Lech Jerzy Majewski (ur. 30 sierpnia 1953 w Katowicach) – polsko-amerykański reżyser filmowy i teatralny, pisarz, poeta, malarz i scenarzysta. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Wykształcenie i wczesna kariera Absolwent V Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Broniewskiego w Katowicach. Początkowo studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych, a w 1973 roku dostał się na Wydział Reżyserii do Szkoły Filmowej w Łodzi. Jego film dokumentalny Grand Hotel (1975), powstały w trakcie studiów, zdobył Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Szkół Filmowych. Jeszcze w Polsce wyreżyserował dwa filmy fabularne: średniometrażowy dyplom Zwiastowanie (1978) oraz debiutancki film Rycerz (1980).
W 1982 roku w Londynie odbyła się premiera spektaklu Odyseja w reżyserii artysty na podstawie eposu homeryckiego. Spektakl został wyprodukowany przez Shivaun O’Casey przy wsparciu finansowym Samuela Becketta oraz Johna Cleese’a, a miejscem wystawienia była barka płynąca po Tamizie. Inscenizacja uzyskała pozytywną recenzję w dzienniku „The Times”. Rok później twórca przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Na podstawie swojej pierwszej powieści Kasztanaja wyreżyserował film Lot świerkowej gęsi (1985), w którym wystąpili m.in. Karen Black, Betsy Blair oraz George Romero.
W 1986 roku udał się do Rio de Janeiro, aby stworzyć scenariusz z Ronaldem Biggsem, jednym ze sprawców angielskiego „napadu stulecia”. Film Więzień Rio (1989), oparty na historii porwania Biggsa przez Scotland Yard, został ukończony w Pinewood Studios i był dystrybuowany przez Columbia Pictures-TriStar.
Lata 90. XX wieku W 1992 roku, we współpracy z wytwórnią Propaganda Films Davida Lyncha, wyprodukował i wyreżyserował film Ewangelia według Harry’ego, w którym główną rolę zagrał Viggo Mortensen. W latach 1987–1992 Majewski napisał dwie powieści: Szczury Manhattanu oraz Pielgrzymkę do grobu Brigitte Bardot Cudownej, wykładał też w Timothy Dwight College na Uniwersytecie Yale oraz opublikował tom esejów Oficjalne Centrum Świata.
Inscenizacja Ubu Rex Krzysztofa Pendereckiego z 1993 r., nagrodzona Złotą Maską za najlepszą inscenizację oraz Złotym Orfeuszem na Festiwalu Warszawska Jesień, była debiutem operowym Majewskiego. We wrześniu 1995 roku Polska Opera Narodowa zainaugurowała nowy sezon jego inscenizacją Carmen Bizeta, transmitowaną na żywo przez Canal+.
W 1995 roku Lech Majewski był współproducentem filmu Basquiat, powstałego na podstawie jego powieści w reżyserii Juliana Schnabla. W obsadzie filmu znaleźli się Jeffrey Wright, Benicio del Toro, Willem Dafoe, Gary Oldman, Tatum O’Neal, Courtney Love, Dennis Hopper i David Bowie jako Andy Warhol. W tym samym roku na podstawie postmodernistycznej opery Boba Wilsona, Toma Waitsa i Williama Burroughsa wyreżyserował The Black Rider w teatrze Heilbronn w Niemczech.
W 1996 roku Lech Majewski, wspólnie z Józefem Skrzekiem, stworzył autobiograficzną operę Pokój saren, debiutując jako librecista i kompozytor. W tym samym roku Majewski zrealizował na podstawie opery wideo fresk o tym samym tytule.
W 1997 roku Majewski zrealizował w Niemczech własną adaptację Snu nocy letniej Szekspira, a rok później wyprodukował serię płyt CD z nagraniami polskich mistrzów muzyki współczesnej, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego. W tym samym roku przygotował eksperymentalny spektakl Tramwaj oraz instalację Wypadek w Galerii Sztuki Współczesnej w Katowicach.
W 1999 roku Lech Majewski wyreżyserował film Wojaczek. Naturszczyk Krzysztof Siwczyk, grający tytułową rolę poety wyklętego, Rafała Wojaczka, został nominowany przez Europejską Akademię Filmową do nagrody dla najlepszego europejskiego aktora. W 2000 roku Majewski dołączył do Europejskiej Akademii Filmowej i wyreżyserował film Angelus, opowiadający o śląskich górnikach należących do okultystycznej wspólnoty.
Początek XXI wieku W 2002 roku opublikował swoją czwartą powieść Metafizyka, na której oparł swój kolejny film Ogród rozkoszy ziemskich, angielsko-włoską produkcję nakręconą w Wenecji i Londynie. W 2004 roku ukazała się piąta powieść Majewskiego, Hipnotyzer.
W 2006 roku nowojorskie Museum of Modern Art zorganizowało indywidualną retrospektywę twórczości Lecha Majewskiego pod tytułem „Lech Majewski: Conjuring the Moving Image”. Głównym punktem wydarzenia była światowa premiera Krwi poety, składającej się z trzydziestu trzech prac wideo.
W 2011 roku Lech Majewski zakończył pracę nad filmem Młyn i krzyż, który powstał w oparciu o obraz Pietera Bruegla Droga na Kalwarię oraz monografię Michaela Francisa Gibsona. Produkcja wykorzystuje technologię CGI oraz efekty trójwymiarowe do przedstawienia warstwowej kompozycji obrazu. W rolach głównych wystąpili Charlotte Rampling, Michael York i Rutger Hauer jako Bruegel. Podczas pracy nad Młynem i Krzyżem Majewski otworzył retrospektywę swoich prac w Nowej Zelandii, gdzie wykładał na University of Canterbury i wystawił operę Karola Szymanowskiego Król Roger na Bard Music Festival w Nowym Jorku. Napisał również swoją szóstą powieść Manhattan Babilon.
Film Onirica (2014) jest analizą motywów straty i odkupienia. Fabuła stanowi współczesną interpretację Boskiej komedii Dantego, której akcja toczy się w Polsce w 2010 roku, w kontekście wydarzeń takich jak powodzie, pożary oraz katastrofa smoleńska. W 2017 roku Majewski wystawił swoją sztukę teatralną Mariacka 5 oraz został członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności.
W 2019 roku, po zdjęciach w Utah, Los Angeles, Rzymie i śląskich zamkach, ukończył pracę nad Doliną Bogów. Film splata ze sobą trzy wątki narracyjne: legendę Indian Navajo o bogach zamkniętych w skałach; historię miliardera żyjącego w ukryciu przed światem; i narratora, który pracuje jako copywriter w firmie bogacza. W tym samym roku Majewski został też członkiem amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.
Lata 20. XXI wieku W 2022 roku odbyła się premiera filmu Brigitte Bardot cudowna. Produkcja jest oparta na jego powieści Pielgrzymka do grobu Brigitte Bardot cudownej oraz motywach podróży Telemacha poszukującego ojca. Główny bohater spotyka postacie ze współczesnej mitologii kultury masowej i polityki, co stanowi nawiązanie do Odysei Homera.
W roku 2024 w Muzeum Narodowym w Poznaniu zainstalowany został cykl 12 wideoartów inspirowanych malarstwem Jacka Malczewskiego. Majewski ukazał w nim historię Polski na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci.
Filmografia RokTytułFunkcje1978Zwiastowaniescenarzysta, reżyser1980Rycerzscenarzysta, reżyser1986Lot świerkowej gęsiscenarzysta, reżyser, producent1988Więzień Rioscenarzysta, reżyser, producent1988Pokój sarenscenarzysta, reżyser, producent, kompozytor, scenograf1992Ewangelia według Harry'egoscenarzysta, reżyser, producent1996Basquiat – Taniec ze śmierciąscenarzysta, producent1999Wojaczekscenarzysta, reżyser, montażysta2000Angelusscenarzysta, reżyser, scenograf, kompozytor, montażysta2004Ogród rozkoszy ziemskichscenarzysta, reżyser, producent, kompozytor2007Szklane ustascenarzysta, reżyser, producent, operator filmowy, montażysta, kompozytor2011Młyn i krzyżscenarzysta, reżyser, producent, operator filmowy, scenograf, montażysta, kompozytor2013Oniricascenarzysta, reżyser, producent, operator filmowy, scenograf, montażysta, kompozytor2019Dolina Bogówscenarzysta, reżyser, producent, operator filmowy, scenograf, montażysta, kompozytor2022Brigitte Bardot cudownascenarzysta, reżyser, producent, operator filmowy, scenograf, montażysta, kompozytor
Sztuka wideo RokTytułUwagi1999WypadekMiędzynarodowy Festiwal Sztuki w Houston2001La Camera dei CapriolinaPalagraziussi, Wenecja2002–2004DiVinitieszbiór 12 wierszy wizualnych2006Krew poetysekwencja trzydziestu trzech prac wideo; premiera w Museum of Modern Art, Nowy Jork2011Bruegel SuiteLuwr, Wenecja2024Jacek Malczewski / Lech MajewskiMuzeum Narodowe w Poznaniu, 2024/20252025Hans Memling. Ultimum Iudiciumtryptyk wideofresków; Muzeum Narodowe w Gdańsku, 2025/2026 Scena Opera RokTytułFunkcje1993Ubu Rexreżyser1995Carmenreżyser, producent1996Pokój sarenkompozytor, librecista, reżyser, producent, scenograf, choreograf2002Carmenreżyser, producent2008Harnasie / Król Rogerreżyser, scenograf
Teatr RokTytułFunkcje1982London Odysseydramatopisarz, reżyser, scenograf1995The Black Riderreżyser1997Sen nocy letniejreżyser, choreograf, kompozytor1998Tramwajdramatopisarz, reżyser, producent2002Opera za trzy groszereżyser, scenograf, kostiumograf, choreograf2017Mariacka 5dramatopisarz, reżyser, scenograf
Literatura RokTytułGatunek1978Baśnie z tysiąca nocy i jednego miastapoezja1979Poszukiwanie rajupoezja1981Mieszkaniepoezja1981Kasztanajapowieść1991Aszan Bluespowieść1993Szczury Manhattanupowieść1994Asa Nisi Masa – Magia w 8 1/2 Felliniegoeseje1996Pielgrzymka do grobu Brigitte Bardot cudownejpowieść1997Basquiatpowieść filmowa1997Muzeum mojej nędzypoezja1997Autobus na Golgotękomiks1998Oficjalne centrum świataeseje1998Św. Sebastianpoezja2002Metafizykapowieść2003Hipnotyzerpowieść2015Manhattan Babilonpowieść2016Scenariusze, Tom Iscenariusze2017Scenariusze, Tom IIscenariusze2017Mariacka 5dramat2018Pejzaż intymnyeseje2019Scenariusze, Tom IIIscenariusze2019Smutek to najgorsza część dniapoezja2020Ukryty język symbolieseje
Nagrody i wyróżnienia
Nagrody indywidualne