Szklarska Poręba (, cz. Sklářská Poruba) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim. Prawa miejskie otrzymała 31 grudnia 1959 r. Historycznie leży na Dolnym Śląsku.
Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 5872 mieszkańców (522. miejsce w kraju).
Położenie thumb|left|Szklarska Poręba (1900) thumb|left|Huta „Józefina” (po 1842 r.) mały|Widok na miasto ze Szrenicy mały|Zabudowa willowa z początku XX w. mały|Amfiteatr wybudowany w 1974r. mały|Wodospad Kamieńczyka thumb|Wejście do sztolni dawnej kopalni pirytu w Szklarskiej Porębie Położone w dolinie rzeki Kamiennej i jej dopływów (Kamieńczyka i Szklarki), na wys. 440–886 m n.p.m., od południa na stokach Karkonoszy z dominującą nad miastem Szrenicą (1362 m n.p.m.), od północy na stokach Gór Izerskich z Wysokim Kamieniem (1058 m n.p.m.) i Czarną Górą (965 m n.p.m.), zaś od wschodu wzniesienia Pogórza Karkonoskiego oddzielają miasto od Kotliny JeleniogórskiejPołożenie – Szklarska Poręba..
Sąsiednie gminy: Mirsk, Piechowice, gmina Stara Kamienica. Gmina sąsiaduje z Czechami.
Według danych z 2007 r. Szklarska Poręba ma obszar 75,44 km² (55. lokata w kraju), w tym: użytki rolne: 6%, użytki leśne: 80%
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 75,44 km² (57. miejsce w kraju). Miasto stanowi 12,01% powierzchni powiatu.
Klimat Szklarska Poręba jest największą stacją klimatyczną Dolnego Śląska, znaną i cenioną od połowy XIX wieku. Warunki klimatyczne miasta porównywalne są do walorów miejscowości alpejskich położonych na wysokości 2000 m n.p.m. Odkryli to sportowcy. Polscy kadrowicze często bywają w mieście na obozach kondycyjnych. Częste wiatry oraz ukształtowanie terenu doprowadzają do bardzo szybkiej wymiany mas powietrza. Specyficzny mikroklimat tworzą torfowiska Gór Izerskich.
Od 1891 r. istnieje tu klimatologiczna stacja meteorologiczna (wys. 640 m n.p.m., ). Średnie ciśnienie atmosferyczne wynosi 940,4 hPa. Najwyższą średnią miesięczną (z lat 1891–1930) charakteryzuje się wrzesień – 943,2 hPa, najniższą marzec – 937,6 hPa. Frekwencja cisz (dni bezwietrznych) wynosi 12,8%. W Szklarskiej Porębie aż 60% wszystkich wiatrów jest wywołane zjawiskami fenowymi. Średnio przez 4 dni w roku (na przełomie jesieni i zimy) występują silne wiatry o prędkości przekraczającej 15 m/s. Średnia temperatura roczna z lat 1931–1970 wyniosła +5,8 °C. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień ze średnimi temperaturami wynoszącymi, odpowiednio: +14,6 °C i +14,3 °C. Najzimniej jest w styczniu i lutym – średnie miesięczne wynoszą –2,9 °C i –2,4 °C. Średnia roczna suma opadów, odnotowana w latach 1891–1940, wyniosła 1158 mm (najbardziej deszczowe miesiące: 126 mm w lipcu i 117 mm w sierpniu; najmniej opadów: 69 mm w lutym i 79 mm w marcu). Średnia wilgotność względna powietrza z lat 1894–1904 wyniosła 81%. Najmniej wilgotnym miesiącem jest maj (75%), natomiast najbardziej wilgotnym grudzień (86%).
Ochrona przyrody Na obszarze gminy znajduje się część rezerwatu przyrody Torfowiska Doliny Izery – chroni on kompleks torfowisk typu wysokiego i przejściowego wraz z różnorodną fauną i florą występującą na tym obszarze.
Historia Obszary, na których położona jest Szklarska Poręba, należały we wczesnym średniowieczu do tzw. Przesieki odgraniczającej Śląsk, będący częścią Polski (państwa Piastów), od Czech, należących wówczas do Przemyślidów. Następnie, w dobie rozbicia dzielnicowego, były częścią piastowskich księstw, kolejno księstwa wrocławskiego, lwóweckiego i jaworsko-świdnickiego. Po bezpotomnej śmierci ostatniego księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego jego dziedziczką stała się księżna Anna świdnicka, żona króla Czech i cesarza Rzeszy Niemieckiej Karola IV Luksemburskiego. Tym samym opisywany obszar stał się częścią Korony Czeskiej. Wraz z nią stał się następnie częścią państwa habsburskiego. Po I wojnie śląskiej Szklarska Poręba wraz ze Śląskiem przeszła w 1742 r. do Prus. Po reorganizacji Prus w 1815 r. należało do Prowincji Śląskiej i było częścią powiatu Jelenia Góra w latach 1816–1945 tworząc własną gminę wiejską. Po 1945 na mocy układu poczdamskiego Szklarska Poręba wraz z całym Śląskiem stała się ponownie częścią państwa polskiego.
W 1281 r. Bernard Zwinny, książę lwówecki, podarował zakonowi joannitów ze Strzegomia ziemie w okolicach dzisiejszych Cieplic. Oprócz tego w lipcu tegoż roku zakonnicy zakupili za 100 grzywien srebra i 2 beczki wina dodatkowo tereny w Górach Izerskich, obejmujące obszar obecnej Szklarskiej Poręby (była to część Wysokiego Grzbietu od Piechowic po Wysoką Kopę ograniczoną rzeką Kamienną i Małą Kamienną), ze względu na wydobywane tam kruszce i kwarce. Zakon jednak wyniósł się z tych terenów po 10 latach, a nowym właścicielem, w XIV w., został rycerz Gotsche Schoff. Jego potomkowie, ród Schaffgotschów z Cieplic, władali całą śląską częścią Karkonoszy i Gór Izerskich od średniowiecza do 1945 roku. Obszary te były od średniowiecza penetrowane przez walońskich poszukiwaczy skarbów, o czym świadczą zapisy w ich księgach, w których wymieniany jest m.in. Wysoki Zamek. We wrocławskiej księdze walońskiej z 1456 r. czytamy Tak więc zapytaj w Jeleniej Górze o wieś, która się nazywa Piechowice, potem będzie Kopaniec. Idź w górę Drogą Górną, następnie e kierunku na Czarną Górę przez hutę szkła, tak dojdziesz do Białej Wody lub Białego Potoku, tutaj znajdziesz złota do wypłukania i ametystów, ile tylko zapragnieszArtyści w Szklarskiej Porębie. Historia kolonii artystycznych w XIX i XX wieku, Jelenia Góra 2007, s. 14–18, 24–7..
Pierwsze wzmianki o hucie szkła w Szklarskiej Porębie pochodzą z lat 1366–1372, przy czym wspomniane dokumenty mówią, że owa huta „stała tu od dawna” i że jej właścicielem był Konrad Kuncze. Rozwój tego rodzaju działalności powodował intensywny wyrąb lasów. Za potrzebnym do wytopu drewnem huty i związane z nimi osady ludzkie przesuwały się w górę dolin potoków. Z procesem tym wiąże się nazwa Szklarska Poręba, gdyż na szklarskich porębach powstawały osady pasterskie, które dał początek dzisiejszemu miastu. Ta pierwsza huta szkła stała w Dolnej Szklarskiej Porębie u zbiegu dzisiejszej ul. Piastowskiej i Wiejskiej. W 1490 r. wybudowano tu też pierwszy kościółTadeusz Steć, Sudety Zachodnie, cz. 1: Kotlina Jeleniogórska, Karkonosze, Rudawy Janowickie, Kotlina Kamiennogórska, Czeskie Karkonosze, wyd. 2, Warszawa 1965, s. 235–236.. Tu także aż do XIX wieku było centrum miejscowości, w którym obok kościoła znajdowała się karczma sądowa. W 1575 r. powstała huta nad Czeską Strugą założona przez czeskiego mistrza Bèdřicha, produkująca białe szkło ołowiowe. Rozpoczęła ona nową erę w dziejach Szklarskiej Poręby, gdyż szkło tutaj produkowane znalazło zbyt na książęcych i biskupich dworach. Po drugiej stronie rzeki Kamiennej, nad Kurzacką Wodą powstało wówczas osiedle (dzisiejsza Szklarka), w którym produkowano dla huty potaż z popiołu drzewnego i przygotowywano drewno opałowe.
W 1617 r. w Białej Dolinie powstała nowa huta szkłaObecnie w tym miejscu stoi Dom Wypoczynkowy “Zdrowie”., która nie tylko dała początek jeszcze jednej osadzie, ale zyskała europejską sławę jako miejsce produkcji wysokiej jakości szkła. Jej założycielem był przedstawiciel czeskiej rodziny hutników szkła przybyły z Kresic Wolfang Preussler. Zapoczątkował on śląską gałąź wspomnianej rodziny. Umowę na powstanie i użytkowanie huty zawarł z właścicielem tych terenów, Ulrichem Schaffgotschem. Potomek Wolfanga, Christoph Preussler, założył w 1702 roku filię wspomnianej huty na zboczach Babińca w dolinie Kamiennej. Wyroby z huty Preusslerów były dobrze znane na Śląsku i docierały także na dwory magnackie w Rzeczypospolitej, jak i na dwór angielski. W 1754 r., z powodu braku potażu i drewna, na polecanie władz pruskich Georg Siegmund Preussler przeniósł wspomnianą hutę do osady Orle, gdzie funkcjonowała ona do 1890 r. W jej miejscu powstał istniejący zajazd Georga Schneidera.
W 1578 r., uciekając przed prześladowaniami religijnymi, przybyła tu uciekinierka z Czech, ewangeliczka Maria Pluchova. Na początku następnego wieku wokół jej domu zaczęły osiedlać się kolejne grupy uchodźców z Czech, dając początek miejscowości Marysin, dziś jednemu z osiedli Szklarskiej Poręby. W tym samym okresie odnotowano też wiadomości o buntach chłopskich. W czasie jednego z nich, w latach 1587–1589, zbuntowani chłopi osadzili jedyną wówczas drogę z Piechowic i przez dwa lata nie dopuszczali do wsi pańskich urzędników. Pamiątką po tych wydarzeniach jest nazwa skałki Stróżna – między Piechowicami a Dolną Szklarską Porębą. W tej okolicy, nad Kamienną w latach 1772–1856 czynna była duża wytwórnia kwasu siarkowego (tzw. witriolejnia) należąca do kupca z Podgórzyna Christiana Melchiora Prellera. Surowcem dla niej były piryty wydobywane w miejscowych kopalniach (wspominane już w 1530). Do najważniejszych z nich należały te, które były położone na stokach Czarnej Góry oraz w pobliżu Zbójeckich Skał. Zakład działał przez ponad 80 lat do wyczerpania się pokładów pirytów nosząc od 1808 r. nazwę Vitrol-Werks-Producten-Handlung.
Odnowienie przemysłu szklarskiego w dolinie Kamiennej wiąże się z powstaniem w 1842 huty nazywanej „Józefina”, a po 1945 r. „Julia”Historia Szklarskiej Poręby.. Jej pierwotna nazwa pochodziła od imienia żony właściciela tych ziem Leopolda Schaffgotscha – Josephine Clementine von Zieten. Jej założycielem i wieloletnim dyrektorem był Franz PohlBył on zięciem ostatniego z Preusslerów, Georga.. Był on znakomitym projektantem i twórcą form szklarskich. Był także wybitnym technologiem i wynalazcą. Ponownie odkrył zapomniane od czasów rzymskich tajniki produkcji białej emalii pakowej, a także wynalazł szkło „Jubilat” (z alabastru i rubinu szkła), a także tzw. alabaster bohemskiWojciech Trznadel, Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Szklarskiej Porębie w latach 1841–1963. Ossolineum. Wrocław-Warszawa-Kraków 1966.. Z własnych środków ufundował szkołę dla dzieci hutników, a dla nich samych założył kasę chorych. Wyroby szklane pochodzące z „Józefiny” zasłynęły w całej Europie, a nawet w świecie, szczególnie gdy wystawiono je w 1851 r. na londyńskiej światowej wystawie przemysłowej. Zasłużoną sławę karkonoskiego szkła ugruntowały kolejne wystawy światowe w Paryżu w 1867 r. i w Wiedniu w 1873 r. W okresie secesji wyroby z huty „Józefina” zaczęły ulegać nowym prądom i podporządkowywać się założeniom artystycznym nowego stylu. Produkowane tutaj szkła wyróżniają się bogatą dekoracją malarską połączoną ze złoceniami, koloryt nabiera intensywności, stwarzając wyraziste tła dla stylizowanych malatur roślinnych. Pod względem poziomu artystycznego na specjalną uwagę zasługuje kunszt grawerski osiągnięty przez Wenzla i Edgara Benna. Ulubionymi motywami były grawerowane z wielką precyzją zwierzęta, ptaki, kwiaty i owoce, odznaczające się lekkim, precyzyjnym rysunkiemWielowiekowe tradycje hutnictwa szkła w Szklarskiej Porębie – Leśna Huta [dostęp 2022-02-10].. Huta była własnością rodziny Schaffgotschów do 1923 r., gdy wraz Heckertsche Glashütte w Piechowicach i Neumann & Staebe z Sobieszowa stała się częścią nowej firmy „Josephinenhütte AG”, która działała do 1945 roku.