thumb|Stół nakryty do kolacji w Wigilię Wigilia (z łac. vigilia = „czuwanie”, „straż”; vigilare = „czuwać”) – wieloznaczny termin tradycji chrześcijańskiej, odnoszący się do różnych sposobów rozpoczynania obchodów świątecznych przed świtem dnia świątecznego.
Wigilia jako dzień przedświąteczny W tradycyjnym obrządku rzymskim wigilia jest dniem liturgicznym poprzedzającym jakieś święto, którego treścią jest przygotowanie do obchodów tego świętaRubricae generales Breviarii et Missalis Romani (1960), 28..
Według układu z 1960 kalendarz obrządku rzymskiego posiada siedem wigilii. Są to:
wigilia Narodzenia Pańskiego – 24 grudnia; wigilia Wniebowstąpienia Pańskiego – środa, 39. dzień po Wielkanocy; wigilia Zesłania Ducha Świętego – sobota, 49. dzień po Wielkanocy; wigilia Narodzenia św. Jana Chrzciciela – 23 czerwca; wigilia śś. Piotra i Pawła – 28 czerwca; wigilia św. Wawrzyńca – 9 sierpnia; wigilia Wniebowzięcia NMP – 14 sierpniaRubricae generales Breviarii et Missalis Romani (1960), 30–32..
Wigilia I klasy (Narodzenia Pańskiego), jeżeli wypadnie w niedzielę, zajmuje miejsce IV niedzieli Adwentu. Wigilie II i III klasy, jeżeli wypadną w niedzielę, opuszcza sięRubricae generales Breviarii et Missalis Romani (1960), 33..
Według układu liturgii rzymskiej sprzed 1960 wigilii było więcej (w szczególności przed wszystkimi świętami apostołów), a wigilie przypadające w niedzielę przenosi się na poprzedzającą sobotę (np. śś. Szymona i Judy Tadeusza 28 października, wigilia 27 października, ale jeśli ten dzień wypada w niedzielę, wigilię obchodzi się 26 października)Breviarium Romanum. Pars autumnalis. Editio typica nova. Typis polyglottis Vaticanis MDCCCCXLIX..
Wigilia jako wieczorny początek święta W obrządku rzymskim zreformowanym po soborze watykańskim II wigilie w sensie dni poprzedzających ważniejsze święta nie istnieją. Natomiast wigilię rozumie się jako rozpoczęcie obchodu uroczystości już w poprzedzający wieczór. Taki sposób świętowania osadzony jest ściśle w żydowskiej rachubie czasu, w której początkiem doby jest zmierzch. Na taki obchód składają się I nieszpory oraz msza wigilijna. Takie wigilie są częścią każdej uroczystości oraz wszystkich niedzielLiturgia Horarum iuxta ritum Romanum: Editio typica altera: I: Tempus Adventus, tempus Nativitatis (Libreria Editrice Vaticana, 1985)..
Wigilia Paschalna Wigilia Paschalna jest nazwą pojedynczej ceremonii, mianowicie uroczystej liturgii, odprawianej w noc wielkanocną. Św. Augustyn z Hippony określił ją jako matkę wszystkich świętych wigilii. Obchodzenie wigilii ma przypominać o eschatologicznym sensie ludzkiej egzystencji.
Inne znaczenia słowa „wigilia” W liturgice średniowiecznej termin vigiliae jest inną nazwą matutinumIV. De Laudibus matutinis, [w:] C. Callewaert, Sacris erudiri, Steenbrugge: Abbatia Sancti Petri de Aldenburgo, 1950, s. 53–89.. Współcześnie może się też odnosić do czuwania modlitewnego przy zmarłym (łac. vigilia pro defuncto)De vigilia pro defuncto [w:] Graduale Romanum (1974), s. 678–681..
W języku polskim słowo „wigilia” odnosi się do uroczystej kolacji, spożywanej 24 grudnia wieczorem (w dzień, nazywany w tradycyjnej rzymskiej terminologii liturgicznej wigilią Bożego Narodzenia).
Zobacz też
oktawa szabat wigilia Bożego Narodzenia
Przypisy
Bibliografia ABC chrześcijanina. Mały słownik, Sylwester Zalewski (red.), Warszawa 1999.
Kategoria:Liturgia chrześcijańska