Powiat zawierciański – powiat w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Zawiercie.
W skład powiatu wchodzą: gminy miejskie: Poręba, Zawiercie gminy miejsko-wiejskie: Łazy, Ogrodzieniec, Pilica, Szczekociny, Włodowice gminy wiejskie: Irządze, Kroczyce, Żarnowiec miasta: Łazy, Ogrodzieniec, Pilica, Poręba, Szczekociny, Włodowice, Zawiercie
Powiat zawierciański graniczy z powiatami: myszkowskim, będzińskim, częstochowskim oraz miastem na prawach powiatu Dąbrowa Górnicza (woj. śląskie) włoszczowskim i jędrzejowskim (woj. świętokrzyskie) olkuskim i miechowskim (woj. małopolskie)
Według danych z 31 grudnia 2023 powiat zamieszkiwało 112 247 osób.
Gminy Gmina Liczba ludności (2008)Urząd Statystyczny w Katowicach; Ludność, ruch naturalny i migracje w I półroczu 2008 r.. Powierzchnia24px Zawiercie(miasto) 52 290 85,24 km²24px Łazy(w tym miasto) 15 992(7 166) 132,56 km²(8,75 km²)24px Ogrodzieniec(w tym miasto) 9 520(4 465) 85,69 km²(28,94 km²)24px Pilica(w tym miasto) 8 997(1 999) 138,89 km²(8,22 km²)24px Poręba(miasto) 8747 40,04 km²24px Szczekociny(w tym miasto) 8 221(3 841) 136,09 km²(17,98 km²)24px Włodowice (w tym miasto) 5284 (1124) 76,29 km² (23,48 km²)24px Kroczyce 6302 110,15 km²24px Żarnowiec 4904 124,77 km²24px Irządze 2837 73,55 km²Razem 123 074 1 003,27 km²
Powstanie i zmiany administracyjne powiatu zawierciańskiego Powiat zawierciański został powołany rozporządzeniem Rady Ministrów 1 stycznia 1927 roku. Po wyłączeniu z powiatu będzińskiego w województwie kieleckim gmin: Mierzęcice, Siewierz, Poraj, Koziegłowy, Koziegłówki, Włodowice, Kromołów, Żarki, Myszków, Rokitno Szlacheckie, Poręba, Mrzygłód, Pińczyce, Rudnik Wielki, Choroń, oraz miasta Zawiercie.. 1 grudnia 1933 r. wyłączono z gminy wiejskiej Niegowa wieś Góry Gorzkowskie, którą przyłączono do gminy Potok Złoty, w powiecie częstochowskim. Podczas okupacji hitlerowskiej obszar powiatu włączono do III Rzeszy, oprócz gmin Niegowa i Żarki, które znalazły się w Generalnym Gubernatorstwie (dystrykt radomski, powiat radomszczański); ponadto gminy Kromołów i Włodowice przecięła granica (części przypadłe GG włączono do gminy Kroczyce, dystrykt krakowski, powiat miechowski)Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.; po wojnie podział ten anulowano. Po II wojnie światowej 7 lipca 1945 r. doszło do zmiany przynależności wojewódzkiej, powiat przeszedł z województwa kieleckiego do województwa śląskiego. 1 stycznia 1951 r. dołączono do powiatu zawierciańskiego gminę Kroczyce z powiatu olkuskiego, województwa krakowskiego. 1 lipca 1952 roku włączono gromadę Dębowiec z powiatu częstochowskiego. 22 sierpnia 1953 roku z powiatu będzińskiego przyłączono się wieś Trzebyczka. 1 stycznia 1955 roku z powiatu włoszczowskiego w województwie kieleckim, przyłączono gromadę Sokolniki. W 1956 roku wyłączono z powiatu miasta: Myszków, Koziegłowy, Żarki, oraz gromady: Będusz, Choroń, Cynków, Gniazdów, Góra Włodowska, Jastrząb, Jaworznik, Koziegłówki, Kuźnica Stara, Lgota Górna, Ludwinów, Masłońskie, Mzurów, Niegowa, Nowa Wieś Żarecka, Pińczyce, Przybynów, Poraj, Siedlec, Sokolniki, Tomiszowice, Zawada, które włączono do nowo powstającego powiatu myszkowskiego. Natomiast z województwa krakowskiego i powiatu olkuskiego, przyłączono gromady Giebło, Ogrodzieniec, Podzamcze i Ryczów. W 1957 roku wyłączono z powiatu gromady: Markowice, Mrzygłód i wieś Bobolice, które przyłączono do powiatu myszkowskiego. W 1958 roku przyłączono wieś Biała Błotna z powiatu włoszczowskiego. W 1959 roku powiększono miasto Zawiercie o enklawy osiedla Poręba i część wsi Marciszów. 31 grudnia 1961 r. osiedle Siewierz, powiększyło się o wsie Kuźnica Sulikowska i Kuźnica Świętojańska. 30 czerwca 1963 r. do osiedla Poręba włącza się wieś Niwki. W 1965 r. do miasta Zawiercia przyłącza się gromadę Marciszów oraz części wsi; Blanowice, Łośnice i Kolonie Dąbrowiec. W 1966 r. z gromady Chruszczobród wyłącza się wieś Bugaj i część wsi Trzebyczka, które przyłącza się do powiatu będzińskiego. 1 stycznia 1970 r., wyłączono z powiatu wieś Zendek i włączono do powiatu tarnogórskiego. W 1973 r. ponownie przyłączono część obszaru wsi Zendek, z powiatu tarnogórskiego, a także obszar wsi Dzibice z powiatu myszkowskiego.. 9 grudnia 1973 r. przyłączono z powiatu myszkowskiego sołectwo Góra Włodowska. 22 maja 1975 r. przyłączono do miasta Zawiercie miasto Poręba. 1 czerwca 1975 r. zostały zlikwidowane powiaty. 1 lutego 1977 r. do miasta Zawiercie włączono likwidowaną gminę Kromołów. 1 stycznia 1999 r., wprowadzono w kraju reformę administracyjną, tworząc nowe powiaty i województwa. Utworzono nowy powiat zawierciański składający się z miast: Zawiercie, Poręba, miast i gmin: Łazy, Szczekociny, Pilica, Ogrodzieniec oraz gmin: Włodowice, Kroczyce, Irządze, Żarnowiec w województwie śląskim.
Demografia Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwały 117 624 osoby. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 117 137 osób.
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu zawierciańskiego w 2014 roku
Ludność w latach 1999 – 128 549 2000 – 128 326 2001 – 127 816 2002 – 125 806 2003 – 125 347 2004 – 124 897 2005 – 124 544 2006 – 124 127
Rada Powiatu Ugrupowanie2002−20062006−20102010−20142014−20182018-2023Sojusz Lewicy Demokratycznej13 (SLD-UP)6 (LiD)53 (SLD LR)1 (SLD LR)Niezależna Alternatywa Wyborcza68762Polskie Stronnictwo Ludowe2 –272Platforma Obywatelska1*3755 (KO)Samoobrona13 – – –Liga Polskich Rodzin1 – – – –Prawo i Sprawiedliwość1** –138Porozumienie Samorządowe Jesteśmy Razem –5 – – –Praca i Samorządność – –3 – –Można Uczciwie – – –1 –Zdrowy Powiat – Zdrowa Gmina – – – –4Zawierciańska Odnowa – – – –1 *Platforma Obywatelska wystawiła w 2002 roku komitet wyborczy wyborców pod nazwą PO stronie obywateli
**Prawo i Sprawiedliwość wystawiło w 2002 roku komitet wyborczy wyborców pod nazwą Praca i Sprawiedliwość w Zawierciu i powiecie
Przypisy
zawierciański