Cholinolityki, antycholinergiki, parasympatykolityki, leki cholinolityczne, leki antycholinergiczne, antagonisty receptorów muskarynowychTakże: antagonisty receptora muskarynowego., antagonisty muskarynowePaul M. O’Byrne: Perspektywy leczenia farmakologicznego astmy (tłumaczył dr n. med. Piotr Gajewski), Medycyna Praktyczna, 13 maja 2013 [dostęp 2018-10-07]. – substancje wykazujące działanie przeciwne do acetylocholiny. Cholinolityki mają wielokierunkowe działanie na organizm, wiele z nich jest truciznami, środkami psychoaktywnymi (deliriantami) i/lub lekami. Wspólną cechą wszystkich cholinolityków jest blokowanie (działanie antagonistyczne) receptorów muskarynowych. Z uwagi na powodowanie zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego (szczególnie u osób starszych) ich stosowanie wymaga dużej rozwagi i w razie potrzeby zastosowania odtrutki. Przy zatruciu atropiną podaje się fizostygminę.
Niektóre efekty działania rozszerzenie źrenic rozszerzenie oskrzeli spowolnienie perystaltyki jelit wstrzymanie czynności gruczołów wydzielania zewnętrznego (czego efektem jest, między innymi, suchość w ustach) pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego powodujące halucynacje, pobudzenie psychomotoryczne o typie majaczenia podnoszenie temperatury ciała rozkurcz mięśni gładkich
Zastosowanie Jako leki cholinolityczne są stosowane między innymi: adifenina – w kolce jelitowej, nerkowej, wątrobowej (żółciowej) oraz w stanach spastycznych jelit bromek ipratropiowy (dawniej skopolamina zawarta w liściach bielunia) – w terapii astmy oskrzelowej skopolamina – jako lek przeciwwymiotny pirenzepina – w leczeniu wrzodów żołądka i refluksu atropina, bromek oksyfenoniowy, hioscyjamina – w stanach skurczowych przewodu pokarmowego atropina – do rozszerzania źrenic (w diagnostyce okulistycznej); jako odtrutka w zatruciach parasympatykomimetykami (np. pestycydami fosforanoorganicznymi) triheksyfenidyl, prydynol, biperyden – w objawowym zwalczaniu choroby Parkinsona.
Cholinolityków zasadniczo nie wolno stosować w jaskrze i rozroście prostaty. Obecnie dąży się do stosowania tych leków doraźnie (objawowo); jako leki „podstawowe” są stosowane jedynie w niektórych przypadkach, jak zespół pozapiramidowy (przy terapii neuroleptykami starszej generacji), i pomocniczo w chorobie Parkinsona.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia