Żukowo (dodatkowa nazwa w języku ; , ) – miasto nad Radunią w powiecie kartuskim w województwie pomorskim. Zaliczane do aglomeracji trójmiejskiej. Siedziba gminy Żukowo.
Według danych z 20 lipca 2020 Żukowo liczyło 8135 mieszkańców.
Wieś norbertanek żukowskich w województwie pomorskim w drugiej połowie XVI wiekuMapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 92..
Położenie thumb|left|Stacja kolejowa Żukowo Wschodnie Położone na wschodnim skraju Pojezierza Kaszubskiego, 19 km na południowy zachód od Gdańska, na przecięciu drogi krajowej nr 20 i drogi wojewódzkiej nr 211. Tu zaczyna się droga krajowa nr 7. Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 201 Nowa Wieś Wielka – Gdynia Port ze stacją kolejową Żukowo Wschodnie oraz przystankiem Żukowo. Stacja Żukowo Zachodnie przy linii kolejowej nr 229 w 2023 została odbudowana w ramach bajpasu kartuskiego realizowanego przez PKP PLK.
Miasto jest członkiem Metropolitalnego Związku Komunikacyjnego Zatoki Gdańskiej. Przez Żukowo prowadzi niebieski szlak turystyczny Kartuski.
W latach 1975–1998 administracyjnie należało do woj. gdańskiego.
Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosiła 4,73 km².
Historia W XI wieku powstał gród Sucon, w 1201 miała miejsce pierwsza wzmianka o miejscowej parafii. W 1212 Mściwoj I gdański i jego żona Zwinisława ufundowali w Żukowie klasztor norbertanekPommerellisches Urkundenbuch, wyd. M. Perlbach, Danzig 1882, nr 14, s. 12 - 13. Przywilej fundacyjny spisano w l. 1212–1214, co należy uznać za datę założenia miejscowości, któremu nadali osadę. W 1224 Prusowie najechali klasztor i wymordowali siostry zakonne. W 1433 wieś zostaje zniszczona przez husytów. W 1629 klasztor zostaje splądrowany przez Szwedów. W 1772 klasztor zostaje przejęty przez rząd pruski. W kościele ponorbetańskim na ścianie przy wejściu wisi napisana odręcznie wzmianka o początkach Żukowa w języku polskim. Klasztor żukowski istniał do 20 listopada 1834, kiedy to został skasowany przez władze pruskie. thumb|left|Kościół i klasztor ponorbertański Norbertanki miały szczególne znaczenie dla szkoły żukowskiej haftu kaszubskiego (jego charakterystyczne elementy widoczne są w herbie miasta), która trwa do dziś. Znanymi hafciarkami w Żukowie były: siostry Jadwiga i Zofia Ptach oraz Maria Nowicka, a jest Wanda Dzierzgowska oraz Bernadeta Reglińska. W tutejszym muzeum parafialnym znajduje się ekspozycja haftów kaszubskich i innych rekwizytów związanych z życiem lokalnego kościoła i mieszkańców.
W 1920 pierwszym polskim wójtem został Florian Poćwiardowski z Poznania.
Żukowo posiada prawa miejskie od 1 stycznia 1989.
Na terenie miasta znajdują się 2 pomniki przyrody w postaci dwóch ponad 500-letnich dębów.
Z Żukowa pochodzi Wiesław Mering, duchowny rzymskokatolicki, biskup diecezjalny włocławski w latach 2003–2021.
W 1948 utworzono w mieście Cmentarz Żołnierzy Radzieckich poległych w wyniku tzw. Operacji pomorskiej.
Demografia Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 6519 mieszkańców.
thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców Żukowa w 2014 roku lewo|mały|Most kolejowy nad rzeką Słupiną.
Zabytki thumb|Kościół św. Jana thumb|Młyny w dawnym majątku Norbertanek kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, norbertanek, z XIII wieku, kościół św. Jana z 1604, barokowa kaplica cmentarna św. Jana Nepomucena z 1754, postawiona dla upamiętnienia 9 zakonnic zamordowanych w 1226 przez Prusów, ob. na cmentarzu z XIX w. działający w tym samym miejscu nieprzerwanie od XIII wieku młyn wodny i piekarnia, należące niegdyś do norbertanów, stalowy most kolejowy nad rzeką Słupiną z 1927, elektrownia wodna na Raduni w Rutkach z 1908–1911, uruchomiona 19 października 1910. Nieopodal most kolejowy o wysokości 30 m.
Sport W Żukowie domowe mecze rozgrywa GKS Żukowo grający w Lidze Centralnej piłki ręcznej.
Kultura i rozrywka thumb|left|Haft kaszubski szkoły żukowskiej na torbie na zakupy
Ośrodki kultury Ośrodek Kultury i Sportu w Żukowie Biblioteka Samorządowa
Imprezy cykliczne Pokonkursowa wystawa haftu kaszubskiego Festyn parafialny Festiwal Sportu w Żukowie Żukowskie Biegi Przełajowe Żukowskie Lato Muzyczne Żegnaj Lato na Rock, Rock, Rock...
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia Miłosierdzia Bożego parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Świadkowie Jehowy: zbór Żukowo (w tym grupa ukraińskojęzyczna) (Sala Królestwa Dzierżążno, ul. Kartuska 8A).
Współpraca międzynarodowa Miasta i gminy partnerskie: Pelplin, Polska Wendelstein, Niemcy Saint-Junien, Francja Balvi, Łotwa
Ludzie związani z Żukowem
Zobacz też Borcz Jar rzeki Raduni Przodkowo Lisewo Pomorska Droga św. Jakuba - odcinek Kaszubski Drogi św. Jakuba
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona gminy
Kategoria:Miasta w województwie pomorskim Kategoria:Wsie norbertanek żukowskich (województwo pomorskie) Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku