Powiat legnicki – powiat w Polsce, położony w środkowej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Legnica, które jednak samo stanowi osobne miasto na prawach powiatu i nie wchodzi w jego skład.

Geografia Położenie Powiat legnicki leży w południowo-zachodniej Polsce, na Dolnym Śląsku.

thumb|left|Kontury powiatu legnickiego na tle mapy mezoregionów fizycznogeograficznych Według regionalizacji fizycznogeograficznej opracowanej przez Jerzego Kondrackiego, przez terytorium powiatu legnickiego przebiegają granice czterech makroregionów: Niziny Śląsko-Łużyckiej, w skład której wchodzi zachodnia i środkowa część powiatu legnickiego. Obszar ten w tym regionie dzieli się na trzy mezoregiony: Równinę Legnicką na północy, Równinę Chojnowską na południu oraz Wysoczyznę Lubińską, która obejmuje jedynie niewielkie obszary na północ i północny wschód od Legnicy. Niziny Śląskiej, w skład której wchodzi wschodnia część powiatu. Obszar ten w tym regionie dzieli się na dwa mezoregiony: Pradolinę Wrocławską na północy oraz Równinę Wrocławską na południu. Pogórza Zachodniosudeckiego, a dokładniej Pogórza Kaczawskiego, w skład którego wchodzi niewielki obszar na zachodzie powiatu (wieś Okmiany). Wału Trzebnickiego, a dokładniej Obniżenia Ścinawskiego, w skład którego wchodzi niewielki obszar na północnym wschodzie powiatu (teren na wschód od wsi Mierzowice).

Powiat legnicki rozciąga się między 51°23’ a 51°06’ szerokości geograficznej północnej i 15°45’ a 16°28’ długości geograficznej wschodniej.

Hydrografia Sieć hydrograficzna powiatu legnickiego opiera się na dorzeczu głównej dolnośląskiej rzeki – Odry, która w jego granicach płynie na odcinku 6 km. Do Odry uchodzi Kaczawa wraz z dopływami: Czarną Wodą i Nysą Szaloną. Poza tym na terenie powiatu występuje jedyne na Dolnym Śląsku pojezierze o rodowodzie polodowcowym (Pojezierze Legnickie) z jeziorami: Kunickim, Jaśkowickim i Koskowickim. Pojezierze to położone jest we wschodniej części powiatu, natomiast w zachodniej występują sztuczne zbiorniki wodne (Jezierzany i Rokitki), nad którymi stworzono w latach 60. XX wieku ośrodki wypoczynkowe.

Ukształtowanie powierzchni Powierzchnia powiatu należy do nizinnych, a jej wysokość waha się średnio pomiędzy 100 a 225 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie znajduje się na tzw. Wale Okmiańskim i mierzy 278 m n.p.m.

Podział administracyjny Powiat legnicki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..

Został stworzony z części znoszonego województwa legnickiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmienionym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodząca wówczas w skład powiatu gmina Wądroże Wielkie weszła w skład powiatu jaworskiego, z drugiej strony zaś do powiatu legnickiego dołączyły miasto i gmina Chojnów, należące wtedy do powiatu złotoryjskiego. Ponadto, w 1983 roku miasto Legnica zostało powiększone kosztem czterech sąsiadujących z nim gminRozporządzenie Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej z dnia 17 października 1983 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, częstochowskim, katowickim, legnickim, olsztyńskim, opolskim, piotrkowskim, słupskim i wałbrzyskim. ()..

Z powiatem legnickim graniczą jednostki: powiaty lubiński i polkowicki od północy, powiaty średzki i wołowski od wschodu, powiat jaworski od południa, powiat złotoryjski od południowego zachodu, powiat bolesławiecki od zachodu.

W skład powiatu wchodzi 8 gmin: 1 miejska, 1 miejsko-wiejska oraz 6 wiejskich. Na jego terenie położone są dwa miasta: Chojnów oraz ProchowiceRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0209011 miejska 25x25px Chojnów — 0209022 wiejska 25x25px Chojnów 0209032 wiejska 25x25px Krotoszyce Krotoszyce 0209042 wiejska 25x25px Kunice Kunice 0209052 wiejska 25x25px Legnickie Pole Legnickie Pole 0209062 wiejska 25x25px Miłkowice Miłkowice 0209073 miejsko-wiejska 25x25px Prochowice Prochowice 0209082 wiejska 25x25px Ruja Ruja

W 2011 roku władze Legnicy podjęły nieudaną próbę zmiany granic z powiatem legnickim, polegającą na przyłączeniu do miasta części terytorium z gmin Krotoszyce oraz Miłkowice. Doszło do nieudanych trójstronnych konsultacji w 2012 roku, po których samorząd Legnicy złożył w 2013 roku wniosek o zmianę granic (dotyczący części miejscowości Białka i Jaszków z gminy Krotoszyce oraz Lipce z gminy Miłkowice o powierzchni 61,76 ha), ostatecznie rozpatrzony negatywnie przez Radę Ministrów.

Pokrycie terenu Powiat legnicki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 744,02 km², co stanowiło 3,7% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 9. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 198. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (75,6%) oraz leśne (16,3%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 6,8% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 1,1%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie legnickim zamieszkiwało 54 967 mieszkańców: 28 085 kobiet (51,1% ludności) i 26 882 mężczyzn (48,9%), czyli 1,9% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 74 osób na km². Pod względem ludności powiat legnicki zajął w 2024 roku 16. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 208. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 28,6%; w miastach w tym dniu mieszkało 15 713 osób, zaś na wsi 39 254 osoby.

Gospodarka W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,6% do aktywnych zawodowo.

Zabytki Bazylika kolegiacka Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Jadwigi Śląskiej w Legnickim Polu Zamek w Prochowicach Pałac w Piotrowicach Zespół pałacowy w Warmątowicach (niedostępny do zwiedzania) Muzeum Bitwy nad Kaczawą w Dunine Muzeum Bitwy pod Legnicą w Legnickim Polu Zamek Piastowski w Chojnowie Kościół św. Piotra i Pawła w Chojnowie Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego (z gotyckim tryptykiem) w Niedźwiedzicach Kościół pw. św. Zofii w Grzybianach Kościół pw. św. Stanisława (murowano-drewniany,szachulcowy) w Miłogostowicach Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (gotycki) w Ulesiu

Starostowie legniccy thumb|Budynek Starostwa Powiatowego w Legnicy|alt=Widok z ulicy Fryderyka Skarbka na budynek starostwa Na podstawie źródła: Mieczysław Kasprzak (10 listopada 1998 – 24 listopada 2006), Jarosław Humenny (24 listopada 2006 – 1 grudnia 2014), Janina Mazur (1 grudnia 2014 – 20 listopada 2018), Adam Babuśka (od 20 listopada 2018).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

legnicki