Tadeusz Cyprian (ur. 21 lutego 1898 w Zabłotowie, zm. 8 sierpnia 1979 w Poznaniu) – polski prawnik, sędzia, profesor prawa karnego, fotografik.
Młodość Był synem Teofila (urzędnika, inspektora uprawy tytoniu) i Ludomiły z Oppenauerów. W 1916 ukończył Gimnazjum Franciszka Józefa we Lwowie. W czasie I wojny światowej służył w Armii Polskiej we Francji. Został mianowany podporucznikiem przez gen. Józefa Hallera. 14 października 1920 został zatwierdzony w stopniu podporucznika wojsk lotniczych. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 66. lokatą w korpusie oficerów rezerwy lotnictwa. Posiadał wówczas przydział do 2 pułku lotniczego w Krakowie. W 1934 posiadał przydział do rezerwy 1 pułku lotniczego w Warszawie.
W okresie II wojny światowej, jako porucznik lotnictwa, służył w Polskich Siłach Powietrznych, miał numer służbowy RAF P-1168. Walczył we Francji, w Afryce i w Wielkiej Brytanii.
Kariera prawnicza Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, który ukończył w 1922 roku. Od 1925 roku sędzia najpierw Sądu Grodzkiego, następnie Sądu Okręgowego w Poznaniu. Jako sędzia zasądzał wiele wyroków skazujących działaczy nielegalnej Komunistycznej Partii PolskiMarcin Jurek "W polskiej Wandei. KPP w województwie poznańskim w czasach II RP" IPN 2021, ISBN978-83-8229-177-3, s. 258. W 1938 roku został mianowany prokuratorem Sądu Najwyższego w Warszawie. Jego rozprawy naukowe ukazywały się w czasopiśmie „Przegląd Policyjny”. Okres wojenny zahamował rozwój jego kariery.
W 1945 roku został skierowany jako obserwator reprezentujący Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej na procesie w Bergen-Belsen. Następnie Ministerstwo Sprawiedliwości wysłało go na proces norymberski jako członka czteroosobowej polskiej delegacji, której przewodniczył prof. Marian Muszkat. W latach późniejszych pracował jako prokurator Sądu Najwyższego i wykładowca w Centralnej Szkole Prawniczej w Warszawie. Był także kierownikiem katedry prawa karnego na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu.
W latach 1947–1948 prokurator Najwyższego Trybunału Narodowego. Od 1950 profesor Wydziału Prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
W 1966 roku uhonorowany nagrodą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w PoznaniuMarcin Jurek "W polskiej Wandei. KPP w województwie poznańskim w czasach II RP" IPN 2021, ISBN978-83-8229-177-3, s. 258).
Mimo wielu obowiązków zawodowych potrafił połączyć pracę ze swą pasją jaką była fotografika (był prezesem Polskiego Towarzystwa FotograficznegoMarcin Jurek "W polskiej Wandei. KPP w województwie poznańskim w czasach II RP" IPN 2021, ISBN978-83-8229-177-3, s. 258).
Został pochowany na cmentarzu na Junikowie (pole 4-5-2-32)Wyszukiwarka grobów w Poznaniu..mały|Grób prof. Tadeusza Cypriana na cmentarzu Junikowskim
Kariera fotografika mały|upright|Wojna, 1949 Swą twórczość rozpoczął w 1913 roku zdjęciami krajoznawczymi z Huculszczyzny. W 1923 roku zadebiutował na I Wszechpolskiej Wystawie Fotografii Zawodowej, Artystycznej i Naukowej „Światłocień” w Poznaniu, na której otrzymał srebrny medal za zdjęcia pejzażowe i rodzajowe. Zaczął pisywać artykuły do magazynów fotograficznych. W styczniu 1928 roku objął redakcję miesięcznika Polski Przegląd Fotograficzny. W 1931 roku został zaproszony i przyjęty w poczet członków Fotoklubu Polskiego. w 1934 roku został seniorem honorowym Polskiego Towarzystwa FotograficznegoWacław Żdżarski – Historia fotografii warszawskiej. Wydawca – Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1974).. Od 1938 należał do Fotoklubu Warszawskiego zaś w 1938 roku – został wiceprezesem Ogólnopolskiego Związku Towarzystw Fotograficznych. Po wojnie, był jednym z założycieli Związku Fotografików Polskich oraz pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Fotograficznego. Publikował teksty o polskiej fotografii w angielskim piśmie Photograms of the Year. Był autorem licznych podręczników fotograficznych, z których najbardziej znanym jest Fotografia. Technika i technologia.
Poza fotografią artystyczną, zajmował się także fotografią: dokumentalną – (utrwalił chociażby bombardowanie Londynu w czasie drugiej wojny czy zdjęcia z procesu norymberskiego), lotniczą oraz podróżniczą. W 1957 roku otrzymał tytuł Excellence FIAP (EFIAP) oraz w 1965 roku tytuł Honorary Excellence FIAP (HonEFIAP) – tytuły przyznane przez Międzynarodową Federację Sztuki Fotograficznej FIAP. W 1963 roku otrzymał Nagrodę „Błękitnego Szpaka” z okazji Dni Gdańska za pięćdziesięcioletnią działalność artystyczną i publicystyczną.
Publikacje Prawo prasowe. Komentarz, Poznań 1939 Prawo norymberskie, wyd. E. Kuthana, Warszawa 1948 Oskarżamy, wyd. Przełom, Warszawa 1949 Technika nowoczesnej fotografii, wyd. Księgarnia W. Wilak, Poznań 1949 Fotografika, wyd. Czytelnik, Warszawa 1950 Fotografia, technika i technologia, wyd. PWT, Warszawa 1953 Jak fotografować, wyd. FAW, Warszawa 1954 Sprawy polskie w procesie norymberskim, wyd. Instytut Zachodni, Poznań 1956 Walka o zasady norymberskie, 1945–1955, wyd. PWN, Warszawa 1956 Przestępstwa gospodarcze, wyd. PWN, Warszawa 1960 Spekulacja, wyd. PWN, Warszawa 1960 Nazi rule in Poland, 1939–1945, wyd. Polonia Pub. House, 1961 Głos ma prokurator..., wyd. Iskry, Warszawa 1962 Przed trybunałem świata, Książka i wiedza, Warszawa 1962 Siedem wyroków Najwyższego Trybunału Narodowego, wyd. Instytut Zachodni, Poznań 1962 Wypadki drogowe w świetle prawa karnego, wyd. PWN, Warszawa 1963 Nie oszczędzać Polski, wyd. Iskry, Warszawa 1965 Nieznana Norymberga, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1965 Postęp techniczny a prawo karne, wyd. PWN, Warszawa 1966 Ludzie i sprawy Norymbergi, wyd. Poznańskie, Poznań 1967 Nuremberg in retrospect, Western Press Agency, 1967 Wermacht zbrodnia i kara, wyd. MON, Warszawa 1971 Fotografia małoobrazkowa, Poznań Fotografia w szkole, wyd. Wsip, Warszawa 1977
Ordery i odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (31 stycznia 1939) „za zasługi na polu pracy społecznej”.
Upamiętnienie W styczniu 1985 w poznańskim Muzeum Rzemiosł Artystycznych prezentowano wystawę Prof. Tadeusz Cyprian – fotografik i teoretyk fotografiiWydarzenia w Poznaniu w 1985 roku. Część pierwsza, [w:] Kronika Miasta Poznania, nr 3/1986, s.177, ISSN 0137-3552.. W latach 80. XX w. w poznańskim środowisku fotograficznym została ustanowiona nagroda im. Tadeusza Cypriana.
Przypisy
Bibliografia
Wystawa w Starej Galerii ZPAF. Maciej Szwarczyk, Tadeusz Cyprian (1898–1979), [w:] Profesorowie Wydziału Prawa i Administracji UMCS 1949–2009. Księga jubileuszowa z okazji sześćdziesięciolecia Wydziału Prawa i Administracji UMCS w Lublinie (pod redakcją naukową Anny Przyborowskiej-Klimczak), Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2009, s. 47–57 (z fotografią).
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Fotoklubu Polskiego Kategoria:Członkowie Fotoklubu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Fotograficznego (1931–1939) Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Fotograficznego (1948–1961) Kategoria:Ludzie urodzeni w Zabłotowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Junikowie Kategoria:Podporucznicy lotnictwa II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Polscy fotografowie wyróżnieni tytułami FIAP Kategoria:Polscy karniści Kategoria:Porucznicy Polskich Sił Powietrznych Kategoria:Prokuratorzy Sądu Najwyższego II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Zmarli w 1979