mały|Diversarum Artium Schedula autorstwa Teofila Prezbitera (XII wiek) Teofil Prezbiter (ok. 1070–1125) – zakonnik reguły benedyktyńskiej i twórca pisanego łaciną dzieła zawierającego szczegółowe opisy i instrukcje do wykonywania dzieł średniowiecznego rzemiosła artystycznego. Kolekcja jego opisów jest znana jako Schedula diversarum artium ("Zbiór przepisów o sztukach rozmaitych") lub De diversibus artibus ("O sztukach rozmaitych") które zostały opisane pomiędzy 1100 i 1120. Najstarsze kopie rękopisów zostały znalezione w Wiedniu (Austriacka Biblioteka Narodowa, Codex 2527) i w Wolfenbüttel k. Brunszwiku (Biblioteka Księcia Augusta, Codex Guelf 69). Gotthold Ephraim Lessing dokonał ponownego odkrycia dzieła, kiedy on pełnił funkcję bibliotekarza w Wolfenbüttel.
Schedula pozwala na szczegółowe zapoznanie i analizę technik rzemiosła artystycznego w wiekach średnich. Dzieło jest podzielone na trzy tomy. Tom pierwszy zawiera informacje o technikach, produkcji i używaniu materiałów do rysunku i malarstwa, używania farby i atramentu, szczególnie do malarstwa książkowego oraz malarstwa ściennego. Drugi tom dotyczy witraży i techniki witrażu. Trzeci tom poświęcony jest złotnictwu. Tu także zostały zawarte wstępne informacje o budowie organów. Prawdopodobnie Teofil zestawił źródła na temat malarstwa olejnego. Dzieło zostało przetłumaczone na języki angielski, francuski, polski, węgierski, niemiecki, włoski, japoński, bułgarski oraz rosyjski, w większości w XIX i XX w. Przykładowym dziełem powstałym na bazie teorii Teofila Prezbitera jest Ewangeliarz Henryka Lwa.
Dzieło De diversis artibus lub Schedula diversarum artium (w trzech tomach, edycję dzieła datuje się na około 1125)
Polska wersja Diversarum Artium Schedula Teofila Prezbitera znana pod tytułem Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych została wydana w 1998.
Linki zewnętrzne
Pierwsze polskie tłumaczenie przez Teofila Żebrawskiego, Teofila kapłana i zakonnika O sztukach rozmaitych ksiąg troje, Kraków 1880. (kopia cyfrowa (zdjęcia) w KPBC, oraz jako tekst w Almanachu Historycznym)
Kategoria:Pisarze średniowiecza Kategoria:Urodzeni w 1070 Kategoria:Zmarli w 1125 Kategoria:Benedyktyni (biografie)