Lutniczka zachodnia, lutniczka, gajówka lutniczka (Curruca hortensis) – gatunek ptaka z rodziny pokrzewek (Sylviidae).
Systematyka Do niedawna uznawana za jeden gatunek z lutniczką wschodnią (Curruca crassirostris), ale uznano je za odrębne gatunki na podstawie różnic w morfologii, wokalizacji i mitochondrialnym DNA. Oba te taksony zaliczano dawniej do rodzaju Sylvia.
Wyróżniono dwa podgatunki Curruca hortensis: Curruca hortensis hortensis (J.F. Gmelin, 1789) – południowo-zachodnia i południowa Europa, północno-zachodnia Afryka. Curruca hortensis cyrenaicae (Svensson, 2012) – północno-wschodnia Libia.
Morfologia Samiec ma czarny wierzch głowy, podbródek i gardło są białe, wierzch ciała jasnobrązowawoszary, spód ciała przeważnie białawy, ale z wyraźnym różowawokremowopłowym odcieniem na piersi, bokach ciała i w rejonie kloaki. Samica jest o wiele bardziej brązowa. Długość ciała ok. 15 cm, masa ciała 14,6–30,5 g.
Występowanie Występuje w krajach śródziemnomorskich – w południowo-zachodniej i południowej Europie (od Półwyspu Iberyjskiego i południowej Francji po południową Szwajcarię i Włochy) oraz w północnej Afryce (od południowo-zachodniego Maroka do północno-wschodniej Libii). Zimuje w Afryce na południe od Sahary – w zachodniej i środkowej części Sahelu.
Ekologia i zachowanie Biotop W sezonie lęgowym zasiedla głównie różne typy zadrzewień i lasów otwartych lub półotwartych ze zmienną pokrywą krzewów, np. makię z dębem korkowym (Quercus suber) i dębem ostrolistnym (Quercus ilex), a także gaje oliwne, lasy sosnowe, podmiejskie ogrody czy opuszczone sady. Poza zasięgiem lęgowym zamieszkuje różne półpustynne siedliska sawannowe i stepowe z rzadką pokrywą drzew i niewielką ilością zarośli, głównie zadrzewienia lub zarośla akacji (Acacia); zasiedla również zarośla tamaryszku (Tamarix) i zarośla rosnące wzdłuż brzegów rzek.
200px|mały|lewo|Jaja z kolekcji muzealnej Rozród Luźno uwite gniazdo z gałązek i suchych traw znajduje się w krzewie lub na drzewie na wysokości 0,5–5 m nad ziemią. Dość często gnieżdżą się w sąsiedztwie dzierzby rudogłowej (Lanius senator). W zniesieniu 3–6 jaj, najczęściej 3–5. Inkubacja trwa około 12 dni, zajmują się nią oboje rodzice, choć głównie samica. Również oboje rodzice karmią pisklęta; młode opuszczają gniazdo po około 12–14 dniach od wyklucia.
Pożywienie Żywi się głównie stawonogami, zwłaszcza owadami i ich larwami, poza sezonem lęgowym również owocami, zwłaszcza jagodami. Niekiedy pożywia się też nektarem i nasionami. Ptak ten często żeruje na drzewach, a nie na krzewach, jak robią to inne pokrzewki.
Status zagrożenia IUCN uznaje lutniczkę zachodnią za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność populacji po taksonomicznym podziale gatunku, dokonanym w roku 2016, nie została oszacowana. Trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pokrzewki Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku