thumb|250px|Nad Odrą w Krajniku Dolnym thumb|250px|Dolina Dolnej Odry z lotu ptaka thumb|250px|Iński Nurt i Jezioro Dąbie thumb|250px|Międzyodrze thumb|250px|Odnoga Odry – Łarpia otaczająca wyspę Polickie Łąki w Policach thumb|250px|Ujście Odry do Zalewu Szczecińskiego (Roztoka Odrzańska) thumb|250px|Dolina Dolnej Odry w okolicach Gartz thumb|250px|Dolina Dolnej Odry w okolicach Widuchowej Dolina Dolnej Odry (313.24, niem. Unteres Odertal) – mezoregion Pobrzeża Szczecińskiego. Zajmuje dolinę rzeki Odry od okolic Cedyni aż po Zalew Szczeciński koło Stepnicy. Jej długość wynosi ok. 95 km, o szerokość od 2 do 12 kmwedług Google Earth.

Charakterystyka Dolina Dolnej Odry składa się z następujących fragmentów: Osinów Dolny – Widuchowa – główną oś stanowi jedno koryto Odry i Hohensaaten-Friedrichsthaler Wasserstrasse połączone licznymi kanałami i polderami. Ważniejsze dopływy: Alte Oder z Kanałem Odra-Hawela (L) i Rurzyca (P). Od wschodu ograniczona zboczami Wzgórz Krzymowskich i falistą Równiną Wełtyńską. Pod Cedynią tzw. Żuławy Cedyńskie. Międzyodrze – powyżej Widuchowej oś doliny stanowią 2 koryta Odry – Odra Zachodnia i Odra Wschodnia (Regalica) połączone licznymi kanałami, starorzeczami i polderami. Do największych wysp należą Zaleskie Łęgi, Dębina, Ostrów Grabowski, Wyspa Pucka w Szczecinie, Polickie Łąki w Policach oraz Wielkie Bagno Kurowskie i Ustowskie Mokradła. Ważniejsze dopływy: Welse (L), Bukowa (L), Tywa (P), Omulna (P). Od zachodu ograniczona zboczami Wzniesień Szczecińskich (na wysokości Szczecina są to Wał Stobniański i Wzgórza Warszewskie), a od wschodu morenami Wzgórz Bukowych. Jezioro Dąbie – jezioro deltowe z licznymi polderami na wschodnim brzegu. Głównym dopływem jest Płonia. Roztoka Odrzańska – estuarium Odry i ujście do Zalewu Szczecińskiego wraz z nadbrzeżnymi mokradłami na wschodnim skraju Puszczy Wkrzańskiej i na zachodnim skraju Puszczy Goleniowskiej. Głównymi dopływami są Ina (P), Gowienica (P) i Gunica (L)Mapa Super Mapa – Okolice Szczecina, 1:75 000, ExpressMap, 2009Mapa Atlas Wojskowy Twojego Regionu – Arkusz 6 (Szczecin) i Arkusz 12 (Gryfino), 1:100 000, WZK, 2009.

Miasta Cedynia Gartz (Oder) Gryfino Police Schwedt/Oder Stepnica Szczecin

Miejscowości turystyczne Czarna Łąka Czarnocin Lubczyna Mescherin Moczyły Police Siadło Dolne Stepnica Stolpe (Angermünde) Trzebież Widuchowa

Komunikacja Osinów Dolny – Hohenwutzen (DW124 – B158) Krajnik Dolny – Schwedt/Oder (DK26 – B166) Gryfino – Mescherin (DW120 – B113) Autostrada A6 Kolejowy most zwodzony nad Regalicą w Podjuchach (linia kolejowa Szczecin Główny – Gryfino) Most Gryfitów (DK31) Most Pomorzan (DK31) mosty kolejowe na linii Szczecin Główny – Szczecin Dąbie Most Długi w Szczecinie (DK10) Trasa Zamkowa w Szczecinie (DW115) Most im. Pionierów Miasta Szczecina (DK10) Most Cłowy w Szczecinie Most Portowy w Szczecinie (DK10) Obwodnica zachodnia Szczecina (planowana)

Historia Strategiczne położenie (bliskość morza, transport rzeczny, szlaki kupieckie, ośrodki miejskie) już od wczesnego średniowiecza powodowało ścieranie się na tych terenach wpływów pomorskich, polskich i niemieckich (w tym pruskich i brandenburskich), a także w mniejszym stopniu szwedzkich i duńskich. Obszar penetracji przez plemiona słowiańskie głównie Pomorzan i Wkrzan. W 972 r. miała miejsce Bitwa pod Cedynią. Dziesięć wieków później na tym terenie posuwał się front tzw. operacji berlińskiej. Największy wpływ na dzisiejszy kształt i wygląd doliny miał okres Prowincji Pomorze, kiedy przekopano liczne kanały, wybudowano budowle hydrotechniczne i przystosowano część obszaru do celów przemysłowych, rolnictwa, hodowli i żeglugiPomorze Zachodnie poprzez wieki. J.M. Piskorski (red.). Wydawnictwo Zamku Książąt Pomorskich, Szczecin 1999Historia Pomorza. Gerard Labuda (red.). T. 1. Cz. 1 i 2. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.

Ochrona przyrody Na terenach zalewowych dominują ekosystemy bagien i mokradeł. Na zboczach i na innych terenach niezalewanych wytworzyły się ekosystemy łąkowe (w tym siedliska kserotermiczne) i leśne. Na obszarach przylegających do Doliny duże kompleksy leśne: Puszcza Bukowa, Puszcza Goleniowska, Puszcza Piaskowa i Puszcza Wkrzańska. Wody śródlądowe, torfowiska, bagna, łąki i zarośla Doliny Dolnej Odry tworzą ciekawą mozaikę siedlisk, będącą ostoją ptaków o randze europejskiej i terenem szczególnie ważnym dla ptaków wodno-błotnych, które występują tu w olbrzymich koncentracjach, np. na jesiennym zlotowisku zbiera się do 9000 żurawi. Jedna z najważniejszych w skali kraju ostoi bielika. Występują tu co najmniej 34 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej i 14 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Występuje tu również bogata fauna innych zwierząt kręgowych (w tym łosie i bobry).

Jednym z pionierów popularyzacji ochrony przyrody na terenach Doliny był niemiecki przyrodnik Paul Robien. Obecnie na terenie Doliny utworzono Międzynarodowy Park Dolina Dolnej Odry celem ochrony unikatowej w skali europejskiej fauny i flory rozlewisk Odry. Tworzy go Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry wraz z niemieckim Parkiem Narodowym Doliny Dolnej Odry (niem. Nationalpark Unteres Odertal). W południowej części zlokalizowano Cedyński Park Krajobrazowy. Dolina Dolnej Odry objęta jest ochroną europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000. Wyznaczono tu obszar specjalnej ochrony ptaków „Dolina Dolnej Odry” (PLB320003), a także specjalne obszary ochrony siedlisk: „Dolna Odra” (PLH320037) i „Ujście Odry i Zalew Szczeciński” (PLH320018). Zgodnie z obowiązującą procedurą obydwa obszary posiadają obecnie status obszarów mających znaczenie dla wspólnotyobszary Natura 2000.

Rezerwaty i pomniki przyrody: Rezerwat przyrody Białodrzew Kopicki Rezerwat przyrody Bielinek Rezerwat przyrody Czarnocin Rezerwat przyrody Kanał Kwiatowy Rezerwat przyrody Kurowskie Błota Rezerwat przyrody Olszanka Rezerwat przyrody Uroczysko Święta Rezerwat przyrody Wrzosowiska Cedyńskie Rezerwat przyrody Słoneczne Wzgórza Rezerwat przyrody Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem Krzywy Las (pomnik przyrody) Dolina Miłości w Zatoni Dolnej

Inne formy ochrony przyrody: Park Natury Zalewu Szczecińskiego Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Zaleskie Łęgi” Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Dębina” Klucki Ostrów (użytek ekologiczny)mały|Międzyodrze

Turystyka Obszar rozwoju turystyki wodnej, szczególnie predysponowany do uprawiania żeglarstwa i spływów kajakowych. Na przystaniach organizowane są także rejsy małymi statkami oraz wodolotem na trasie Szczecin – ŚwinoujścieDomena wodolot.info.pl jest utrzymywana na serwerach nazwa.pl. Liczne szlaki turystyczne i punkty widokowe.

Punkty widokowe Lewy brzeg: Wzgórza Warszewskie Wał Stobniański Szczecin: Bazylika archikatedralna św. Jakuba w Szczecinie (wieża widokowa), Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie (wieża widokowa), Muzeum Narodowe w Szczecinie przy Wałach Chrobrego (wieża widokowa) Marchia Wkrzańska: Wieża widokowa w Stolpe, wzgórza koło Stolzenhagen Niemiecka część Wzniesień Szczecińskich: Mescherin – Stettiner Berg, Seeberg, wieża obserwacyjna Lecący Żuraw, Kroatenberg koło Gartz (Oder) Prawy brzeg: Wzgórza Bukowe Góra Zielonczyn Blankowe Wzgórza koło Marwic Sarbskie Górki koło Widuchowejmały|Międzyodrze na wysokości Moczył Dolina Miłości w Zatoni Dolnej Wieża widokowa w Cedyni Góra Czcibora Rezerwat przyrody Bielinek Rezerwat przyrody Słoneczne Wzgórza

Szlaki turystyczne Międzynarodowy szlak rowerowy Odra - Nysa Międzynarodowy szlak rowerowy wokół Zalewu Szczecińskiego R-66 Szlak „Zielona Odra” Szlak Nadodrzański Szlak przez Rajską Dolinę Szlak Stepnicko-Rokicki Szlak kajakowy „Międzyodrze” Szlak wodny Berlin - Szczecin - Bałtyk Liczne szlaki turystyczne wyznaczono w obrębie wzgórz i tarasów przylegających do Doliny, zarówno po polskiej jak i niemieckiej stronieSzlaki Turystyczne woj. Zachodniopomorskiego .

Panoramy

Publikacje

Dolina Dolnej Odry (The Lower Odra Valley, Das Untere Odertal), tekst i zdjęcia: Marek Cichoń,Soft Vision, Szczecin 2007,

Zobacz też Police - kanały Kotlina Freienwaldzka

Przypisy

Linki zewnętrzne

Zachodniopomorski Szlak Żeglarski(2)

Kategoria:Pobrzeże Szczecińskie Kategoria:Doliny Polski Kategoria:Obszary Natura 2000 w województwie zachodniopomorskim Kategoria:Powiat gryfiński Kategoria:Geografia Polic Kategoria:Turystyka w Policach Kategoria:Ochrona przyrody w województwie zachodniopomorskim