Język abazyński (abazyjski, abaza) (абаза бызшва / abaza byzšwa) – język kaukaski, używany przez Abazynów.

Język ten, wraz z językami abchaskim, adygejskim, kabardyjskim oraz wymarłym już ubyskim należy do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich.

Językiem tym posługuje się blisko 50 tys. osób, głównie w Karaczajo-Czerkiesji, a częściowo także w Turcji. W zależności od kraju w użyciu są także języki rosyjski i turecki. W Rosji abazyński jest lepiej zachowany niż w Turcji. Abazyński jest blisko spokrewniony z abchaskim.

Dialekty Wyszczególnia się trzy dialekty: tapanta (który stał się podstawą języka literackiego), aszchara (aszkaraua) (stosunkowo bliski językowi abchaskiemu) i bezszagh i pięć subdialektów: psyż-krasnowostocki, apsua, kubińsko-elburski, kuwiński i abazaktyckiJames Minahan – „One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups”, Greenwood Press, USA 2000..

Niektóre dialekty są częściowo wzajemnie zrozumiałe z językiem abchaskim.

Fonetyka Język abazyński jest językiem spółgłoskowym, posiadający zaledwie dwie samogłoski: ‘a’ oraz ‘y’. Dzięki asymilacji obydwie podstawowe samogłoski mogą być wymawiane jako zbliżone do ‘e’, ‘o’, ‘i’ bądź ‘u’.

Składnia i fleksja Język abazyński to język aglutynacyjny. W skład orzeczenia może wchodzić dwa lub więcej prefiksów osobowo-zaimkowych, przedrostki miejsca, a także sufiksy wyrażające różne odcienie działania lub stanu. Szyk wyrazów: podmiot, dopełnienie bliższe, orzeczenie (zob. też SOV). Szyk prefiksów osobowo-zaimkowych w orzeczeniu zmienia się w zależności od przechodniości lub nieprzechodniości czasownika. Czasownik posiada skomplikowany system czasów, odmian i znaczną liczbę prefiksalnych kategorii gramatycznych (m.in. causativum). Wśród zaimków osobowych i prefiksów osobowo-zaimkowych wyróżnia się czasami trzy grupy (męskie, żeńskie oraz rzeczowe lub zjawisk przyrody), czasami zaś tylko dwie: ludzie oraz rzeczy (wraz ze zjawiskami przyrodniczymi). Rzeczownik posiada kategorię określoności, nieokreśloności oraz pojedynczości. Przy braku przypadków, wyrażających stosunki składniowe (np. mianownika, ergatywu itp.), w abazyńskim istnieją zaczątki oddzielnych form przypadkowych. Funkcję zdań podrzędnych spełniają przede wszystkim konstrukcje imiesłowowe.

Pismo

Teksty w języku abazyńskim były w latach 1932–1938 zapisywane łacinką, później cyrylicą.

Abazyni mieszkający w Turcji posługują się łacinką do dzisiaj.

Współczesny alfabet abazyński: А а Б б В в Г г Гв гв Гъ гъ Гъв гъв Гъь гъь Гь гь ГӀ гӀ ГӀв гӀв Д д Дж дж Джв джв Джь джь Дз дз Е е Ё ё Ж ж Жв жв Жь жь З з И и Й й К к Кв кв Къ къ Къв къв Къь къь Кь кь КӀ кӀ КӀв кӀв КӀь кӀь Л л Ль ль М м Н н О о П п ПӀ пӀ Р р С с Т т Тл тл Тш тш ТӀ тӀ У у Ф ф Х х Хв хв Хъ хъ Хъв хъв Хь хь ХӀ хӀ ХӀв хӀв Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч Чв чв ЧӀ чӀ ЧӀв чӀв Ш ш Шв шв ШӀ шӀ Щ щ Ъ ъ Ы ы ь Э э Ю ю Я я

Kod SIL języka abazyńskiego to ABQ. Abazyński nie posiada w systemie ISO 639 żadnego oddzielnego kodu, lecz w ramach tego kodu jest oznaczony wspólnie z innymi językami kaukaskimi jako cau.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Języki abchasko-adygejskie Kategoria:Języki zagrożone w Rosji Kategoria:Języki zagrożone w Turcji