Protestantyzm w Polsce pojawił się już około 1518 roku. Obecnie poza pierwotnym nurtem luterańskim i kalwińskim reprezentowany jest przez szereg wspólnot powstałych po XVI wieku. Ogółem do różnych nurtów protestantyzmu należało w 2011 roku 67 ze 174 formalnie działających wyznań, co czyniło grupę protestantów najliczniejszą pod względem liczby zarejestrowanych kościołów i innych związków wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej. Wszystkie wspólnoty protestanckie obejmowały wówczas ogółem 145,6 tys. osób.

Historia thumb|150px|Jan Łaski – założyciel Polskiego Kościoła Ewangelicko-Reformowanego

Historia protestantyzmu na ziemiach polskich sięga szesnastowiecznej reformacji w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wkrótce po wystąpieniu Marcina Lutra w 1517, w latach dwudziestych szesnastego wieku, pojawił się w Polsce luteranizm. Około 1540 dotarł także kalwinizm, zaś dziesięć lat później odprawiono w Polsce pierwsze nabożeństwo w obrządku reformowanym. W tym czasie kalwinizm stawał się coraz popularniejszym wyznaniem wśród polskiej szlachty. W 1530 dostępny był katechizm Lutra w języku polskim, zaś w 1563 kalwini wydali pierwsze całościowe polskie tłumaczenie Biblii z języków oryginalnych. Do Polski dotarły również radykalne gałęzie reformacji, np. anabaptyści oraz wypędzeni z ojczyzny bracia czescy. Po powrocie do kraju w 1556 r. Jan Łaski założył Polski Kościół Ewangelicko-Reformowany. W latach sześćdziesiątych, w wyniku rozłamu w Kościele reformowanym, powstał trzeci znaczący kierunek reformacyjny – bracia polscy, których charakteryzował unitarianizm i chrześcijański pacyfizm.

Postulat wspierania polskich innowierców znalazł się jako punkt tajny we wszystkich traktatach sojuszniczych rosyjsko-pruskich od roku 1730Zofia Zielińska, Polska w okowach „systemu północnego” 1763–1766, Kraków 2012, s. 53..

Ewangelikalni protestanci pojawili się na ziemiach polskich w XIX wieku. Pierwszymi byli pietystyczni luteranie. Baptyści zapoczątkowali swoją obecność przez dokonanie chrztu na podstawie wyznania wiary i jako wyrazu osobistego doświadczenia nowonarodzenia został 18 września 1844 w Elblągu. W krótkim czasie powstały kolejne zbory baptystyczne. W tym samym stuleciu na ziemiach polskich pojawili się także adwentyści dnia siódmego. Pierwszy ośrodek Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego powstał w 1888 w zaborze rosyjskim na Wołyniu.

Przebudzenie zielonoświątkowe dotarło na ziemie polskie już na początku XX wieku. W Kościele luterańskim na Śląsku w łonie tzw. Społeczności Chrześcijańskiej miały miejsce pierwsze doświadczenia uznawane za napełnienia Duchem Świętym. W 1910 powstało pierwsze polskie wyznanie zielonoświątkowe – Związek Stanowczych Chrześcijan. Ruch Kościołów Chrystusowych pojawił się w Polsce w 1921 r.

Liczebność Według danych Głównego Urzędu Statystycznego największymi Kościołami protestanckimi w Polsce były w 2011Dane Głównego Urzędu Statystycznego są autodeklaracją poszczególnych związków wyznaniowych, pochodzącą ze składanej corocznie dobrowolnej ankiety wyznaniowej.: Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP – 61,7 tys. wiernych, Kościół Zielonoświątkowy w RP – 24 tys. wiernych, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP – 9,6 tysiąca wiernych, Kościół Chrześcijan Baptystów – 5,3 tys. członków, Kościół Chrystusowy w RP – 5,1 tys. wiernych, Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – 4,4 tys. wiernych, Kościół Boży w Chrystusie – 4,9 tysiąca wiernych, Kościół Ewangelicko-Reformowany – 3,5 tysiąca wiernych, Kościół Wolnych Chrześcijan – 3 tys. wiernych, Kościół Ewangelicznych Chrześcijan – 1,9 tys. wiernych, Kościół Chrystusowy w Polsce – 1,7 tys. wiernych, Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej – 1040 wiernych.

Kościoły Luteranie thumb|150px|Ewangelicko-Augsburski Kościół Jezusowy w Cieszynie Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP – 61,7 tys. wiernych według danych GUS, 70,8 tys. wiernych według danych uzyskanych w Narodowym Spisie Powszechnym z 2011.

Zwierzchnik: bp Jerzy Samiec

Największe polskie wyznanie protestanckie, jedyny Kościół luterański w Polsce. Ma 130 parafii, 151 filiałów i 169 duchownych. Kościół opiera się na nauce luterańskiej wyrażonej w sześciu księgach sybolicznych, zgodnie z którymi Biblia jest jedynym autorytetem w sprawach wiary, Jezus Chrystus jedynym pośrednikiem i orędownikiem, a zbawienie – darem niezasłużonej łaski Bożej, osiągalnym dzięki wierze. Luteranie świętują niedzielę i sprawują dwa sakramenty: chrztu oraz Ołtarza. Kościołowi obcy jest kult świętych i obrazów.

Kalwini thumb|left|200px|Kościół Ewangelicko-Reformowany w Warszawie Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP – 3,5 tysiąca wiernych

Zwierzchnik: ks. supt. bp. Semko Koroza

Ewangelicy reformowani, podobnie jak pozostali protestanci opierają się na pięciu zasadach protestantyzmu, przyjmując także pięć punktów kalwinizmu. Oprócz zasady sola scriptura, sola gratia i solus Christus istotne dla reformowanej teologii są też zasady: soli Deo gloria – czcić należy wyłącznie Trójjedynego Boga, oraz Ecclesia Reformata et Semper Reformanda – doktryny muszą być stale sprawdzane przez Biblię. Charakterystyczną doktryną kalwinizmu jest predestynarianizm. Kościół sprawuje dwa sakramenty: chrzest i Wieczerzę Pańską. Kościół Ewangelicko-Reformowany ma 8 parafii, 2 grupy i 10 duchownych.

Kościół Ewangelicko-Prezbiteriański w Polsce – około 120 wiernych według danych uzyskanych w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań z 2021 roku.

Zwierzchnik: Moner Shaded w funkcji przewodniczącego prezbiterium

Kościół Ewangelicko-Prezbiteriański wyznaje i naucza ortodoksyjnych doktryn chrześcijańskich. Jego zasady wiary są określone przez dokumenty wyznaniowe, którymi są Westminsterskie wyznanie wiary oraz Mały i Duży Katechizm, spisane w XVII wieku w Anglii. Dokumenty wyznaniowe określają właściwą interpretację Pisma Świętego, lub mówiąc inaczej, wyrażają to, co przez prezbiterian uważane jest za dokładną naukę wypływającą z Pisma Świętego. Kościół został zarejestrowany W 1993 roku pod nazwą „Kościół Dobrego Pasterza”. 9 lutego 2021 roku denominacja została przekształcona w Kościół Ewangelicko-Prezbiteriański w Polsce. Następnie 19 kwietnia 2021 roku powołano 4 parafie – dwie w Warszawie (parafia Kościół Dobrego Pasterza oraz parafia Odkupiciela) oraz po jednej w Krakowie (parafia Chrystusa Zbawiciela) i Gdańsku (parafia Trójcy Świętej).

Wspólnota Ewangelicznych Kościołów Reformowanych w Polsce – około 150 wiernych

Zwierzchnik: Sebastian Smolarz w funkcji przewodniczącego prezbiterium

Wspólnota zrzesza kościoły odwołujące się do tradycji ewangelicko-reformowanej w Polsce, od 2006 r. jest częścią międzynarodowej Konfederacji Ewangelicznych Kościołów Reformowanych. Kościoły zjednoczone we Wspólnocie przyjmują wspólny zestaw ksiąg wyznaniowych wywodzących się przede wszystkim z europejskiego ewangelicyzmu reformowanego, w tym przede wszystkim holenderskie Trzy formy jedności i polsko-litewskie Sandomierskie wyznanie wiary z 1570 r. Teologia kościołów Wspólnoty zbliżona jest do konserwatywnego i konfesyjnego ewangelicyzmu, odbiega jednak od klasycznego ewangelicyzmu reformowanego w przedmiocie nauki o eucharystii (Wieczerzy Pańskiej): kościoły Wspólnoty udzielają jej również dzieciom ludzi wierzących, mimo że nie złożyły one wyznania wiary (paedocommunion). Poza tym kościoły Wspólnoty przyjmują pozostałe wyróżniki ewangelicko-reformowane wyróżniki teologiczne: chrzest niemowląt (w paradygmacie reformowanej teologii przymierza), kalwińskie rozumienie nauki o predestynacji itd. Nauczanie społeczne kościołów Wspólnoty jest konserwatywne. Kobiety nie są ordynowane na urząd pastorski, śluby parom inne niż heteroseksualne nie są udzielane. Wielu pastorów kościołów Wspólnoty popiera kreacjonizm i jest przeciwna teorii ewolucji. Wspólnota jednoczy 3 kościoły obsługiwane przez 5 duchownych.

Metodyści thumb|150px| Ewangelicko-Metodystyczny Kościół Świętego Krzyża w Poznaniu Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP – 4,4 tysiąca wiernych

Zwierzchnik: ks. supt. Andrzej Malicki

Metodyści postrzegają Pismo Święte jako jedyny autorytet duchowy, czczą wyłącznie Trójjedynego Boga, zaś zasługi zbawienia przypisują wyłącznie Jezusowi Chrystusowi. Podobnie jak inni protestanci odrzucają kult świętych. Metodyści wierzą w zbawienie tylko z łaski i tylko przez wiarę do którego prowadzą cztery szczeble: usprawiedliwienie, odrodzenie, łaska Ducha i uświęcenie. Wykładnię teologii metodystycznej stanowią pisma pastora Jana Wesleya. Kościół ma dwa okręgi, 36 parafii i 30 kaznodziejów. Sprawuje dwa sakramenty: chrzest i Wieczerzę Pańską.

Kościół Armia Zbawienia w RP – poniżej 100 wiernych

Zwierzchnik: Vibeke Krommenhoek

Armia Zbawienia jest związkiem wyznaniowym wywodzącym się z tradycji wiary metodyzmu, ewangelikalizmu i ruchu uświęceniowego. Kościół zorganizowany jest jako organizacja paramilitarna. Zwierzchnikiem Armii jest generał. Żołnierze (wierni) są zrzeszeni w korpusach (zborach), na czele których stoją kapitanowie (pastorzy). Celem Armii Zbawienia jest głoszenie ewangelii i działalność społeczno-filantropijna. Wiernych obowiązuje zakaz spożywania alkoholu, palenia tytoniu, uprawiania hazardu. W Polsce Armia Zbawienia ma korpus w Warszawie.

Baptyści thumb|200px|Kościół Chrześcijan Baptystów w Łodzi Kościół Chrześcijan Baptystów w RP – 5,2 tys. członków według GUS, 6 tys. wiernych według danych uzyskanych w Narodowym Spisie Powszechnym z 2011

Zwierzchnik: Przewodniczący Rady Kościoła prezb. Marek Głodek

Baptyści wierzą w Trójjedynego Boga, któremu jako jedynemu oddają chwałę. Uznają Biblię za jedyne i nieomylne źródło objawienia, zaś ofiarę Jezusa na krzyżu postrzegają jako zakończoną i w pełni wystarczalną do zbawienia. Podkreślają konieczność osobistego nawrócenia (nowonarodzenia) i przyjęcia chrztu w wieku świadomym na wyznanie wiary. Baptyści przyjmują dwa ustanowienia: chrzest wiary, dokonywany przez zanurzenie w wodzie, oraz Wieczerzę Pańską. Nabożeństwa, w których centrum znajduje się kazanie, cechuje prostota i brak sztywnych form liturgicznych. Kościół Chrześcijan Baptystów ma 9 okręgów, ponad 86 zborów i 30 placówek na terenie całego kraju.

Biblijny Kościół Baptystyczny – ponad 100 wiernych

Zwierzchnik: Pastor Adam Tołwiński

Konserwatywny Kościół Baptystyczny związany z nurtem fundamentalistycznym. Biblijny Kościół Baptystyczny propaguje kreacjonizm i aktywnie sprzeciwia się teorii ewolucji. Wyznaje wiarę w powtórne przyjście Chrystusa w celu ustanowienia na Ziemi Tysiącletniego Królestwa (millenaryzm). Ma zbór w Warszawie, Krakowie oraz Siedlcach

Adwentyści thumb|150px|Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Poznaniu Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP – 9,7 tysiąca wiernych

Zwierzchnik: Pastor Jan Dzięgielewski

Adwentyści dnia siódmego przyjmują Biblię jako ostateczny autorytet, oddają cześć jedynie Trójjedynemu Bogu (odrzucając kult świętych) i uznają Jezusa za jedynego pośrednika. Akceptują trzy ustanowienia: chrzest w wieku świadomym przez zanurzenie, Wieczerzę Pańską oraz umywanie nóg. Zbawienie postrzegają jako dar łaski, który otrzymać można jedynie przez wiarę. Owocem wiary są dobre uczynki, w tym przestrzeganie biblijnego dekalogu, łącznie z przykazaniem czwartym, mówiącym o święceniu soboty. Adwentyści nie uznają nauki o nieśmiertelnej duszy, a także wiecznych mękach piekielnych. Oczekują bliskiego powtórnego przyjścia Chrystusa, wskrzeszenia zbawionych i zabrania ich do nieba na tysiąc lat, po czym nastąpi Sąd Ostateczny. Powstrzymują się od palenia tytoniu, spożywania alkoholu i mięs nieczystych. Wierzą w świątynię niebiańską i wielki bój. Kościół liczy 3 diecezje, 14 okręgów i około 115 zborów.

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny w RP – poniżej 100 wiernych

Zwierzchnik: Paweł Zając