Paweł Piotr Kukiz (ur. 24 czerwca 1963 w Paczkowie. [dostęp 2016-11-11].) – polski wokalista, autor tekstów i polityk.
Współzałożyciel zespołów Aya RL, Hak oraz Piersi, którego był wieloletnim liderem, występował również w grupie Emigranci i supergrupie Yugoton/Yugopolis. Kandydat w wyborach prezydenckich w 2015, twórca i organizator ruchu Kukiz’15, poseł na Sejm VIII, IX i X kadencji (od 2015), przewodniczący klubu poselskiego Kukiz’15 w Sejmie VIII kadencji (2015–2019) oraz koła tego ruchu w Sejmach IX i X kadencji (2021–2024).
Życiorys Życie prywatne i wykształcenie Wnuk Mariana Kukiza, przodownika Policji Państwowej w II Rzeczypospolitej, zamordowanego w czerwcu 1941 w ramach masakr więziennych NKWD we Lwowie. Syn Marianny oraz Tadeusza, lekarza i działacza kresowego. Od 1991 jest żonaty z Małgorzatą, ma trzy córki: Julię (ur. 1991), Polę (ur. 1994) i Hannę (ur. 2000).
Z zawodu muzyk, uzyskał wykształcenie średnie ogólne. W Niemodlinie ukończył szkołę podstawową i liceum ogólnokształcące (1981), tam też został założony zespół Piersi (1984). Studiował administrację na Uniwersytecie Wrocławskim, a następnie prawo i nauki polityczne na Uniwersytecie Warszawskim, nie kończąc żadnego z tych kierunków.
Kariera muzyczna i rozrywkowa thumb|Paweł Kukiz na scenie w trakcie koncertu w Poznaniu (2007) W latach 80. udzielał się muzycznie w różnych zespołach rockowych, takich jak CDN, Hak oraz Aya RL. Z grupą Aya RL nagrał pierwszy album długogrający w swojej dyskografii, tzw. czerwoną płytę. Po wydaniu jej kontynuacji (niebieskiej płyty) opuścił zespół.
W latach 1984–2013 był liderem zespołu Piersi, od 1997 do 2004 działającego pod nazwą Kukiz i Piersi. Z grupą tą wydał dziewięć płyt. Kontrowersje w tym czasie wzbudził m.in. antykościelnym utworem „ZCHN zbliża się”, któremu zarzucano obrazę uczuć religijnych. W 2013 odszedł z zespołu; zaczął występować w ramach odwołującego się do dorobku grupy projektu Kukiz i Piersi. W 2017 w wyniku postępowania sądowego utracił prawo do posługiwania się nazwą Piersi.
Od 1989 był wokalistą zespołu Emigranci. W 2000 dołączył do projektu muzycznego Yugoton, a później uczestniczył w jego kontynuacji pod nazwą Yugopolis. W 2003 wydał płytę pt. Borysewicz & Kukiz w duecie z Janem Borysewiczem, z którym wcześniej nagrał także ścieżkę dźwiękową do filmu Olafa Lubaszenki E=mc² z 2002. W 2010 z Maciejem Maleńczukiem nagrał płytę z repertuarem Kabaretu Starszych Panów zatytułowaną Starsi panowie. W duecie z Pihem zaśpiewał piosenkę „Młodość” na wydanym w 2014 albumie Bal maturalny produkcji Rozbójnika Alibaby oraz Jana Borysewicza.
W latach 90. zaczął pojawiać się w filmach – grał główne role w filmie sensacyjnym Girl Guide Juliusza Machulskiego, a z Bolcem w produkcjach Poniedziałek i Wtorek Witolda Adamka. W drugiej połowie lat 90. wystąpił w reklamie napoju Pepsi. Jak sam stwierdził, promował tę markę „dla pieniędzy”. Do wydarzenia nawiązała grupa Kazik na Żywo w utworze „Pozory często mylą” wydanym na albumie Las Maquinas de la Muerte (1999), w którym pojawiły się słowa stanowiące bezpośrednie odniesienie do Pawła Kukiza (Spragniony, do picia nieledwie się zbliżam, wiedziony reklamą z udziałem Kukiza). Od 2009 był współgospodarzem (z Markiem Horodniczym) programu publicystycznego Koniec końców w TVP1. W 2010 był jurorem na Festiwalu Piosenki Angielskiej w Brzegu.
Działalność społeczna i polityczna Działalność do 2014 W kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 1997 popierał publicznie AWS. W wyborach prezydenckich w 2005 znalazł się w honorowym komitecie poparcia Donalda Tuska. W latach 2006–2007 wspierał kampanię samorządową Hanny Gronkiewicz-Waltz i parlamentarną Platformy Obywatelskiej.
W 2009 został redaktorem naczelnym portalu nieobecni.com.pl, poświęconego dokumentacji polskich cmentarzy za wschodnią granicą kraju, a także zabytkowych cmentarzy na Ziemiach Zachodnich (m.in. pożydowskich i poniemieckich), jak również wszystkich nekropolii, na których spoczywają Polacy. Przy współpracy z Powiernictwem Polskim nagrał odwołującą się do działalności niemieckiej polityk Eriki Steinbach piosenkę „Heil Sztajnbach”.
W wyborach prezydenckich w 2010 opowiedział się za kandydaturą Marka Jurka. W tym samym roku podpisał się pod zainicjowanym przez Fundację Mamy i Taty listem otwartym przeciwko organizowaniu w Warszawie europejskiej parady mniejszości seksualnych EuroPride. Paweł Kukiz zadeklarował się jako przeciwnik adopcji dzieci przez osoby homoseksualne oraz przeciwnik aborcji.
W 2010 i 2011 był członkiem komitetu poparcia Marszu Niepodległości, organizowanego corocznie 11 listopada w Narodowe Święto Niepodległości przez Młodzież Wszechpolską i Obóz Narodowo-Radykalny. Z komitetu tego wystąpił w 2012.
Zaczął angażować się w działalność polityczną, głosząc głównie postulat wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych i organizując m.in. akcję „Zmieleni.pl”. Wziął udział w akcji na rzecz ruchu pro-life „Uratuj świętego!” (2011).
Działalność od 2014 thumb|Paweł Kukiz odbierający z rąk przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Wojciecha Hermelińskiego zaświadczenie o wyborze na posła VIII kadencji Sejmu (2015) thumb|Posłowie Kukiz’15 oraz Rafał Ziemkiewicz podczas konferencji prasowej (2016) W wyborach samorządowych w 2014 z ramienia Bezpartyjnych Samorządowców został wybrany na radnego Sejmiku Województwa Dolnośląskiego; został członkiem komisji współpracy zagranicznej oraz kultury, nauki i edukacji.
W lutym 2015 zapowiedział zamiar startu w wyborach prezydenckich 10 maja tegoż roku. Zajął 3. miejsce wśród 11 kandydatów, zdobywając 3 099 079 głosów, co stanowiło 20,8% głosów ważnychObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 11 maja 2015 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r. ().. Przed drugą turą głosowania nie poparł żadnego z kandydatów. W lipcu 2015 powołał KWW Kukiz’15 z zamiarem startu w jesiennych wyborach parlamentarnych (według jego słów nazwa ruchu oznaczała „Koniec Układu Korupcji i Złodziejstwa”). Otwierał listę tego komitetu w okręgu warszawskim; otrzymał 76 675 głosów i zdobył mandat poselski (ruch otrzymał 8,8% głosów i 42 mandaty poselskie). W Sejmie VIII kadencji został przewodniczącym klubu poselskiego Kukiz’15, zasiadł też w Komisji do Spraw Służb Specjalnych. W grudniu 2015 ogłoszono powstanie Stowarzyszenia na Rzecz Nowej Konstytucji Kukiz’15, zarejestrowanego w 2016, którego został prezesem.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 jego ugrupowanie nie zdobyło mandatów (Kukiz’15 otrzymał 3,7% głosów). Paweł Kukiz został wówczas upoważniony do prowadzenia rozmów z innymi ugrupowaniami politycznymi w sprawie wspólnego startu w wyborach parlamentarnych w tym samym roku. W sierpniu 2019 ogłosił, że Kukiz’15 wystartuje w wyborach do Sejmu z list PSL w ramach Koalicji Polskiej. W wyborach Paweł Kukiz kandydował z pierwszego miejsca w okręgu opolskim i uzyskał poselską reelekcję, otrzymując 23 468 głosów. Kandydaci rekomendowani przez kierowany przez niego ruch uzyskali 6 mandatów poselskich. W dniu rozpoczęcia nowej kadencji Sejmu został ogłoszony przewodniczącym rady Koalicji Polskiej.
W marcu 2020 poinformował o tworzeniu związanej ze stowarzyszeniem partii politycznej pod nazwą K’15, którą zarejestrowano w lipcu tego samego roku. W grudniu 2020 wraz z innymi posłami Kukiz’15 znalazł się poza klubem parlamentarnym Koalicji Polskiej, stając się posłem niezrzeszonym. W lutym 2021 został przewodniczącym nowo powołanego koła poselskiego Kukiz’15 – Demokracja Bezpośrednia. W maju tego samego roku w imieniu partii K’15 podpisał porozumienie programowe z rządzącą partią Prawo i Sprawiedliwość. Partia K’15, której był prezesem, została wyrejestrowana w styczniu 2023.
W sierpniu 2023 został ogłoszony liderem listy wyborczej PiS w okręgu opolskim w wyborach parlamentarnych w tymże roku. W wyniku głosowania utrzymał mandat poselski na kolejną kadencję, zagłosowały na niego wówczas 43 292 osoby. W listopadzie 2023 został przewodniczącym koła poselskiego Kukiz’15 w Sejmie X kadencji. W październiku 2024 wraz z innymi członkami tego koła powołał nowe koło poselskie o nazwie Wolni Republikanie (w styczniu 2026 koło przyjęło nazwę Demokracja Bezpośrednia). Przed wyborami prezydenckimi w 2025 nie poparł ówczesnego przewodniczącego koła Marka Jakubiaka, a Sławomira Mentzena z Konfederacji. Przed drugą turą tych wyborów zadeklarował oddanie swojego głosu na Karola Nawrockiego. W 2026 powołany w skład Rady Nowej Konstytucji przy Prezydencie RP.
Krytyka Działalność polityczna Pawła Kukiza, w tym zwłaszcza bliska współpraca z PiS, spotkała się wielokrotnie z krytyką. Muzykowi wypominano jego wcześniejsze słowa, w których odcinał się od takiej aktywności. Negatywnie o jego działalności wypowiadali się dawni koledzy z branży muzycznej: Muniek Staszczyk, Maciej Maleńczuk i Jan Borysewicz. Muzycy z zespołu Piersi nagrali w 2023 piosenkę „Świenty Paweł”, krytykującą polityczne zaangażowanie byłego lidera tej grupy.
Paweł Kukiz w odpowiedzi na krytykę twierdził, że nie zmienił poglądów, a działalność poselska przyniosła mu mniejszy dochód niż koncerty. Wskazał, że w 2021 nawiązał współpracę z PiS, aby realizować swoje postulaty programowe. W 2023 premier Mateusz Morawiecki przyznał związanej z ruchem Pawła Kukiza Fundacji „Potrafisz Polsko!” dotację w wysokości ponad 4 milionów złotych, co było krytykowane również przez polityków współrządzącej Solidarnej Polski.
Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 2014 Bezpartyjni Samorządowcy Sejmik Województwa Dolnośląskiego V kadencji nr 1 14 403 (8,60%) 2015 KW Kandydata na PrezydentaRzeczypospolitej Polskiej Pawła Kukiza Prezydent RP 3 099 079 (20,80%) 2015 Kukiz’15 Sejm VIII kadencji nr 19 76 675 (7,00%) 2019 Polskie Stronnictwo Ludowe Sejm IX kadencji nr 21 23 468 (5,77%) 2023 Prawo i Sprawiedliwość Sejm X kadencji 43 292 (9,02%)
Odznaczenia i wyróżnienia Nagroda Fundacji Kultury Polskiej (FPFF w Gdyni) za film Girl Guide (1995). [dostęp 2015-05-01]. Nominacja do Fryderyka w kategorii „album roku pop” (2003; za album Borysewicz & Kukiz) Order Uśmiechu (2006) Medal Świętego Brata Alberta (2008) Nagroda Kisiela w kategorii polityk (2016)
Dyskografia
Albumy Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Sprzedaż Certyfikat POL Borysewicz & Kukiz(oraz Jan Borysewicz) Data: 24 lutego 2003 Wydawca: BMG Poland 1 POL: 35 000+ ZPAV: złota płyta Starsi panowie(oraz Maciej Maleńczuk) Data: 7 maja 2010 Wydawca: QM Music 3 POL: 15 000+ ZPAV: złota płyta Siła i honor Data: 4 września 2012 Wydawca: Sony Music 3 POL: 15 000+ ZPAV: złota płyta Zakazane piosenki Data: 4 listopada 2014 Wydawca: Sony Music 14 Wyspa zielona(Kukiz & Perverados) Data: 9 listopada 2018 Wydawca: Universal Music Polska –
Notowane utwory Tytuł Rok Pozycja na liście Album LP3 SLiP 30 ton Irena Santor – „Już nie ma dzikich plaż” (oraz Paweł Kukiz)1996 23 47 22Duety Hav Rań – „Hej Janicku” (oraz Paweł Kukiz)1997 22 – –Hej Janicku „Chodź, zabiorę cię” (oraz Dominika Kurdziel)1999 – – 21 – „Na opolskim rynku”2000 44 – –Pozłacany warkocz.Śpiewnik śląski Katarzyny Gärtner „Niby jestem, niby nie” (oraz Jan Borysewicz)2002 – 47 – Borysewicz & Kukiz „Bo tutaj jest jak jest” (oraz Jan Borysewicz) 2003 1 1 3 „Jeśli tylko chcesz” (oraz Jan Borysewicz) 13 21 4 „Jest taki dzień” (oraz Jan Borysewicz)2004 43 – 7 „Old Punk” 2012 3 49 – Siła i honor „Koniec końców” 37 – – „Samokrytyka (dla Michnika)”2014 20 – –Zakazane piosenki „–” utwór nie był notowany. Inne