Powiat zgorzelecki – powiat w Polsce, położony w zachodniej części województwa dolnośląskiego, nad Nysą Łużycką, przy granicy polsko-niemieckiej. Jego siedzibą jest miasto Zgorzelec.

Podział administracyjny Powiat zgorzelecki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..

Został stworzony z części znoszonego województwa jeleniogórskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. W jego skład, oprócz gmin z 1975 roku, weszły również miasto Zawidów i gmina Sulików, należące wówczas do powiatu lubańskiego.

Z powiatem zgorzeleckim graniczą jednostki: powiaty żagański i żarski w województwie lubuskim od północy, powiaty bolesławiecki i lubański od wschodu.

Ponadto, od południa i południowego wschodu powiat graniczy z krajem libereckim w Czechach, zaś od zachodu – z Saksonią w Niemczech (Landkreis Görlitz).

W skład powiatu wchodzi 7 gmin: 2 miejskie, 3 miejsko-wiejskie oraz 2 wiejskie. Na jego terenie położonych jest 5 miast: Bogatynia, Pieńsk, Węgliniec, Zawidów oraz ZgorzelecRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0225011 miejska 25x25px Zawidów — 0225021 miejska 25x25px Zgorzelec — 0225033 miejsko-wiejska 25x25px Bogatynia Bogatynia 0225043 miejsko-wiejska 25x25px Pieńsk Pieńsk 0225052 wiejska 25x25px Sulików Sulików 0225063 miejsko-wiejska 25x25px Węgliniec Węgliniec 0225072 wiejska 25x25px Zgorzelec

Od powstania powiatu, doszło do jednej korekty jego granic. W 2016 roku do Gozdnicy w powiecie żagańskim (województwo lubuskie) przyłączono przysiółek Dębówek z miejscowości Ruszów w gminie Węgliniec, stanowiący obszar o powierzchni 4,37 haRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin ().. Była to druga próba wprowadzenia tej zmiany; pierwszą podjęto w 2014 roku.

Pokrycie terenu Powiat zgorzelecki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 838,61 km², co stanowiło 4,2% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 6. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 169. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty leśne (50,2%) oraz rolne (39,6%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 9,2% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,7%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie zgorzeleckim zamieszkiwało 84 337 mieszkańców: 43 531 kobiet (51,6% ludności) i 40 806 mężczyzn (48,4%), czyli 2,9% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 101 osób na km². Pod względem ludności powiat zgorzelecki zajął w 2024 roku 10. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 105. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 66,5%; w miastach w tym dniu mieszkało 56 081 osób, zaś na wsi 28 256 osób.

Gospodarka W końcu września 2019 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała około 1,4 tys. mieszkańców, co stanowiło stopę bezrobocia na poziomie 5% do aktywnych zawodowo.

Transport Przez teren powiatu przebiegają: autostrada A4, drogi krajowe 30 i 94, a także drogi wojewódzkie 296, 332, 350, 351, 352, 353, 354, 355 oraz 357. Transport kolejowy stanowią linie kolejowe 274, 282 (magistrala E30), 279, 282, 290 i 295.

Starostowie zgorzeleccy Na podstawie źródła: Szymon Pacyniak (14 listopada 1998 – 12 grudnia 2002), Andrzej Tyc (12 grudnia 2002 – 25 listopada 2006), Piotr Woroniak (25 listopada 2006 – 2 lutego 2010), Mariusz Tureniec (2 lutego 2010 – 30 listopada 2010), Artur Bieliński (30 listopada 2010 – 11 marca 2016), Urszula Ciupak (11 marca 2016 – 23 listopada 2018), Artur Bieliński (od 23 listopada 2018).

Zobacz też Bory Dolnośląskie

Przypisy

zgorzelecki