Bogdan Józef Musiał (ur. 1960 w Wielopolu) – polski i niemiecki historyk oraz politolog specjalizujący się w badaniu dziejów Niemiec, Polski i Rosji w XX wieku, zwłaszcza w okresie II wojny światowej i w latach międzywojennych. Działacz opozycji antykomunistycznej w PRL. W latach 2010–2015 był zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. W latach 2021–2022 dyrektor Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego.
Życiorys W latach 1978–1984 pracował jako górnik w kopalniach węgla kamiennego „Wieczorek” oraz „Wujek” w Katowicach. Jednocześnie współpracował z Solidarnością. Prześladowany przez SB, w 1985 uciekł do Niemiec Zachodnich, gdzie uzyskał azyl polityczny, a w 1992 obywatelstwo. Zdał maturę w trybie wieczorowym, a w latach 1990–1998 studiował historię, socjologię i politologię na uniwersytetach w Hanowerze i Manchesterze, jednocześnie pracując jako mechanik. Tytuł magistra uzyskał w 1995. Jako doktorant był stypendystą Fundacji im. Friedricha Eberta i Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W 1998 r. obronił na Uniwersytecie Hanowerskim doktorat zatytułowany Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement. Eine Fallstudie zum Distrikt Lublin 1939–1944, przygotowany pod kierunkiem i .
Pod koniec lat 90. wziął udział w debacie wokół niemieckiej wystawy „Wojna wyniszczająca. Zbrodnie Wehrmachtu 1941–1944”. Opublikował wówczas głośny artykuł naukowy, w którym wykazał, że kilka z prezentowanych fotografii przedstawia ofiary NKWD z czerwca 1941Bogdan Musial, Bilder einer Ausstellung: Kritische Anmerkungen zur Wanderausstellung „Vernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 bis 1944”: Vierteljahreshefte für Zeitgeschichte, 47 (1999), s. 563–591.. W latach 1999–2004 pracował w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie. Habilitację uzyskał na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie w 2005, w latach 2007–2010 był pracownikiem Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej.
W latach 2010–2015 był profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i kierował katedrą Studiów nad Europą Środkową i Wschodnią. Od 2018 do 2022 członek Rady przy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Tłem dla jego odwołania ze stanowiska dyrektora Instytutu Strat Wojennych w sierpniu 2022 był konflikt z posłem Arkadiuszem Mularczykiem, przewodniczącym zespołu opracowującego raport o stratach wojennych zadanych Polsce przez III Rzeszę w okresie II wojny światowej, który miał posłużyć za podstawę żądań o reparacje wobec Niemiec.
Wystąpił jako komentator historyczny w filmach dokumentalnych Towarzysz generał (2009), New Poland (2010), Towarzysz generał idzie na wojnę (2011). W 2023 wystąpił na zaproszenie Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach.
Wybrane publikacje W języku polskim
Przewrót majowy 1926 roku w oczach Kremla, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009 (współredaktor: Jan Szumski). . Wojna Stalina 1939–1945. Terror, grabież, demontaże, Poznań: Zysk i S-ka, 2012. . Geneza paktu Hitler–Stalin. Fakty i propaganda, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2012 (współredaktor: Jan Szumski). . Sowieccy partyzanci 1941–1944. Mity i rzeczywistość, Poznań: Zysk i S-ka, 2014. . Kto dopomoże Żydowi…, Poznań: Zysk i S-ka, 2019. . Walizka Mengelego. Anatomia oszustwa (współpracownicy: Andrea Böltken, János Kemény, Oliver Musiał), Fundacja Historia i Kultura, Warszawa 2025. .
W języku niemieckim Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement. Eine Fallstudie zum Distrikt Lublin 1939–1944. Wiesbaden: Harrassowitz, 1999–2011. . „Konterrevolutionäre Elemente sind zu erschiessen”. Die Brutalisierung des deutsch-sowjetischen Krieges im Sommer 1941. Berlin: Propyläen, 2000–2001. .
Genesis des Genozids: Polen 1939–1941. 2004–2010 (współredaktor: ). .
Sowjetische Partisanen 1941–1944. Mythos und Wirklichkeit. Paderborn: Schöningh, 2009. . Stalins Beutezug. Die Plünderung Deutschlands und der Aufstieg der Sowjetunion zur Weltmacht. Berlin: Propyläen, 2010. . Mengeles Koffer. Eine Spurensuche. Hamburg: Osbourg Verlag, 2019. .
W języku angielskim
The Emergence of Ukraine. Self-Determination, Occupation, and War in Ukraine, 1917-1922. (współautor: Wolfram Dornik, m.in.). Toronto: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press Edmonton, 2015. .
Życie prywatne Miał brata Sławomira, zmarłego tragicznie przed 1999. Na stałe mieszka w Niemczech.
Przypisy
Linki zewnętrzne Nota biograficzna na stronach Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego [dostęp 2010-08-09] [dostęp 2010-08-09] Katalog publikacji na stronie Instytutu Herdera w Marburgu [dostęp 2010-08-09]
Kategoria:Absolwenci uczelni w Niemczech Kategoria:Historycy IPN Kategoria:Niemieccy historycy Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Niemieccy politolodzy Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy górnicy Kategoria:Pracownicy Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Kategoria:Urodzeni w 1960 Kategoria:Badacze Zagłady Żydów