Oreodonta – zwana czasami po angielsku przeżuwającymi świniami grupa przeżuwających ssaków kopytnych o krótkim pysku i kłach przypominających ciosy. Część z lepiej poznanych form przypominało dzisiejsze świnie, dlatego też grupę włączano do świniokształtnych (świniowate, pekari i ich przodkowie). Współczesny pogląd sytuuje je bliżej wielbłądowatych. Nazwa naukowa Oreodonta oznacza „górskie zęby” i odnosi się do wyglądu trzonowców. Większość przedstawicieli osiągała rozmiary owcy. Niektóre osobniki dorównywały wielkością bydłu domowemu. Były ciężko zbudowane. Krótkie kończyny kończyły się czterema kopytkami. W przeciwieństwie do dzisiejszych przeżuwaczy posiadały długi ogon.
Z wyglądu przypominały świnię czy owcę i dopiero szczegóły budowy zębów wskazują na ich pokrewieństwo z wielbłądowatymi. Pasły się na terenach trawiastych i leśnych. Były szeroko rozprzestrzenione w Ameryce Północnej podczas oligocenu i miocenu, choć pojawiły się w eocenie. Formy późniejsze zróżnicoway się, wypełniając różnorodne siedliska. Przykładowo u Promerycochoerus znaleziono adaptacje wskazujące na częściowo wodny tryb życia, podobny do spotykanego u współczesnego hipopotama.
Klasyfikacja Oreodonta obejmują dwie rodziny. Merycoidodontidae (pierwotnie zwana Oreodontidae) obejmuje wszystkie zaawansowane ewolucyjnie gatunki. Rodzina Agriochoeridae zawiera mniejsze, prymitywniejsze formy. Razem tworzą wymarły takson w randze podrzędu. Wedle jednego z poglądów zwierzęta te były dalekimi krewnymi świniowatych, pekari i hipopotamów. Niektórzy naukowcy w związku z tym umieszczają je w podrzędzie świniokształtnych, Wedle innych takson ten bliższy jest wielbłądowatym, włączają go więc do podrzędu wielbłądokształtnych. Jeszcze inni specjaliści łączą oreodonty z krótko żyjącymi Cainothetia w podrząd Ancodonta. Wszyscy zgadzają się, że oreodonty stanowiły wczesne formy parzystokopytnych. Obecnie najwięcej dowodów przemawia za klasyfikacją Oreodonta w obrębie Tylopoda razem z wielbłądowatymi i Protoceratidae.
Literatura specjalistyczna pisuje ponad 50 rodzajów. Jednakże szeroko uznaje się pogląd, wedle którego taksonomia zbytnio je rozdrabnia. Wiele ze wspomnianych nazw rodzajowych może w rzeczywistości stanowić synonimy. Ostatni pełny przegląd taksonomii oreodontow autorstwa C. Bertranda Schultza i Charlesa H. Falkenbacha stał się przedmiotem krytyki za tworzenie nadmiernej ilości rodzajów częściowo na podstawie widocznych różnic anatomicznych pomiędzy okazami, które okazały się w rzeczywistości deformacjami tafonomicznymi powstałymi już po śmierci zwierzęcia. Niezdeformowane czaszki umieszczano w jednym rodzaju, podczas gdy zgniecione bocznie w drugim, a te zgnieciono przednio-tylne w następnym. Naukowcy palnują więc powtórne przebadanie oreodontów i synonimizację wielu rodzajów, jednak dotychczas dokonano przeglądu tylko likla ich. Dotychczas najlepiej poznanym rodzajem pozostaje Merycoidodon, wcześniej szeroko znany jako „Oreodon”.
Rodziny, podrodziny i rodzaje Rodzina Merycoidodontidae †Aclistomycter †Limnenetes †Metoreodon †Pseudogenetochoerus †Pseudoleptauchenia †Superdesmatochoerus Podrodzina †Oreonetinae †Bathygenys †Megabathygenys †Oreonetes †Parabathygenys Podrodzina †Leptaucheniinae Plemię †Leptaucheniini †Leptauchenia (=Brachymeryx, Cyclopidius, Hadroleptauchenia, Pithecistes, Pseudocyclopidius) Plemię †Sespiini †Sespia (=Megasespia) Podrodzina †Merycoidodontinae (= Oreodontinae) †Merycoidodon (=Blickohyus, Genetochoerus, Oreodon, Otionohyus, Paramerycoidodon, Prodesmatochoerus, Promesoreodon, Subdesmatochoerus) †Mesoreodon Podrodzina †Miniochoerinae †Miniochoerus (=Paraminiochoerus, Parastenopsochoerus, Platyochoerus, Pseudostenopsochoerus, Stenopsochoerus) Podrodzina †Desmatochoerinae †Desmatochoerus †Megoreodon †Pseudodesmatochoerus Podrodzina †Promerycochoerinae †Promesodreodon †Promerycochoerus †Merycoides Podrodzina †Merychyinae †Oreodontoides †Paroreodon (= Epigenetochoerus) †Paramerychyus †Merychyus Podrodzina †Eporeodontinae †Dayohyus †Eporeodon Podrodzina †Phenacocoelinae †Phenacocoelus †Submerycochoerus †Pseudomesoreodon †Hypsiops Podrodzina †Ticholeptinae †Mediochoerus †Ticholeptus (=Poatrephes) †Ustatochoerus Podrodzina †Merycochoerinae †Merycochoerus †Brachycrus (=Pronomotherium)
Przypisy
Kategoria:Wymarłe parzystokopytne
en:Oreodont pt:Oreodonta zh:岳齒獸科