Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych – oficerowie Wojska Polskiego, którzy w latach 1921-1939 ukończyli studia we francuskich wyższych szkołach wojskowych, w tym w Wyższej Szkole Wojennej (franc. École Supérieure de Guerre) i Morskiej Szkole Wojennej (franc. École de Guerre Navale) w Paryżu.

19 lutego 1921 roku w Paryżu podpisany został polsko-francuski układ polityczny i konwencja wojskowa. Artykuł VII pkt b stanowił, że Polska „przydzielać będzie do szkół i oddziałów wojskowych armii francuskiej w celu odbycia cyklu wyszkolenia pewną ilość oficerów, według ustalenia między Sztabami Generalnymi”.

W latach 1920–1939 École Supérieure de Guerre ukończyło 53 oficerów WP. Kolejnych 10 oficerów MW ukończyło studia w École de Guerre Navale. W tym samym czasie, Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie opuściło 937 absolwentów. Ogółem 1000 oficerów WP uzyskało tytuły naukowe oficerów dyplomowanych (do 1928 – „oficerów Sztabu Generalnego”). Z powyższego zestawienia wynika, że słuchacze ÉSdeG i ÉdeGN stanowili tylko 6,3% wszystkich oficerów dyplomowanych.

Według stanu z 1 maja 1939 roku w Wojsku Polskim było 18.668 oficerów, z czego – 903 dyplomowanych (4,84%).

Absolwenci ÉSdeG w latach 1919-1934 +Lp.stopieńimię i nazwisko absolwentalata naukistanowisko we wrześniu 1939 rokuuwagi1płkJózef Zając1919-1920naczelny dowódca lotnictwa i OPLgenerał dywizji2ppłk piech.Franciszek Wład1919-1921dowódca dywizji piechotygenerał brygady3ppłk piech.Tadeusz Kasprzyckiminister spraw wojskowychgenerał dywizji4mjr piech. Jan Jagmin-Sadowskdowódca grupy operacyjnejgenerał brygady5ppłk piech.Władysław Bortnowski1920-1922dowódca armiigenerał dywizji6ppłk kaw.Juliusz Kleeberg zastępca dowódcy okręgu korpusugenerał brygady7mjr piech.Józef Jakliczzastępca szefa Sztabu Naczelnego Wodzagenerał brygady8mjr piech.Eugeniusz Pieczonka -podpułkownikod 31 XII 1927 w stanie spoczynku9rtm.Tadeusz Kobylański -podpułkowniksłużba dyplomatyczna10kpt. piech.Stefan Uziembło -kapitanskreślony z listy oficerów WP11kpt. art.Roman Michałowski1920-1922 -podpułkowniksłużba dyplomatyczna12rtm.Janusz Iliński oficer sztabu Misji Wojskowej gen. Norwid-Neugebauerapodpułkownikod 30 XI 1931 w rezerwie13płk piech.Michał Żymierski1921-1923 -marszałek Polskiskreślony z listy oficerów WP14ppłk kaw.Władysław Andersdowódca brygady kawaleriigenerał broni15ppłk piech.Jerzy Ferek-Błeszyński -tytularny generał brygadyod 31 I 1939 w stanie spoczynku16ppłk piech.Wacław Stachiewiczszef Sztabu Naczelnego Wodzagenerał dywizji17ppłk piech.Wacław Piekarski1922-1924dowódca dywizji piechotygenerał brygady18ppłk art.Fryderyk Douglas -podpułkownikzm. 26 III 1928 Poznań19płk art.Edmund Knoll-Kownackidowódca grupy operacyjnejgenerał brygady20ppłk art.Stanisław Maksymilian Markus -pułkownikod 29 II 1932 w stanie spoczynku21mjr art.Jerzy Łunkiewiczzastępca szefa departamentupułkownik22rtm.Julian Moszyński -rotmistrz23płk piech.Wacław Wieczorkiewicz1923-1925dowódca okręgu korpusugenerał brygady24ppłk kaw.Jan Władysław Rozwadowski -pułkownikod 31 III 1933 w stanie spoczynku25mjr art.Marian Korewozastępca szefa sztabu naczelnego dowódcy lotnictwa i OPLgenerał brygady26ppłk sap.Tadeusz Zieleniewski1923-1924dowódca dywizji piechotypułkownik27mjr obs.Zbigniew Prażmowski -podpułkownik obserwatorsłużba zagraniczna28płk art.Franciszek Kleeberg1924-1925dowódca okręgu korpusu i samodzielnej grupy operacyjnejgenerał dywizji29ppłk piech.Otton Matuszek1924-1926 -podpułkownik30mjr kaw.Ludwik Schweizerdowódca pułku kawaleriipułkownik31mjr art.Czesław Kunert -podpułkownik uzbrojeniaod 31 VIII 1935 w stanie spoczynku32mjr piech.Jan III Kowalewski1925-1927I oficer sztabowy do zleceń ministra spraw wojskowychpodpułkownik33mjr sap.Jerzy Piotr Levittouxattaché wojskowypułkownik broni pancernych34mjr kaw.Zygmunt Wołowski -major35mjr sap.Mieczysław Józef Wilczewski1926-1928szef sztabu grupy operacyjnejpodpułkownik saperów36rtm.Eugeniusz II Chrzanowskipodpułkownik kawalerii37kpt. art.Stanisław I Królikiewiczw marcu 1939 roku dowódca 20 dacpodpułkownik artylerii38mjr lek.Franciszek Waga.1926 -podpułkownik lekarz39mjr kaw.Stanisław I ChmielowskiZmarł 21 czerwca 1943 roku w Perth1927-1929oficer sztabu Misji Wojskowej gen. Burchardt-Bukackiegomajor kawaleriiod 30 XI 1933 w stanie spoczynku40mjr art. inż.Stanisław Kopańskiszef Oddziału III Sztabu Naczelnego Wodzagenerał dywizji41rtm.Stefan Mossor1928-1930dowódca pułku kawaleriigenerał dywizji42kpt.Gustaw Łowczowskiattaché wojskowygenerał brygady43mjr piech.Ludwik Strugała1929-1931 -podpułkownik piechotyzm. 4 VIII 1935 Niedźwiedź44kpt. piech.Stanisław Wrona -kapitanod 30 VI 1934 w rezerwie45ppłk art.Stanisław Tatar1930-1932dowódca artylerii dywizyjnejgenerał brygady46mjr art.Bronisław Antoni Marian Noëlszef oddziału sztabu armiigenerał brygady47rtm.Zygmunt Mieszczankowski1931-1933kwatermistrz grupy operacyjnej kawaleriipodpułkownik48kpt. art.Jan Bronisław Idzi Jerzy Axentowiczszef sztabu dywizji piechotypodpułkownik49kpt. piech.Marian Stanisław Józef Zimnal1932-1934pomocnik attaché wojskowegopułkownik piechoty50rtm.Józef Makowieckioficer sztabu armiimajor kawaleriipoległ 6 IX 1939 pod Brzezinami

kpt. art. Ignacy Bukowski (1933-1935)Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.08.1935 r., s. 118. Kapitanowie Bukowski i Fudakowski tytuły naukowe oficerów dyplomowanych otrzymali z dniem 1 sierpnia 1935 r. kpt. art. Leon Fudakowski (1933-1935) rtm. Jerzy Falkowski (1934-1936) rtm. Stanisław Maleszewski (1934-1936) kpt. piech. Franciszek Herman (1935-1937) por. kaw. Witold SokolnickiW latach 1934–1936 razem z Józefem Kuropieską był słuchaczem W.S.Woj. We wrześniu 1939 r. był kwatermistrzem Krakowskiej Brygady Kawalerii w stopniu rotmistrza. (1935-1937) kpt. art. Juliusz Szostak (1936-1938) kpt. lot. Bohdan Kleczyński (1936-1938) mjr piech. Władysław Bydliński (1937-1939) mjr piech. Jan Alojzy Rudnicki (1937-1939) kpt. art. Adam Ziętkowski (1938-1940) kpt. piech. Józef Kołodziejski (1938-1940)

Słuchacze kursu wojennego w ÉSdeG w 1940 roku W połowie marca 1940 na wojenny kurs w ÉSdeG powołani zostali niżej wymienieni oficerowie: mjr dypl. kaw. Zbigniew Dudziński ze Sztabu NW kpt. dypl. piech. Wincenty Ściegienny z M.S.Wojsk. kpt. dypl. art. Stanisław Koszutski z Komendy Obozu Coëtquidan kpt. dypl. art. Marian Utnik ze Sztabu 1 Dywizji Grenadierów kpt. dypl. art. Tadeusz Kolasiński z Biura gen. Sosnkowskiego (Komenda Główna ZWZ) kpt. piech. Józef Władyka por. kaw. Zbigniew Kiedacz por. sap. Adam Stanisław Szczepański Trzej ostatni byli słuchaczami I rocznika W.S.Woj. (kurs normalny 1939–1940, promocja XIX). Opiekunem grupy był ppłk dypl. Andrzej Marecki. Według Mariana Utnika był to trzymiesięczny kurs dla oficerów francuskich, szkolonych na pomocników sztabowych w dowództwach dywizji i korpusów. Słuchacze brali udział we wszystkich ćwiczeniach razem z oficerami francuskimi, lecz ich prace były oceniane oddzielnie przez wykładowców francuskich i ppłk. dypl. Mareckiego. Kurs został przerwany w dniu 15 maja tego roku. W ciągu dwóch miesięcy słuchacze zapoznali się z oficjalną doktryną francuską wojny pozycyjnej i tzw. colmatage, co zostało przetłumaczone przez polskich oficerów, jako „zatykanie dziur”.

Absolwenci ÉdeGN kmdr por. Eugeniusz Solski kmdr por. Stefan Frankowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (X 1923 – IX 1925, kontradmirał) kmdr ppor. / kmdr por.W trakcie studiów awansowany na komandora porucznika. Adam Mohuczy, komendant Oficerskiej Szkoły MW (15 XI 1924 – 28 VIII 1926, kontradmirał) kpt. mar. Rafał Czeczot (1925-1927) kpt. mar. Jerzy Kłossowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (1925-1927) kpt. mar. Roman Stankiewicz (1926-1928) kpt. mar. Tadeusz Stoklasa (1926-1928) kmdr ppor. Marian Jerzy Majewski (1931-1932Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 16.08.1932 r., s. 363.) kpt. mar. Romuald Dziewałtowski-Gintowt (1931-1932) kpt. mar. Stanisław Dzienisiewicz (1931-1932)

W wyniku niezrozumiałej polityki personalnej prowadzonej przez szefa Kierownictwa MW, kontradmirała Jerzego Świrskiego ze służby czynnej zwolniono trzech absolwentów ÉdeGN: Adam Mohuczy 24 października 1929 przeniesiony w stan nieczynny, 20 września 1930 przeniesiony do rezerwy i ostatecznie z dniem 28 lutego 1931 przeniesiony został w stan spoczynku. Rafał Czeczot z dniem 28 lutego 1933 przeniesiony został w stan spoczynku. kmdr ppor. dypl. Jerzy Kłossowski z dniem 31 lipca 1934 przeniesiony został do rezerwy.

Absolwenci pozostałych szkół Ponadto oficerowie WP kierowani byli na studia do École Supérieure d’Aéronautique oraz innych francuskich uczelni wojskowych:

École Supérieure de Genie w Wersalu por. Michał Protasewicz (1923-1925Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 101 z 07.10.1925 r.) por. Witold Karpowicz (1935-1937)

École Supérieure de Ľintendance w Paryżu mjr Jerzy Muszyński (1 XI 1924Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 122 z 18.11.1924 r. – 1926) mjr inż. Karol Kania (1 XI 1924 – 1926) mjr Zenon Bosak-Pakowski (1 XI 1924 – 1926) ppłk int. Antoni Ogonowski (1925-1927) ppłk int. Kazimierz Diduch (1925-1927) mjr int. Augustyn Gruszka (1925-1927)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 76 z 22 lipca 1925 roku, s. 409.

École Supérieure des Postes et Telegraphes w Paryżu (kurs dwuletni) mjr inż. Kazimierz Jan Gaberle (20 XI 1926Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 54 z 23.12.1926 r. –1928)

École Supérieure ďAeronautique et Construction Mecanique w Paryżu mjr inż. Jan Józef Jeziorski mjr Franciszek Rudnicki mjr Tomasz Turbiak kpt. Bronisław Wojtarowicz kpt. Tadeusz Dymsza kpt. Franciszek Peter kpt. Jan Szczerski

École Supérieure ďElectricitié w Paryżu kpt. inż. Antoni Krzyczkowski (od 13 XI 1926 r. na ośmiomiesięczny kurs i dwumiesięczny staż)

Ecole du Commissariat w Breście por. Ignacy Wilhelm Durkalc (od 30 IX 1926 na kursie dwuletnim)

École Navale w Breście aspitant Stanisław Lasocki (23 lutego 1924 mianowany podporucznikiem z dniem 1 lutego 1924)

Lektorem języka francuskiego w École Supérieure de Guerre był mjr n.o. Józef Teslar.

Przypisy

Bibliografia

Zbigniew Wojciechowski: Kontradmirał Stefan Frankowski, „Bandera”, s. 8.

Józef Kuropieska: Wspomnienia oficera sztabu 1934–1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1972, wyd. I, s. 52.

Marian Utnik: Sztab Polskiego Naczelnego Wodza w latach II wojny światowej, część III, Wojskowy Przegląd Historyczny, Warszawa 1973, Nr 2, s. 218

Kategoria:Francuskie szkolnictwo wojskowe

Kategoria:Stosunki polsko-francuskie