Erich Oswald Stroheim (ur. 22 września 1885 w Wiedniu, zm. 12 maja 1957 w Maurepas) – austriacki aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy pochodzenia żydowskiego. Pracował zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych.
Życiorys Był synem żydowskiego kapelusznika. Po odbyciu krótkiej służby wojskowej w Austrii ok. 1908 wyemigrował do Ameryki.
Pierwsze kroki w kinie stawiał w filmach Davida Warka Griffitha, m.in. jako asystent i aktor w filmach Narodziny narodu (1915) i Nietolerancja (1916). Następnie sam zajął się reżyserią, występując w niektórych swoich filmach jako aktor. Do jego najsłynniejszych filmów niemych należą: Ślepi mężowie (1919), Szalone żony (1922), Wesoła wdowa (1925), Marsz weselny (1928) i Królowa Kelly (1929).
Za jego największe dzieło uważa się Chciwość (1924), duszny dramat obnażający ludzką żądzę pieniądza. Do historii kina weszły kulminacyjne sekwencje, rozegrane w scenerii kalifornijskiej Doliny Śmierci.
Odsunięty przez producentów od reżyserii, zarabiał na życie jako aktor. Występował w filmach amerykańskich i francuskich. Najczęściej grywał role majętnych baronów i dystyngowanych dżentelmenów. Również w życiu prywatnym twierdził, że wywodzi się z arystokracji i tytułował się hrabią.
W kinie dźwiękowym stworzył dwie wybitne kreacje: w Towarzyszach broni (1937) Jeana Renoira zagrał kapitana von Rauffensteina. Natomiast u Billy’ego Wildera w filmie Bulwar Zachodzącego Słońca (1950) wcielił się w postać kamerdynera Maxa von Mayerlinga. Za rolę tę, w której pojawiły się elementy autobiograficzne, otrzymał nominację do Oscara. Jego ostatnią rolą filmową był występ w dramacie historycznym Napoleon z 1955 roku.
Był trzykrotnie żonaty. Miał dwóch synów. Ostatnie lata życia spędził we Francji, tam też zmarł w wieku 71 lat. Na kilka miesięcy przed śmiercią został odznaczony francuską Legią Honorową za wybitne zasługi dla francuskiej kultury.
Filmografia Reżyser 1919: Ślepi mężowie 1920: Diabelski paszport 1922: Szalone żony 1923: Małżeńska karuzela 1924: Chciwość 1925: Wesoła wdowa 1928: Marsz weselny 1929: Królowa Kelly 1929: Wielki Gabbo 1933: Hello, Sister
Scenarzysta 1919: Ślepi mężowie 1920: Diabelski paszport 1922: Szalone żony 1923: Małżeńska karuzela 1924: Chciwość 1925: Wesoła wdowa 1928: Marsz weselny 1928: Burza 1933: Hello, Sister 1936: Diabelska lalka 1937: Zaufaj mi 1938: Gibraltar 1940: I Was an Adventuress 1948: Danse de mort
Aktor 1915: Ghosts – Epizod 1915: Narodziny narodu – Mężczyzna spadający z dachu 1915: The Failure – Gość na przyjęciu 1915: Old Heidelberg – Lutz 1915: Captain Macklin – Oficer na koniu 1915: The Country Boy – Gość w restauracji 1916: His Picture in the Papers – Gangster 1916: The Flying Torpedo – Wspólnik 1916: Makbet 1916: The Social Secretary – Stary złośliwiec 1916: Nietolerancja – Faryzeusz 1917: Panthea – Porucznik 1917: Who Goes There? 1917: Draft 258 1917: Reaching for the Moon – Adiutant księcia Badinoffa 1917: In Again, Out Again – Oficer 1917: Sylvia of the Secret Service 1918: The Unbeliever – Por. Kurt von Schnieditz 1918: The Hun Within – Von Bickel 1918: The Heart of Humanity – Eric von Eberhard 1918: Serce świata – Adiutant von Strohma 1919: Ślepi mężowie – Porucznik von Steuben 1922: Szalone żony – hrabia Wladislaw Sergius Karamzin 1923: Dusze na sprzedaż – celebryta 1924: Chciwość – sprzedawca balonów 1928: Marsz weselny – książę Nicki von Wildeliebe-Rauffenburg 1929: Wielki Gabbo – Wielki Gabbo 1930: Trzy twarze Wschodu – Valdar / Schiller Blecher 1931: Przyjaciele i kochankowie – pułkownik Victor Sangrito 1932: Eskadra straceńców – Arthur von Furst 1932: Jaką mnie pragniesz – Karl Salter 1934: Crimson Romance – Wolters 1934: Fugitive Road – Hauptmann Oswald Von Traunsee 1935: Zbrodnia doktora Crespi – Dr. Andre Crespi 1937: Towarzysze broni – major von Rauffenstein 1937: L’Alibi – Winckler 1937: Żółte cienie – król Tchou 1937: Marthe Richard au service de la France – Von Luedow 1937: Under Secret Orders – pułkownik W. Mathesius / Simonis 1938: Gibraltar – Marson 1938: Porwanie w Saint-Agil – Walter 1938: L’Affaire Lafarge – Denis 1938: Ultimatum – Generał Simovic 1939: Rappel immédiat – Kapt. Stanley Wells 1939: Derrière la façade – Eric 1939: Le Monde tremblera – Emil Lassere / Monsieur Frank 1939: Sidła – Pears 1940: Menaces – prof. Hoffman 1940: I Was an Adventuress – Andre Desormeaux 1940: Tempête – Korlick 1941: So Ends Our Night – Brenner 1942: Macao, l’enfer du jeu – Werner von Krall 1943: Pięć grobów na drodze do Kairu – feldmarszałek Erwin Rommel 1943: Blask na wschodzie – dr von Harden 1944: The Lady and the Monster – prof. Franz Mueller 1944: Storm Over Lisbon – Deresco 1945: The Great Flamarion – Wielki Flamarion 1945: Scotland Yard Investigator – Carl Hoffmeyer 1946: La Foire aux chimères – Frank Davis 1946: The Mask of Diijon – Dijon 1946: On ne meurt pas comme ça – Eric von Berg 1948: Danse de mort – Edgar 1949: Portret zabójcy – Eric 1949: Le Signal rouge 1950: Bulwar Zachodzącego Słońca – Max Von Mayerling 1952: Alraune – Jacob ten Brinken 1953: Minuit... Quai de Bercy – prof. Kieffer 1953: L’Envers du paradis – William O’Hara 1953: Alerte au sud – Conrad Nagel 1955: Série noire – Sacha Zavaroff 1955: La Madone des sleepings 1955: Napoleon – Ludwig van Beethoven 1958: Facetka
Producent 1919: Ślepi mężowie 1925: Wesoła wdowa 1929: Królowa Kelly
Kostiumy 1915: Ghosts 1925: Wesoła wdowa 1928: Marsz weselny
Scenograf 1916: His Picture in the Papers 1917: In Again, Out Again 1919: Ślepi mężowie 1920: Diabelski paszport 1924: Chciwość 1928: Marsz weselny
Linki zewnętrzne
Kategoria:Austriaccy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Odznaczeni Legią Honorową