Walhalla – niemieckie mauzoleum w Donaustauf, pod Ratyzboną w Bawarii. Gmach wzniesiono na wzgórzu Bräuberg nad rzeką Dunaj w latach 1830–1842. Jest jednym z najbardziej znanych miejsc pamięci w Niemczech.

Charakterystyka Idea stworzenia symbolu pamięci narodu niemieckiego pojawiła się na początku XIX wieku po triumfie Napoleona i upadku Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, gdy krajobraz polityczny w krajach niemieckojęzycznych uległ rozdrobnieniu i pojawiło się uczucie głębokiego upokorzenia. Idea zakładała, że miała powstać świątynia chwały bohaterskich i duchowych czynów Niemców rozumianych jako wspólnota kulturowa oparta przede wszystkim na języku (np. w Walhalli eksponowane są popiersia rosyjskiej carycy Katarzyny II, urodzonego na Dolnym Śląsku Iwana Dybicza – rosyjskiego dowódcy odpowiedzialnego m.in. za tłumienie powstania listopadowego czy króla Anglii i Szkocji – Wilhelma III Orańskiego). Zanim w 1830 roku rozpoczęto budowę gmachu mauzoleum, od końca pierwszej dekady XIX wieku powstawały już pierwsze jego eksponaty (pierwsi zaangażowani rzeźbiarze: Schadow, Tieck, Landolin Ohmacht). Lokalizacje pod gmach wybierano ponad dwadzieścia lat, co wiązało się nie tyle brakiem środków na budowę, co z dynamicznie zmieniającą się sytuacją polityczną w samej BawariiKrytycy zwracają uwagę na wyczekiwanie Bawarii na rezultaty bitew i rozstrzygnięcia terytorialne z nich wynikające. Wskazuje się również na fakt, że ojciec Ludwika I początkowo popierał Napoleona. Langewiesche, D. (2000). Nation, Nationalismus, Nationalstaat in Deutschland und Europa. (Beck’sche Reihe, 1399).. Ostatecznie zdecydowano się na malownicze wzgórze Bräuberg (420 m n.p.m.). Nazwa mauzoleum na wzgórzu w Donaustauf pochodzi od Walhalli z mitologii nordyckiej (Wallhall od staronordyjskiego – sala bohaterów), gdzie było to miejsce dedykowane poległym w chwale wojownikom (tzw. Einherjerów), których z pola bitwy zabierały walkirie, a na progu Walhalli witał ich Bragi. Walhalla to w kilku mitologiach europejskich kraina wiecznego szczęścia. W swym kształcie architektonicznym Walhallia z Bawarii nawiązuje do marmurowej greckiej świątyni, szczególnie do Partenonu. Podczas gdy Walhalla w mitologii nordyckiej służyła jako dom dla chwalebnie poległych w bitwie, bawarską Walhallę przeznaczono nie tylko dla wojowników, ale także dla naukowców, pisarzy i duchownych, zarówno mężczyzn, jak i kobiety, choć jak wskazują krytycy ci pierwsi nadal dominują. Dziesiątki lat przed powstaniem nowoczesnego państwa niemieckiego w 1871 roku i stopniowym kształtowaniem się wyraźniej tożsamości niemieckiej, „niemiecki” był początkowo rozumiany jako „germański” i obejmował wszystkie starożytne kultury tworzone przez plemiona germańskie (m.in. Goci, Wandalowie, Longobardowie, Anglosasi). Walhalla znajduje się w niespełna czterotysięcznym miasteczku Donaustauf na wzniesieniu nad Dunajem, 10 km na wschód od Ratyzbony, w niemieckiej Bawarii. Stanowi własność rządową tego kraju związkowego. We wnętrzu znajdują się popiersia postaci historycznych oraz tablice pamiątkowe. W kilku przypadkach upamiętnieni są autorzy anonimowi dzieł które miały wpływ na kulturę współczesnej Europy. Walhalla została wzniesiona w latach 1830–1842 przez króla Bawarii Ludwika I na podstawie projektu architekta Leo von Klenzego. Pierwszą listę nazwisk osób upamiętnionych w Walhalli kompletował doradca polityczny króla – historyk Johannes von Müller. Dziś swoją propozycje może zgłosić każdy Niemiec co najmniej 20 lat po śmierci upamiętnianej postaci. Koszt popiersia ponosi wnioskodawca a wnioski raz na pięć lat rozpatrywane są przez radę naukową wyznaczoną rząd Bawarii.

Upamiętnieni popiersiem mały|Górny rząd (od lewej): Henryk I Ptasznik, Otton I Wielki, Konrad II Salicki. Dolny rząd (od lewej): Gotthold Ephraim Lessing, Fryderyk II Wielki

mały|Górny rząd (od lewej): Fryderyk I Barbarossa, Henryk Lew, Fryderyk II Hohenstauf, Rudolf I Habsburg. Dolny rząd (od lewej): Christoph Willibald Gluck, Gideon Ernst von Laudon, Wolfgang Amadeus Mozart, Ferdynand, książę Brunszwiku-Wolfenbüttel, Justus Möser

mały|Górny rząd (od lewej): Erwin von Steinbach, Johannes Gutenberg, Jan van Eyck, Fryderyk I Zwycięski. Dolny rząd (od lewej): Gottfried August Bürger, Katarzyna II Wielka, Friedrich Gottlieb Klopstock, , Johann Gottfried Herder

mały|Górny rząd (od lewej): Johann Müller Regiomontanus, Mikołaj z Flüe

mały|Górny rząd (od lewej): Eberhard V Wirtemberski, Hans Memling, Johann von Dalberg, Hans von Hallwyl. Dolny rząd (od lewej): Immanuel Kant, Friedrich Schiller, Joseph Haydn, Johannes von Müller, Christoph Martin Wieland

mały|Rząd nad aniołem (od lewej): Berthold von Henneberg, Maksymilian I Habsburg, Johannes Reuchlin

mały|Górny rząd (od lewej): Franz von Sickingen, Ulrich von Hutten, Albrecht Dürer, Georg von Frundsberg. Dolny rząd (od lewej): Gerhard von Scharnhorst, Fürst Barclay de Tolly, Gebhard Leberecht von Blücher, Karl Philipp Schwarzenberg, William Herschel.

mały|Górny rząd (od lewej): Peter Vischer starszy,

mały|Górny rząd (od lewej): Wolter von Plettenberg, Erazm z Rotterdamu, Paracelsus, Mikołaj Kopernik. Dolny rząd (od lewej): Iwan Dybicz Zabałkański, Heinrich Friedrich Karl vom und zum Stein, August Neidhardt von Gneisenau, Johann Wolfgang von Goethe, Martin Luther

mały|Górny rząd (od lewej): Hans Holbein (młodszy), Karol V Habsburg, Krzysztof Wirtemberski, . Dolny rząd (od lewej): Karol Ludwik Habsburg, Joseph Radetzky, Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, Ludwig van Beethoven, Wilhelm I Hohenzollern

mały|Górny rząd: Wilhelm I Orański

mały|Pomnik króla Ludwika I Bawarskiego

mały|Górny rząd: August II Mocny

mały|Górny rząd (od lewej): Julius Echter von Mespelbrunn, Maurycy Orański, Johannes Kepler, Albrecht von Wallenstein. Dolny rząd (od lewej): Otto von Bismarck, Helmuth Karl Bernhard von Moltke, Richard Wagner, Jan Sebastian Bach, Justus von Liebig

mały|Górny rząd (od lewej): Bernard (książę Saksonii-Weimaru), Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck, Hugo de Groot. Dolny rząd (od lewej): Friedrich Ludwig Jahn, Franz Schubert, , Anton Bruckner, Max Reger

mały|Górny rząd (od lewej): , Maksymilian I Bawarski

mały|Górny rząd (od lewej): , Maarten Tromp, Paris von Lodron, Frans Snyders. Dolny rząd (od lewej): Adalbert Stifter, Joseph Freiherr von Eichendorff, Wilhelm Röntgen, Max von Pettenkofer, Jakob Fugger

mały|Rząd nad aniołem (od lewej): Karol X Gustaw, , Ernest I Pobożny

mały|Górny rząd (od lewej): Michiel de Ruyter, Otto von Guericke, Fryderyk Wilhelm I (Wielki Elektor), Karol V Leopold. Dolny rząd (od lewej): Jean Paul, Richard Strauss, Carl Maria von Weber, Gregor Mendel, Albert Einstein

mały|Górny rząd (od lewej): Wilhelm III Orański, Ludwik Wilhelm Badeński

mały|Górny rząd (od lewej): Gottfried Wilhelm Leibniz, Herman Boerhaave, Maurycy Saski, Georg Friedrich Händel. Dolny rząd (od lewej): Karolina Gerhardinger, Konrad Adenauer, Johannes Brahms, Carl Friedrich Gauss, Edyta Stein

mały|Górny rząd (od lewej): Nicolaus Ludewig Graf von Zinzendorf, Burkhard Christoph Münnich, Johann Joachim Winckelmann, Wilhelm (hrabia Schaumburg-Lippe). Dolny rząd (od lewej): Heinrich Heine, Käthe Kollwitz, Max Planck

mały|Górny rząd (od lewej): Albrecht von Haller, Anton Raphael Mengs, Maria Teresa Habsburg. Dolny rząd: Sophie Scholl

Pozycja ekspozycji Postać upamiętniona – (autor popiersia, rok powstania rzeźby) Popiersia w górnym rzędzie na lewo od wejścia 001 Henryk I Ptasznik – (autor rzeźby: Johann Gottfried Schadow, 1809. Dalej tylko nazwisko) 002 Otton I Wielki – (Schadow, 1809) 003 Konrad II Salicki – (Schadow, 1809) 006 Fryderyk I Barbarossa – (Franz Xaver Schwanthaler, 1838) 007 Henryk Lew – (Schadow, 1811) 008 Fryderyk II Hohenstauf – (Christian Friedrich Tieck, 1814) 009 Rudolf I Habsburg – (Tieck, 1832) 015 Erwin von Steinbach – (Landolin Ohmacht, 1811) 016 Johannes Gutenberg – (Wilhelm Matthiä, 1835) 017 Jan van Eyck – (Tieck, 1817–1842) 018 Fryderyk I Zwycięski – (Arnold Hermann Lossow, 1842) 024 Johann Müller Regiomontanus – (Lossow, 1842) 025 Mikołaj z Flüe – (Tieck, 1812) 026 Eberhard V Wirtemberski – (Wagner, 1830) 027 Hans Memling – (Franz Woltreck, 1841) 028 Johann von Dalberg – (Lossow, 1867) 029 Hans von Hallwyl – (ur. 1433 lub 1434) oficer szwajcarski. Dowódca zwycięskich konfederatów w bitwie pod Morat w 1476 roku – (Joseph Maria Christen, 1812). 035 Berthold von Henneberg – (Ernst Mayer, 1824) 036 Maksymilian I Habsburg – (P. Kaufmann, 1811) 037 Johannes Reuchlin – (Heinrich Max Imhof, 1835) 038 Franz von Sickingen – (Ernst von Bandel, 1827) 039 Ulrich von Hutten – (Joseph Kirchmayer, 1811) 040 Albrecht Dürer – (Christian Daniel Rauch, 1837) 041 Georg von Frundsberg (Max von Widnmann, 1841) 047 Peter Vischer starszy (Ferdinand Müller, 1839) 048 (ur. 1477) pionier filologii klasycznej w Niemczech, uznany za ojca historiografii Bawarii (Anton Horchler, 1841). 049 Wolter von Plettenberg – (Schwanthaler, 1832) 050 Erazm z Rotterdamu – (Tieck, 1813) 051 Paracelsus – (Emil Wolff, 1827) 052 Mikołaj Kopernik – (Schadow, 1807) 058 Hans Holbein (młodszy) – (Lossow, 1840) 059 Karol V Habsburg – (Schwanthaler, 1842) 060 Krzysztof Wirtemberski – (Herman Wilhelm Bissen, 1831) 061 (ur. 1505) szwajcarski historyk – (Tieck, 1817) 067 Wilhelm I Orański – (Tieck, 1815) Popiersia w górnym rzędzie na prawo od posągu Ludwika I 069 August II Mocny – (Ernst Rietschel, 1840) 070 Julius Echter von Mespelbrunn – (Scholl, 1840) 071 Maurycy Orański – (Tieck, 1815) 072 Johannes Kepler – (Schöpf, 1842) 073 Albrecht von Wallenstein – (Tieck, 1812) 079 Bernard (książę Saksonii-Weimaru) – (Tieck, 1812/13) 080 Peter Paul Rubens – (Lamine, 1809) 081 Antoon van Dyck – (Rauch, 1812) 082 Hugo de Groot – (Tieck, 1814) 088 (ur. 1584), polityk austriacki w czasie wojny trzydziestoletniej – (Johann Nepomuk Schaller, 1824) 089 Maksymilian I Bawarski – (Imhof, 1832) 090 (ur. 1602), zarządczyni Hesji – (Tieck, 1817) 091 Maarten Tromp – (Mathieu Kessels, 1825) 092 Paris von Lodron – (Konrad Eberhard, 1814) 093 Frans Snyders – (Rauch, 1814) 099 Karol X Gustaw – (Tieck, 1816) 100 (ur. 1605), elektor i arcybiskup Moguncji, książę-biskup Würzburga i biskup Wormacji. Jeden z najważniejszych arcybiskupów archidiecezji mogunckiej – (Tieck, 1818) 101 Ernest I Pobożny – (Tieck, 1815) 102 Michiel de Ruyter – (Tieck, 1817) 103 Otto von Guericke – (Rathgeber, 1811) 104 Fryderyk Wilhelm I (Wielki Elektor) – (Wichmann, 1828) 105 Karol V Leopold – (Tieck, 1817) 111 Wilhelm III Orański – (Haller, 1816) 112 Ludwik Wilhelm Badeński – (Widnmann, 1842) 113 Gottfried Wilhelm Leibniz – (Schadow, 1808) 114 Herman Boerhaave – (Leeb, 1823) 115 Maurycy Saski – (Tieck, 1813) 116 Georg Friedrich Händel – (R. Schadow, 1815) 122 Nicolaus Ludewig Graf von Zinzendorf – (Tieck, 1818) 123 Burkhard Christoph Münnich – (Lossow, 1841) 124 Johann Joachim Winckelmann – (R. Schadow, 1814) 125 Wilhelm (hrabia Schaumburg-Lippe) – (Schadow, 1809) 129 Albrecht von Haller – (Schadow, 1808) 130 Anton Raphael Mengs – (Rauch, 1808) 131 Maria Teresa Habsburg – (Eberhard, 1811/2) Dolny rząd