Christian Matthias Theodor Mommsen (ur. 30 listopada 1817 w Garding, zm. 1 listopada 1903 w Charlottenburgu) – historyk, poeta oraz prawnik niemiecki, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1902.
Życiorys Rodzina Mommsena przez przynajmniej trzy stulecia posiadała majątek w Seebüll (obecnie Neukirchen). Karierę naukową rozpoczął jako profesor prawa w Lipsku. Zwolniony za poglądy demokratyczne w roku 1850, został 1852 profesorem prawa rzymskiego w Zurychu. W roku 1854 zaczął wykładać na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego, a także na Wydziale Prawa. W 1857 uzyskał urlop w celu odbycia podróży służbowych, z którego już do Wrocławia nie powrócił. Objął stanowisko profesora historii starożytnej w Berlinie.
W latach 1873–1882 występował w parlamencie przeciwko polityce Bismarcka. Objął kierownictwo „Corpus Inscriptionum Latinarum” i redakcję części „Monumenta Germaniae Historica” („Auctores Antiquissimi”).
W 1902 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Komitet Noblowski uznał go za jednego z największych pisarzy historycznych.
Theodor Mommsen był przede wszystkim prawnikiem – wybitnym znawcą prawa rzymskiego.
Jego brat August, wnuk Wilhelm oraz prawnukowie, Hans i Wolfgang, zgodnie z tradycją rodzinną, również zostali historykami.
Był historykiem przychylnym Hakacie i popierał działania antypolskie. Popierał działania zmierzające do zjednoczenia Niemiec.
Proszony o skomentowanie I Konferencji Haskiej odpowiedział Konferencja pokoju wydaje mi się błędem drukarskim w historii świata - a o takich błędach nie pisze się komentarzyAndrzej J. Kamiński, Stanowisko Niemiec na pierwszej konferencji haskiej (1899) Poznań 1962, s. 66..
7 grudnia 1893 jako obcokrajowiec został odznaczony austro-węgierską Odznaką Honorową za Dzieła Sztuki i Umiejętności.
Był członkiem zagranicznym Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Dzieła Najważniejsze dzieło Theodora Mommsena, za które otrzymał Nagrodę Nobla, to Historia Rzymu (Römische Geschichte) obejmująca czasy do roku 46 przed Chrystusem (tomy 1–3 wydano w latach 1854–1856; tom 5 wydano w roku 1885; tom 4 [czasy cesarstwa] nie został wydany). Praca ta odznacza się żywością stylu i śmiałością idei; było tłumaczona na wiele języków.
Inne ważne dzieła to: Die unteritalischen Dialekte (1850) Römische Forschungen (t. 1 wydanie 1863; t. 2 wydanie 1879) Iordanis Romana et Getica (1882) Res gestae divi Augusti (1865) Digesta Justiniani Augusti (1866-1870) Römisches Staatsrecht (tom 1 i 2 wydanie 1871–1876; t. 3 wydanie 1887–1888) Römisches Strafrecht (1899).
Z P. Meyerem rozpoczął prace nad tłumaczeniem Codex Theodosianus (t. 1 wydanie 1905).
Przekłady na język polski Historya rzymska, t. 1-4, przeł. T. Dziekoński, Warszawa 1867 (wyd. 2 – 1880).
Przypisy
Bibliografia Józef Koredczuk: Związki Theodora Mommsena z Wrocławiem, „Acta Universitatis Wratislaviensis” No 2501, Prawo CCLXXXV, Wrocław 2003, s. 191-216.
Linki zewnętrzne Publikacje Theodora Mommsena w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Zurychu Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Deputowani do Reichstagu V kadencji (1881–1884) Kategoria:Epigraficy Kategoria:Niemieccy członkowie Pruskiej Akademii Nauk Kategoria:Niemieccy filolodzy klasyczni Kategoria:Niemieccy historycy Kategoria:Niemieccy poeci XIX wieku Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Dzieła Sztuki i Umiejętności Kategoria:Urodzeni w 1817 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Śląskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma we Wrocławiu Kategoria:Zmarli w 1903