Eugeniusz Witold Piasecki (ur. 13 listopada 1872 we Lwowie, zm. 17 lipca 1947 w Ptaszynie) – polski lekarz, teoretyk wychowania fizycznego i higieny szkolnej, harcmistrz Rzeczypospolitej, współtwórca terminologii harcerskiej. Patron Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu.

Życiorys Był synem Wenantego (1832–1909), nauczyciela gimnastyki i jednego z pierwszych działaczy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie. Studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie zapoznał się z ideami Henryka Jordana. W 1896 uzyskał dyplom uniwersytecki i wyjechał na krótko do Wiednia. Po powrocie do Lwowa w 1899 podjął pracę nauczyciela gimnastyki w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie, pracując tam do 1914. Na przełomie 1899 i 1900 zakładał pierwsze uczniowskie drużyny piłkarskie, a w 1904 stworzył Klub Gimnastyczno-Sportowy przy IV gimnazjum oraz prowadzące szerszą, pozaszkolną działalność Towarzystwo Zabaw Ludu i Młodzieży. Klub Gimnastyczno-Sportowy przekształcił się w maju 1907 w klub Pogoń Lwów, którego Piasecki został pierwszym prezesem (pełnił tę funkcję do listopada 1909; później był członkiem honorowym klubu). Od 1909 wykładał jako docent teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej na Uniwersytecie Lwowskim. W 1912 wydał we Lwowie, wspólnie z Mieczysławem Schreiberem, drugi – po Andrzeju Małkowskim – polski podręcznik skautingu Harce młodzieży polskiej. Położył tam nacisk na kultywowanie tradycji narodowych, problematykę czynników ogólnowychowawczych, abstynencję, krajoznawstwo i wychowanie fizyczne i obywatelskie w ruchu harcerskim. Wprowadził liczne podstawowe terminy harcerskie – harcerz, harcmistrz, zastęp, zastępowy i inne. W latach 1913–1914 redagował we Lwowie pismo „Skaut”. Znalazł się w gronie osób, obdarzonych 7 grudnia 1927 stopniem harcmistrza Rzeczypospolitej. Zajmował się także popularyzacją narciarstwa, był współtwórcą Karpackiego Towarzystwa Narciarzy (1907).

W okresie I wojny światowej wykładał w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie higienę szkolną. Tak jak ojciec działał w TG „Sokół”. W 1919 r. reprezentował Związek Sokołów Polskich w państwie niemieckim na pierwszym zjeździe krajowym „Sokoła”, który stał się wstępem do utworzenia Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. W 1919 osiadł w Poznaniu, został profesorem Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie wykładał teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej. Zakładał i przez lata kierował Katedrą Teorii Wychowania Fizycznego i Higieny Szkolnej przy Wydziale Filozoficznym (1919) oraz Studium Wychowania Fizycznego (1922) przy Wydziale Lekarskim tej uczelni. Studium przekształcono w 1950 w samodzielną Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego (od 1972 pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego), której w 1981 roku nadano imię Eugeniusza Piaseckiego. Był rzecznikiem uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz autorem odpowiedniego programu nauczania. Wchodził w skład władz instytucji państwowych zajmujących się tą problematyką, a także był ekspertem Ligi Narodów. W 1920 założył i redagował miesięcznik „Wychowanie Fizyczne”„Wychowanie Fizyczne” w Wielkopolskie Bibliotece Cyfrowej [dostęp z dnia: 2016-03-10].. Był autorem pierwszej na świecie pracy na temat gimnastyki niemowląt (lata 30. XX wieku)Mieczysław Stański, Heliodor Święcicki 1854–1923, PWN, Warszawa-Poznań, 1983, s. 87, ..thumb|240px|Grób na cmentarzu górczyńskim5 czerwca 1898 ożenił się z Gizelą z Zielińskich (1877–1946) i miał z nią pięcioro dzieci. Byli to w kolejności: Eugenia, StanisławM. Białota, Piasecki Stanisław, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 1148., Władysław, Wanda (ur. 1905) i Leszek (ur. 1907)Rodzina Piasecki w Aktach Miasta Poznania [dostęp z dnia: 2016-03-10]..

Zmarł 17 lipca 1947 w wieku 74 lat. Został pochowany 21 lipca 1947 na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu (kwatera IPc1-1-11)Eugeniusz Witold Piasecki w Wielkiej genealogii Minakowskiej [dostęp z dnia: 2025-08-31]..

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Krzyż Komandorski Orderu Świętego Sawy (Jugosławia)

Publikacje O sportach zimowych (1901) Atletyzm – a wychowanie (1902) Jak uprzyjemnić ćwiczenia cielesne? (1902) Piłka nożna (1902) O wpływie pewnych rodzajów pracy mięśniowej na rytm serca (1903) Les exercices de force au point de vue de l'hygiene (1904) Zasady Wychowania Fizycznego (1904) Igrzyska Narodowe (1905) Czy piękność zanika? (1906) Czy wstrzemięźliwość płciowa szkodzi zdrowiu? Zdania 25 powag lekarskich różnych krajów w dosłownym przekładzie (1906) Jednogodzinne wycieczki jako przyczynek do rozwiązania kwestyi wychowania fizycznego (1906) Piłka nożna polska: przyczynek do kwestyi wychowania fizycznego narodowego (1906) Contribution a l'étude des lois du travail musculaire volontaire (1907) Parki Jordanowskie (Sprawozdanie, przedłożone „Stałej komisyi zdrowotnej m. Lwowa” w lutym 1907) (1907) Przyczynek do wiadomości o prawach pracy mięśniowej (1907) Sprawozdanie z posiedzeń (X Zjazd Lekarzy i Przyrodników Polskich we Lwowie. Sekcya Wychowania Fizycznego) (1907) Ćwiczenia ratownicze w szkołach średnich: referat przedłożony Wysokiej Radzie Szkolnej Krajowej (1908) Heurystyczna metoda nauczania, zastosowana w wychowaniu fizycznem (Odczyt, wygłoszony na II-gim międzynarodowym kongresie hygienistów szkolnych w Londynie 1907 r. (1908) Wychowanie fizyczne na II Międzynarodowym Kongresie Hygienistów Szkolnych w Londynie, 5–10 sierpnia 1907 r. (1908) Badania nad niektórymi nowszymi sposobami odkażania jamy ustnej (1909) Epidemia płonicy w mieście Lwowie w latach 1907–1909: z polecenia komisyi, wybranej przez Radę królewskiego stoł. miasta Lwowa, dnia 27 sierpnia 1908 r. (1909) Zdobycze lat ostatnich w zakresie walki z chorobami zakaźnemi ostremi w szkole (1909) Les écoles polonaises et leurs conditions hygiéniques (1910) III Kongres Międzynarodowy Hygienistów Szkolnych w Paryżu, 2 do 7 sierpnia 1910 (1910) Hygiena pracy ręcznej w szkole (1911) Lekarze szkolni w Polsce (1911) Gimnastyka wychowawcza szwedzka w Polsce (1912) Pierwsza wystawa przeciwalkoholowa we Lwowie (1912) Harce jako doniosły środek kształcenia cielesnego (Referat odczytany na Sekcyi III Kongresu międzynarodowego kształcenia cielesnego w Paryżu, 1913 r.) (1913) Körperliche Erziehung der Jugend (1913) Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży, ze źródeł dziejowych i ludoznawczych przeważnie rodzinnych i z tradycji ustnej (1916) Harce młodzieży polskiej (Na podstawie dzieła gen. R. Baden-Powella p.t. „Scouting for Boys”) (1917, z Mieczysławem Schreiberem) Z dziedziny ortopedyi wojennej (fizyoterapia, protezy, reedukacya) (1917) Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży: ze źródeł dziejowych i ludoznawczych, przeważnie rodzimych i z tradycyi ustnej, wyd. II (1919) Dzieje wychowania fizycznego (1925) O przyszłość sportu (1929) Wychowanie fizyczne w uniwersytetach europejskich (1929) Granice wysiłków sportowych (1931) Wychowanie fizyczne (1931) Dalsze badania nad genezą ćwiczeń cielesnych: palant polski (1932) Lekarze w sokolstwie polskiem (1867–1932) (1932) Dalsze badania nad genezą ćwiczeń cielesnych: palant zagranicą (1934) Dawna szkoła polska jako rozsadniczka ćwiczeń cielesnych (1935) „Jaworowi ludzie”. Studjum z pogranicza folkloru i pedagogiki (1935) Kultura fizyczna jako problem wychowania narodowego (1935) Zarys teorji wychowania fizycznego (1935) Dalsze badania nad genezą ćwiczeń cielesnych (VII): Krąg (1936) Dalsze badania nad genezą ćwiczeń cielesnych (VIII): Zelman (1938) Próba gimnastyki niemowląt dokonana na materiale dzieci zdrowych (1946)

Przypisy

Bibliografia Stanisław M. Brzozowski, Eugeniusz Piasecki, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXV, 1980. Mała encyklopedia sportu, Warszawa 1987 (tam m.in. fotografia oraz podane miejsce śmierci Poznań). Andrzej Gowarzewski, 75 lat PZPN. Księga jubileuszowa, 12. tom cyklu Encyklopedia piłkarska FUJI, Katowice 1994. Andrzej Gowarzewski, Lwów i Wilno w ekstraklasie, 4. tom cyklu Kolekcja klubów, Katowice 1997.

Linki zewnętrzne Publikacje Eugeniusza Piaseckiego w bibliotece Polona. Eugeniusz Piasecki, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-03-26].

Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Harcmistrzowie Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele związani ze Lwowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polscy działacze sportowi Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy nauczyciele wychowania fizycznego Kategoria:Prezesi Pogoni Lwów Kategoria:Urodzeni w 1872 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Zmarli w 1947