thumb|Gen. Duch przed frontem ochotników z Kanady Bolesław Bronisław Duch (ur. 15 listopada 1896 w Borszczowie, zm. 9 października 1980 w Londynie) – generał dywizji Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, trzykrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Młodość Syn Marcina i Anny z domu Raczykowskiej. Szkołę średnią ukończył w Samborze, gdzie działał w skautingu polskim, oraz w organizacji „Zarzewie” i Polowych Drużynach Sokolich. Maturę uzyskał w 1914 roku.

Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 roku wstąpił najpierw do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu do 3 pułku piechoty wchodzącego w skład II Brygady Legionów. Z tym pułkiem walczył na terenie Bukowiny. W nocy 15/16 lutego 1918 roku wziął udział w bitwie pod Rarańczą, gdzie II Brygada Legionów pod dowództwem płk. Józefa Hallera przebiła się przez front rosyjsko-austriacki. Następnie walczył w składzie II Korpusu Polskiego w Rosji dowodzonego przez płk. Józefa Hallera. 11 maja 1918 roku wziął udział w bitwie pod Kaniowem, gdzie II Korpus Polski został otoczony przez Niemców i zmuszony do kapitulacji, a żołnierzy internowano. Uciekł z niewoli i przedostał się do I Korpusu Polskiego w Rosji dowodzonego przez gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. W związku z jego kapitulacją w dniu 21 maja 1918 roku, udał się do Murmańska. Tam, od grudnia 1918 roku, podczas wojny domowej w Rosji dowodził początkowo 1. Kompanią Polskiego Samodzielnego Oddziału Murmańskiego w ramach interwencyjnych wojsk brytyjskich walczących z oddziałami Armii Czerwonej. W sierpniu 1919 roku w związku z wycofaniem wojsk brytyjskich, udał się wraz z całym Polskim Samodzielnym Oddziałem Murmańskim do Wielkiej Brytanii, gdzie w listopadzie 1919 roku został jego dowódcą.

Dwudziestolecie międzywojenne Do Polski wrócił wraz z całym dowodzonym przez siebie oddziałem w grudniu 1919 roku. Został dowódcą samodzielnego batalionu murmańskiego w składzie 64 pułku piechoty, później przemianowanego na III batalion 64 pułku piechoty. Jako dowódca batalionu od lipca 1920 roku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Następnie ukończył kurs dowódców batalionów oraz kurs w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu. W lutym 1925 został przydzielony z 64 pp do Korpusu Kadetów Nr 2 w Modlinie na stanowisko dowódcy kompanii kadeckiej (etet majora). Następnie pracował w III Oddziale Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Od 1926 roku został dowódcą batalionu w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy, funkcję tę pełnił do sierpnia 1929Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 sierpnia 1929 r., Nr 15, s. 289.. W latach 1929–1931 studiował w Wyższej Szkole Wojennej. Po jej ukończeniu został mianowany zastępcą dowódcy 60 pułku piechoty w Ostrowie Wielkopolskim. W 1935 został dowódcą 73 pułku piechoty w Katowicach. Od 1938 był dyrektorem nauk w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, którą to funkcję pełnił do wybuchu wojny.

II wojna światowa We wrześniu 1939 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 39 Dywizji Piechoty Rezerwowej, którą faktycznie dowodził z uwagi na chorobę jej dowódcy gen. Brunona Olbrychta. 39 Dywizja Piechoty weszła w skład Armii „Lublin” i w dniu 26 września 1939 wraz z pozostałymi jednostkami skapitulowała. Duch jednak uniknął niewoli i przedostał się do Francji.

W styczniu 1940 objął po gen. Stanisławie Maczku dowództwo 1 Dywizji Grenadierów. W dniu 18 maja 1940 1 Dywizja Grenadierów została skierowana na front do dyspozycji II Grupy armii francuskiej i weszła w skład XX Korpusu. W dniu 21 czerwca 1940 wobec podjęcia przez marszałka Philippe Petaina rozmów z Niemcami w sprawie rozejmu gen. Duch wydał rozkaz o rozwiązaniu 1 Dywizji Grenadierów i przedzieranie się małymi grupkami do Wielkiej Brytanii.

W lipcu 1940 dotarł do Wielkiej Brytanii. Od sierpnia 1940 do marca 1941 był II generałem do zleceń Naczelnego Wodza. Następnie w kwietniu 1941 gen. Władysław Sikorski mianował go szefem Polskiej Misji Wojskowej w Kanadzie, udał się do Kanady, gdzie organizował ośrodek rekrutacji do Wojska Polskiego.

W kwietniu 1942 powrócił do Wielkiej Brytanii, gdzie został mianowany dowódcą 1 Brygady Strzelców I Korpusu Polskiego w Szkocji. Funkcję tę pełnił do lipca 1943.

W lipcu 1943 roku został skierowany do Palestyny, gdzie 6 sierpnia 1943 objął dowództwo 3 Dywizji Strzelców Karpackich. 3 Dywizją Strzelców Karpackich dowodził w czasie kampanii włoskiej II Korpusu Polskiego, do dnia zakończenia walk w dniu 21 kwietnia 1945.

Ostatnie lata Po zakończeniu wojny nadal dowodził 3 Dywizją Strzelców Karpackich, która wchodziła w skład Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. W 1947 został zdemobilizowany i przeniósł się do Londynu.

Wykorzystując własne oszczędności kupił dom na wynajem, pełniąc w nim rolę administratora i stróża, co pozwalało mu na uzyskanie środków utrzymania.

Działał w londyńskim środowisku kombatanckim. 27 maja 1978 został mianowany przewodniczącym Wojskowej Komisji Orzekającej. 19 lutego 1980 roku Prezydent RP Edward Bernard Raczyński mianował go Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Zmarł 9 października 1980 w Londynie, po spopieleniu zwłok urna z prochami została pochowana na polskim cmentarzu wojennym pod Monte Cassino.

Był żonaty z Zofią z Lisiewiczów..

Upamiętnienie W 1990 został wybity medal z podobizną Bronisława Ducha o treści Bitwa pod Lagarde 1940–1990, wydany przez Mennicę Państwową, a zaprojektowany przez Ewę Tyc-Karpińską.

14 maja 2007 Rada Miasta Lublina, na wniosek grupy radnych PiS, podjęła uchwałę Nr 113/IX/2007 w sprawie zmiany nazwy ulicy Kazimierza Wyrwasa ps. „Michał”, żołnierza AL i sekretarza obwodowego komitetu PPR na „gen. Bronisława Ducha”.

Awanse 35px podporucznik – 1918 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 lutego 1918Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 23 z 1 marca 1919, s. 561. 35px porucznik – 1919 35px kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 35px major – 1 grudnia 1924 r. ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 197. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty 35px podpułkownik – 24 grudnia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 32. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty 35px pułkownik dyplomowany – 1938 35px generał brygady – 3 maja 1940 35px generał dywizji – 1 czerwca 1945

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Wojennego Virtuti Militari (1944) Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (1940) Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2333 (19 lutego 1922) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2 kwietnia 1979) Krzyż Niepodległości (2 sierpnia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych (ośmiokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1935) „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Wojenny (Francja) Medal Zwycięstwa „Médaille Interalliée” (zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)Decyzja Naczelnika Państwa z 12 grudnia 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 301) Military Cross (Wielka Brytania) Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (Włochy)

Komandor Orderu Legii Honorowej (III Republika Francuska, udekorowany 28 kwietnia 1973) Srebrny Medal Waleczności (Austro-Węgry, 1917)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione

Kategoria:Członkowie V Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Polowych Drużyn Sokolich Kategoria:Dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich Kategoria:Dowódcy 73 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie dywizji Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Ludzie urodzeni w Borszczowie Kategoria:Ludzie związani z Ostrowem Wielkopolskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (ośmiokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie 64 Pomorskiego Pułku Strzelców Murmańskich Kategoria:Oficerowie II Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie Centrum Wyszkolenia Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Dywizji Grenadierów Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Samodzielnej Brygady Strzelców Kategoria:Oficerowie dowództwa 39 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym za Męstwo Wojskowe Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Waleczności Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kaniowem (1918) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Wojskowi związani z Katowicami Kategoria:Zastępcy dowódcy 60 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1980 Kategoria:Dowódcy brygad Polskich Sił Zbrojnych