Falenica

thumb|Ulica Handlowa (obecnie Walcownicza), przed 1939 thumb|Stacja kolejowa Warszawa Falenica

Falenica – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Wawer w Warszawie.

W latach 1924–1951 samodzielne miasto i siedziba gminy Falenica LetniskoPortal informacyjny Warszawa Wawer..

Nazwa Według miejscowej legendy nazwa „Falenica” pochodzi z czasów wielkiej powodzi, gdy Wisła wylała zalewając okoliczne tereny, woda zatrzymała się pod samą wsią i „fale nic” jej nie zrobiły. Jest to jednak etymologia ludowa. Nazwa osiedla pochodzi najprawdopodobniej od słowiańskiego imienia Fał, Falisław (Chwalisław) – przypuszczalnego pierwszego właściciela lub założyciela osady. Oznacza „miejsce zamieszkane przez potomków Fała” i występowała również w zapisach historycznych w formie Falencice i Falęcice.

Położenie Falenica graniczy na północy z Miedzeszynem, na południu z Józefowem. Jej zachodnią granicę stanowi Wisła. Falenica jest położona w otulinie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Leży na tzw. linii otwockiej – ciągu miejscowości położonych przy szlaku kolejowym w kierunku Lublina.

Historia Nadwiślańska wieś Falenica prawo niemieckie otrzymała w połowie XV wieku. Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie czerskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego..

Duże szanse rozwoju gospodarczego i społecznego dla miejscowości stworzyła przeprowadzona w pobliżu w 1877 roku Kolej Nadwiślańskańska. Wieś zanikła po I wojnie światowej, a rozwijać się zaczęła położona dalej od Wisły osada letniskowa Wille Falenickie (lub Falenica-Wille) – dzisiejsza Falenica. Zamieszkiwała ją w większości ludność żydowska.

W sierpniu 1920 roku ludność żydowska Falenicy została wysiedlona rozkazem polskich władz wojskowych. Wiele mieszkań po wysiedlonych Żydach zostało splądrowanych przez miejscową ludnośćJan Szczepański, Władze i społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej wobec bolszewickiego zagrożenia w 1920 roku, Wydawnictwo Sejmowe 2022, ISBN 978-83-7666-720-1, s. 354.

Znaczna część drewnianej zabudowy miejscowości spłonęła w czasie działań wojennych we wrześniu 1939 roku. W czasie okupacji niemieckiej, w 1940 roku, w Falenicy utworzono getto, przez które przeszło około 6,5 tys. Żydów. Zostało ono zlikwidowane 20 sierpnia 1942, kiedy to jego mieszkańcy zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince.

Od 1942 roku na terenie tartaku Rubena Najwera funkcjonował również obóz pracy dla ludności żydowskiej. Więźniowie, poza jedną osobą, zostali zamordowani podczas likwidacji obozu 7 maja 1943 roku.

Po wyzwoleniu we wrześniu 1944 roku Pragi spod okupacji niemieckiej tymczasowo uruchomiono zamkniętą przed wojną gminną elektrownię w Falenicy, która do 1946 roku zaopatrywała w energię elektryczną prawobrzeżną część Warszawy.

W 1951 roku Falenica znalazła się w granicach administracyjnych Warszawy.

Ważniejsze obiekty zabytkowe dworce: Kolei Nadwiślańskiej (Warszawa Falenica) wybudowanego w latach dwudziestych i Kolei Jabłonowskiej (Falenica WKD) z 1913 roku przy ulicy Obszarowej. budynek dawnej elektrowni gminnej z 1929 roku przy ul. Gruntowej 2. kapliczka z wizerunkiem Matki Boskiej postawiona przez mieszkańców Falenicy w podzięce za szczęśliwy powrót do swoich domów z I wojny światowej (naprzeciwko pętli autobusowej). przedwojenny pałacyk Mon Plaisir Tadeusza Karszo-Siedlewskiego znajdujący się w kwadracie ulic: Zatrzebie, Bysławskiej, Zagrodowej i Połanieckiej. Został wybudowany dla tancerki Olgi Sławskiej. W pałacyku ostatnie przemówienie do narodu wygłosił prezydent Ignacy Mościcki. W czasie okupacji niemieckiej mieszkał tam gubernator dystryktu warszawskiego Ludwig Fischer. Po wojnie budynek był użytkowany przez UB. wybudowana w 1938 roku synagoga znajdująca się przy ul. Bambusowej 9. kilka świdermajerów z końca XIX oraz początku XX wieku. Sosna Falenicka

Publiczny transport zbiorowy Do Falenicy dojeżdżają autobusy Zarządu Transportu Miejskiego, pociągi Kolei Mazowieckich i Szybkiej Kolei Miejskiej.

Oświata Szkoły podstawowe: Szkoła Podstawowa nr 216 im. Klonowego Liścia, ul. Wolna 36/38 Szkoła Podstawowa nr 124 im. Stanisława Jachowicza, ul. Bartoszycka 45/47 Zespół szkół Szkoła Podstawowa Nr 76 im. 13 Dywizji Piechoty Strzelców Kresowych, ul. Poezji 5 Zespół Szkół Ogólnokształcących im. św. Pawła z Tarsu, ul. Poezji 19 Schronisko dla Nieletnich i Zakład Poprawczy, ul. Jachowicza 4 Wawerska Szkoła Realna, ul. Małowiejska 31 Edukacja dorosłych: Europejskie Centrum Komunikacji i Kultury, ul. Olecka 30

Kultura W Falenicy realizowany jest serial Na dobre i na złe. Budynek fikcyjnego szpitala mieści się na ulicy Bysławskiej 88, w budynku dawnej huty szkła.

Religia Rzymskokatolicka Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Narcyzowa 18 Główna Świątynia Szkoły Zen Kwan Um w Polsce, ul. Małowiejska 22/24 Sala Królestwa Świadków Jehowy, ul. Patriotów 37

Sport Kluby sportowe: Międzyzakładowy Klub Sportowy „Falenica” (dawniej „Hutnik” Falenica) założony w 1945 roku. W klubie grał m.in. Stefan Szczepłek. Parafialny Klub Sportowy „Serce” Falenica. Towarzystwo Sportowe Falenica Obiekty sportowe: Hala widowiskowo-sportowa przy ul. Poezji 5 (liczba miejsc: 150-290). Ośrodek Sportu i Rekreacji TKKF Falenica – cztery korty tenisowe, siłownia, boisko uniwersalne.

Przypisy

Linki zewnętrzne Historia Żydów w Falenicy na portalu Wirtualny Sztetl Strona informacyjna osiedla Falenica

Kategoria:Dawne miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie) Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku