thumb|Praca Pauliny Ołowskiej Crossword Puzzle with Lady in Black Coat, 2004 thumb|Paulina Ołowska, Buty Konstruktywistyczne typu Rockabilly, 2000 thumb|Upamiętnienie Kory – neon Miłość to wieczna tęsknota przy ul. Płatniczej 59 w Warszawie, 2018 Paulina Ołowska (ur. 1976 w Gdańsku) – polska malarka, fotografka, autorka kolaży, działająca na pograniczu performance'u, wideo, akcji społecznej i sztuki użytkowej. Polem jej artystycznych poszukiwań są modernistyczne utopie oraz badania nad twórczością artystów XX wieku, które łączy z własnymi działaniami twórczymi. Charakterystycznym wątkiem w twórczości Ołowskiej jest zainteresowanie postawami kobiecymi w sztuce i poszukiwanie „protoplastek”, takich jak Alina Szapocznikow i Zofia Stryjeńska. Artystka mieszka i pracuje w Rabce-Zdroju.
Życiorys Edukacja Studiowała w School of the Art Institute of Chicago (1995-1996) oraz malarstwo i grafikę na Wydziale Malarstwa ASP w Gdańsku (1997-2000). Stypendystka Królewskiej ASP w Hadze (1988), Centro de Art Communication Visual (Arco) w Lizbonie (1998/1999), Center for Contemporary Art Kitakyushu (1999/2000) i Rijksakademie van Beeldende Kunsten w Amsterdamie (2001/2002).
Twórczość Charakterystyczna dla twórczości Pauliny Ołowskiej jest synteza sztuk, artystka chętnie wykorzystuje w pracach różnorodne media, jak malarstwo, kolaż, instalację, performance, modę, muzykę. Wspólną cechę jej prac stanowi romantyczna wizja sztuki jako nośnika pozytywnych utopii i wiara, że „sztuka może zmienić świat”. Do głównych zainteresowań Ołowskiej należą artystyczne utopie epoki modernizmu odnajdywane w założeniach wczesnego Bauhausu (projekt „Bauhaus Yoga”, 2001), kręgach rosyjskich konstruktywistów („Abstrakcja w procesie”, 2000), poszukiwaniach europejskiej awangardy początków XX wieku.
W maju 2003 roku Ołowska wspólnie z Lucy McKenzie tymczasowo prowadziły podziemny bar Nova Popularna przy ul. Chmielnej w Warszawie, w którym co tydzień odbywały się koncerty i występy. Artystki zaprojektowały wnętrze baru, w tym murale, zasłony, meble i rzeźby oraz obsługiwały gości z pomocą przyjaciół i miejscowych. Po zamknięciu Novej Popularnej artystki zaczęły tworzyć prace, które miały upamiętnić ten projekt. Seria powstałych kolaży zawiera materiały wizualne, które zainspirowały bar, w tym obrazy dzieł sztuki takich jak „A Bar at the Folies-Bergère” Édouarda Maneta (1882) i „The Absinthe Drinker” Edgara Degasa (1875-76), a także wycinki modeli ze współczesnych magazynów mody i wnętrz w stylu Art Deco z publikacji poświęconych architekturze i designowi.
Ołowska nie stroni również od performence’u. Prezentowany w Tate Modern w 2015 roku „The Mother An Unsavoury Play in Two Acts and an Epilogue” to adaptacja sztuki awangardowego dramaturga Stanisława Ignacego Witkiewicza z 1924 roku. Historia rozgrywa się w mieszczańskiej scenerii, w której halucynacje, schizofrenia, alkoholizm, obłęd i narkomania przeradzają się w surrealistyczne szaleństwo.
Artystka często powraca do twórczości Zofii Stryjeńskiej (1891-1976), zgłębiając wizjonerskie wyobrażenia polskiej artystki dwudziestolecia międzywojennego. W pracy „Bożki słowiańskie” artystka bada koncepcję baletu Stryjeńskiej jako „wieńca ceremonii” projektując kostiumy według jej malarskiego cyklu o tym samym tytule z 1918 roku. Aktorzy ubrani w surrealistyczne stroje, z ogromnymi nakryciami głowy, ozdobione pawimi piórami i łodygami pszenicy, przedstawiają fantazyjne postaci ze słowiańskiej mitologii i folkloru: boginie psot, pomyślności, losu, wiosny, zimy i nieba. Oryginalna partytura amerykańskiego artysty Sergeia Tcherepnina łączy kosmiczne dźwięki z tradycyjnymi mazurkami, polkami i oberkami, a także z „duchowym disco” i lokalną tradycją muzyczną Val Gardeny.
Inspiracją dla „Alfabetu” Pauliny Ołowskiej była książka „ABECEDA” Karela Teige, kluczowej postaci czeskiej awangardy, który w 1926 roku we współpracy z Milcą Mayerovą stworzył eksperymentalny „ruchomy alfabet”. Nawiązując do projektu Teige, Ołowska łączy rytmiczność z konstruktywistyczną fascynacją typografią i wskazuje na retoryczną funkcję tańca: troje performerów układając swoje ciała w 26 liter, od A do Z, konfrontuje alfabet języka pisanego z „alfabetem” gestów i ruchów, tworząc nowy system wyrażania znaczeń. „Alfabet” po raz pierwszy został pokazany w Berlinie w 2005 roku (Galerie Meerrettich). W 2012 roku został wystawiony w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, a na początku 2014 roku został zaprezentowany w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
W 2004 roku Ołowska rozpoczęła projekt refabrykacji neonów, które oświetlały Warszawę w latach 60. i 70. XX wieku. Wiele neonów zostało zaprojektowanych przez artystów dla państwowych monopoli i promowało ogólne czynności, takie jak fryzjerstwo, sport i czytanie książek. Ołowska zorganizowała wystawę w Fundacji Galerii Foksal, „Obraz – wymiana – neon”, 2006, aby zebrać pieniądze na renowację i reinstalację neonu Siatkarki z 1961 roku autorstwa Jana Mucharskiego, który pierwotnie reklamował sklep sportowy na pl. Konstytucji.
Jej podejście konserwatorskie rozwinęło się perfomatywnie i z czasem, w wyniku badania i reagowania na liczne lokalne modernizmy – od regionalnego konstruktywizmu po projekty czasopism. W 2010 roku, artystka podjęła się inicjatywy społeczno-artystycznej pokrywając wielkoformatowymi malowidłami inspirowanymi projektami scenografa i malarza Jerzego Koleckiego fasadę budynku teatru „Rabcio”, w górskiej miejscowości w okolicach Krakowa. Dokonując swoistego kolażu prac odnalezionych przez nią w archiwum teatru, przeniosła je na jego budynek, na nowo uwidaczniając je w przestrzeni publicznej. Natomiast podczas stypendium w Portugalii namalowała serię obrazów nawiązujących tematyką do fotografii mody z magazynu „Ty i Ja”, kultowego pisma młodej inteligencji polskiej lat sześćdziesiątych.
Obraz zatytułowany Ewa Wawrzoń w kostiumie z przedstawienia „Nosorożec” (2003) reprezentuje charakterystyczny dla twórczości Pauliny Ołowskiej motyw zapomnianych bohaterek lub artystek. Ołowska stara się wydobyć ich historie i zinterpretować na nowo, wpisując je w szerszą narrację, przyczyniając się tym samym do budowania tradycji sztuki kobiet. Szczególnie cenione przez Ołowską są artystki sceny prowincjonalnej (choćby cykl poświęcony aktorkom Teatru Lalek Rabcio z Rabki) – kobiety ryzykowne, zaangażowane i niejednoznaczne. Ich złożona kondycja jest inspiracją do określenia współczesnej tożsamości artystki.
W latach 2018–2022 zasiadała w Kapitule Nagrody Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven.
Obecnie artystka prowadzi Dom Twórczy Kadenówka w Rabce-Zdroju, gdzie zaprasza artystów do wspólnej pracy twórczej.
Pavilionesque Ołowska wydaje magazyn Pavilionesque, poświęcony różnym aspektom sztuki współczesnej i teatru. Czasopismo stanowi również formę aktywnego archiwum, które poszukuje i odzyskuje niepublikowane materiały archiwalne związane z teatrem, performence’m i lalkarstwem.
Nagrody i odznaczenia W 2014 r. otrzymała Aachen Art Prize. Nagroda jest wręczana co dwa lata przez Stowarzyszenie Przyjaciół Ludwig Forum wybitnym artystom, którzy mieli istotny wpływ na rozwój międzynarodowego świata sztuki. W 2017 roku otrzymała nominację do nagrody Bessie w kategorii "Outstanding Visual Design" za performance Slavic Goddesses—A Wreath of Ceremonies w The Kitchen w Nowym Jorku.
Wystawy indywidualne RokTytuł wystawyMiejsce ekspozycji2023Squelchy Garden Mules and MamunasPace Gallery, LondynVisual PersuasionFondazione Sandretto Re Rebaudengo, TurynResonanceKurimanzutto, Meksyk2022Her HauntologyKistefos Museum, Jevnaker2021Haus ProudMetro Pictures Gallery, Nowy Jork30 Minutes Before MidnightSimon Lee Gallery, Hong Kong2019Destroyed WomenSimon Lee Gallery, Londyn 2018BelaviaMetro Pictures Gallery, Nowy JorkAmoreski: intelektualny koktajl erotyki kobiecejGaleria Foksal, Warszawa2017Slavic GodessesFundacja Galerii Foksal, WarszawaPaulina Olowska: Slavic Goddesses – A Wrath of CeremoniesThe Kitchen, Nowy JorkThe MethodGaleria Miejska, Gdańsk2016Wisteria, Mysteria, HysteriaMetro Pictures, Nowy Jork 2015Needle / NadelLudwig Forum, AkwizgranMatka. Niesmaczna sztuka w dwóch aktach z epilogiemTate Modern, Londyn2014Czar WarszawyZachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa2013/2014Au Bonheur des DamesStedelijk Museum, Amsterdam 2010Applied FantasticMetro Pictures Gallery, Nowy JorkAccidental CollagesTramway, GlasgowThe Magnificent SevenCCA Wattis Institute for Contemporary Arts, San Francisco 2009Niezgrabne przedmioty. Alina SzapocznikowMuzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa„Head-Wig” (Portrait of the exhibiton), selected by Paulina OłowskaCamden Arts Centre, Londyn2008Punkty odniesieniaMuzeum Narodowe, Warszawa 2007Salty WaterPortikus, FrankfurtNoël sur le balcon / Hold the ColorSammlung Goetz, MonachiumNowa ScenaMetro Pictures Gallery, Nowy Jork 2006Pożegnanie wiosny (z Joanną Zielińską)CSW Zamek Ujazdowski, WarszawaRainbow BriteCSW Zamek Ujazdowski, WarszawaHello To You TooCabinet Gallery, LondynObraz – Wymiana – Neon / Painting – Exchange – NeonFundacja Galerii Foksal, Warszawa 2004„Suspicious?”, billboard projectNew Context Gallery, ChicagoAsymmetric DisplayGalerie Daniel Buchholz, KoloniaSie musste die Idee eines Hauses als Metapher verwerfenKunstverein Braunschweig, Brunswick2005IstalacjaMuseum Abteiberg, Mönchengladbach, Sammlung Provinzial Versicherung MetaloplastykaGalerie Daniel Buchholz, Kolonia 2003In LubelianCabinet Gallery, LondynNova Popularna (z Lucy McKenzie)Warszawa2002Romansując z awangardąPaństwowa Galeria Sztuki, Sopot2001Heavy Duty (z Lucy McKenzie)Inverleith House, Edynburg 2000Abstrakcja w procesieZebra Gallery, TartuNa wiosnęGaleria Entropia, WrocławSummer DiscountBagatte Gallery, Gdańsk 1999Triumph of YouthASP, GdańskWho likes sport styleTelhal 59 Gallery, LizbonaTwo Strangers on Satumus (z H. Lund)Królewska Akademia Sztuk Pięknych, Haga
Wybrane performansy +RokTytuł performansuMiejsce2022The Revange of the Wise WomanArt in Mayfair Program, Hanover Square, LondynNaughty Nymphs in the Courtyard of the FavoritesThe Art Institute of Chicago, Chicago2021Grotesque Alphabet (after Roland Tapor)Walker Art Center, Minneapolis2019Abeceda (after Milca Mayerova)Mimosa House, Londyn2018Slavic Goddesses and The UshersFurla Series #01: Time after Time, Space after Space, Museo del Novecento, MediolanThe Wise WomanNGV Triennial, National Gallery of Victoria, Melbourne2017Slavic Goddesses—A Wreath of CeremoniesThe Kitchen, Nowy Jork2015The Mother An Unsavoury Play in Two Acts and an EpilogueTATE, Londyn2012AlphabetMuseum of Modern Art, Nowy Jork
Prace w zbiorach Jej obrazy i instalacje znajdują się w kolekcjach Centrum Pompidou w Paryżu, nowojorskiego MoMA czy Tate Modern w Londynie.
Przypisy
Bibliografia K. Smith-Raabe, J. Rosenfeld, A. Gratza, V. Semenska, J. Vetwoert, A. Pyzik, M. Janion, N. Paszkowski, Z. Lisowska, "Her Hauntology", Jevnaker: Kistefos, 2022. A. Janevski, R. Marcoci, K. Nouril, eds. "Art and Theory of Post-1989 Central and Eastern Europe: A Critical Anthology", New York: The Museum of Modern Art: 10-11. M. Szewczyk, “Paulina Olowska,” NGV Magazine #9 (March/April), 2018: 34-37. K. Kosciuczuk, “Paulina Olowska,” Frieze (April), 2018: 154. A. Bujnowska, A. Szymczyk, J. Verwoert, „Paulina Ołowska”, JRP|Ringier, 2013 C. Bishop, „Paulina Ołowska: Reactivating MOdernism”, Parkett, No. 92, 2013 C. Wood, P. Ołowska, „Art Monthly”, 04/2003. D. Bussel, „Final Girl”, „Texte zur Kunst”, 06/2006. D. Leader, E. Klekot, „Paulina Ołowska, Cermics”, Simon Lee Gallery, 2016 E. Speers Mears, P. Olowska, Cabinet Gallery, „Artforum”, Summer 2006. Jan Verwoert, „Paulina Ołowska’s Metamorphosis in the Abteiberg Museum”, „Piktogram”, Summer 2005. M. Barnas, Gentle Distortions, Paulina Olowska, „MERTOPOLIS M”, 5/2004. M. Dziewańska, „Storytelling – History in Motion”, Parkett, No. 92, 2013 L. McKenzie, P. Olowska, „Nova Populana”, kat. proj., Warszawa 2003.