Nadwrażliwość – nieprawidłowa reakcja uczulonego wcześniej organizmu na powtórne zetknięcie z antygenem. W jej wyniku może dochodzić do bardzo silnej odpowiedzi, zarówno typu komórkowego, jak i humoralnego, a w krańcowych wypadkach nawet do niszczenia własnych komórek.

Wyróżnia się 4 typy reakcji nadwrażliwości według CoombsaGell PGH, Coombs RRA, eds. Clinical Aspects of Immunology. 1st ed. Oxford, England: Blackwell; 1963.:

Typ I (anafilaktyczny) Podłożem patologicznym są reakcje wiązania antygenów z przeciwciałami klasy IgE i następująca degranulacja komórek tucznych.

Typ II (cytotoksyczny) Zależny jest przede wszystkim od przeciwciał klasy IgM i IgG. Uszkodzenie tkanek jest wynikiem zabijania komórek obcych lub komórek posiadających na powierzchni nowe antygeny (np. po przebyciu infekcji bakteryjnej lub wirusowej fragmenty struktur tych drobnoustrojów pozostają w organizmie, są następnie opsonizowane, co może prowadzić do uszkodzenia narządów).

Wyróżnia się następujące mechanizmy uszkadzania tkanek: Cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał – ADCC Działanie dopełniacza poprzez utworzenie kompleksu atakującego błonę Prawdopodobnie na nadwrażliwość typu II ma też wpływ cytotoksyczność limfocytów Tc, komórek NK i makrofagów

Przykłady nadwrażliwości typu II: reakcja poprzetoczeniowa anemia hemolityczna z dodatnim odczynem Coombsa lekopochodne cytopenie choroba hemolityczna noworodków przewlekła pokrzywka

Typ III (kompleksów immunologicznych)

Jest to reakcja z udziałem kompleksów immunologicznych antygen-przeciwciało. Uczestniczą tu głównie IgA, ale też IgG i IgM choroba posurowicza reakcja Arthusa reumatoidalne zapalenie stawów toczeń rumieniowaty układowy paciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek guzkowe zapalenie tętnic zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych: płuco farmera, płuco hodowcy pieczarek, płuco hodowcy gołębi przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek w przebiegu tocznia rumieniowatego

Typ IV (komórkowy) Występuje tu przewaga reakcji komórkowej z udziałem limfocytów T nadwrażliwość kontaktowa wyprysk kontaktowy alergiczny wyprysk kontaktowy niealergiczny nadwrażliwość ziarniniakowa – w nacieku komórkowym występują bardzo charakterystyczne komórki nabłonkowate (makrofagi aktywowane w warunkach przewlekłej stymulacji cytokinami) i komórki olbrzymie (komórki nabłonkowate połączone w wielojądrowe komórki typu Langhansa lub komórki olbrzymie typu dookoła ciała obcego): trąd (postać tuberkuloidowa) gruźlica sarkoidoza choroba Leśniowskiego-Crohna odczyn tuberkulinowy przewlekłe odrzucanie przeszczepu allogenicznego reakcja odrzucania gospodarza

Cecha wspólna: długotrwale utrzymujący się patogen, czyli długotrwały bodziec antygenowy.

Typ V Jest to dodatkowy typ nadwrażliwości, który jest czasem (często w Wielkiej Brytanii), stosowany jako rozróżnienie od typu II.

Cechą charakterystyczną typu V jest fakt, że przeciwciała zamiast wiązać się do składników powierzchniowych komórki, rozpoznają i wiążą się z receptorami na jej powierzchni, co albo zapobiega przenoszeniu ligandu na receptor lub naśladuje ten ligand, zaburzając w ten sposób sygnalizację komórki.

Kliniczne przykłady: Choroba Gravesa-Basedowa Miastenia

Zobacz też

nadwrażliwość zębiny nietolerancja pokarmowa

Przypisy

Kategoria:Immunologia