mały|Wałcz, 1949. 19 kompania zwiadu podczas ćwiczeń mały|Piła. W tym kompleksie wojskowym od 1957 stacjonował 8 batalion rozpoznawczy (po rozformowaniu 14DP kompleks wojskowy przy ul. Kossaka przejęła 20DP)

8 Batalion Rozpoznawczy – samodzielny pododdział rozpoznawczy ludowego Wojska Polskiego sformowany w 1955 na bazie 19 kompanii zwiadu 14 DP w Wałczu. Samodzielny pododdział 14 DP i 20 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Stacjonował w Wałczu, Pile i w Czarnem. Po ponownym sformowaniu stacjonował w Budowie i Stargardzie Szczecińskim.

Rodowód, formowanie, zmiany organizacyjne i dyslokacyjne 14 samodzielna kompania wywiadowcza (1945) Rozkaz Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 58/Org. z 15 marca 1945 roku nakazał do dnia 1 lipca 1945 roku sformować 14 Dywizję Piechoty, a w jej składzie między innymi 14 samodzielną kompanię wywiadowczą w Bydgoszczy według etatu nr 04/555 i stanie 79 żołnierzy. Na podstawie rozkazu Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 0289/Org. z 15 października 1945 roku dywizja przeszła na etaty pokojowe, a 14 kompanię wywiadowczą rozformowano.

19 kompania zwiadu (1949-1955) Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0055/Org. z 30 marca 1949 roku nakazał w terminie do dnia 15 czerwca 1949 roku przeprowadzić reorganizację przedyslokowanej z Podlasia 14 Dywizji Piechoty. Przewidywał między innymi sformowanie od nowa w Wałczu 19 kompanię zwiadu o etacie nr 2/92 z dnia 30.03.1949 roku i stanie 52 żołnierzy. Rozkaz MON Nr 0044/Org. z dnia 17 maja 1951 roku nakazał dowódcy OW-II przeprowadzić reorganizację jednostek 14 Dywizji Piechoty, w tym 19 kompanii zwiadu (bn) stacjonującej dalej w Wałczu według etatu Nr 2/125 z dnia 23.03.1951 roku i stanie 52 żołnierzy.

8 batalion rozpoznawczy (1955-1961) Rozkaz Ministra Obrony Narodowej Nr 0046/Org. z 29.08.1955 roku nakazał 14 DP przejście na nowe etaty. Dowódca POW przeprowadził reorganizację 14 Dywizji Piechoty, między innymi formując 10 października 1955 roku na bazie 19 kompanii zwiadu 8 Batalion Rozpoznawczy (JW 1200) o etacie Nr 5/163, stanie 191 wojskowych i 5 pracowników cywilnych, z miejscem stacjonowania Wałcz. Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 0258/Org. z dnia 18.12.1956 roku dowódca POW nakazał przedyslokować w terminie do dnia 01.03.1957 roku 8br z Wałcza do Piły. W składzie 14 Dywizji Piechoty pozostał do jej rozwiązaniaRozkaz MON Nr 0025/Org. z dnia 02.04.1957r.. Ostatecznie 23 lipca 1957 roku płk Józef Kolasa, ostatni dowódca 14 DP, złożył meldunek dowódcy POW o całkowitym rozformowaniu dywizji. Zachowując nazwę i numer 8br został włączony do 20 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Stacjonując w Pile w latach 1957 do 1960 zmienił nazwę na 8 Szkolny Batalion Rozpoznawczy zachowując ten sam numer 1200.

19 kompania rozpoznawcza (1961-1968) 16 października 1961 roku zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 0103/Org. dowódca POW w terminie do dnia 10.11.1961r. przeformował 8 Szkolny Batalion Rozpoznawczy (JW 1200) na 19 kompanię rozpoznawczą (bn) w składzie 20 DPanc, która w tym samym roku została dyslokowana z Piły do Czarne. Inne źródło wskazuje, że do garnizonu Czarne nie była dyslokowana 19kr, tylko 8br, gdzie w tym samym roku został powtórnie zredukowany do kompanii z nazwą 19 kompania rozpoznawcza. 28 sierpnia 1962 roku zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 0105/Org. dowódca POW na podstawie rozkazu Nr 089/Org. z dnia 04.09.1962 roku w terminie do dnia 30.11.1962 roku, przeformował na nowe etaty 20 DPanc, w tym m.in.: 19 kompanię rozpoznawczą.

8 batalion rozpoznawczy (1968-1989) Kolejna reorganizacja jednostek rozpoznawczych miała miejsce w marcu i we wrześniu 1968 roku. Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 051/Org. z dn. 25.03.1968 roku przeformowano 20 Warszawską Dywizję Pancerną na nowe etaty, m.in.: 19 kompania rozpoznawcza stacjonująca w Czarnem została przeformowana do szczebla batalionu, któremu nadano numer 8. Dowódcą nowo utworzonej jednostki został mjr dypl. Zbigniew Stefański, szefem sztabu kpt. Brunon Brzeski, a po nim kpt. Józef Piazdecki. W tym samym roku 8br przedyslokowano z Czarne do Budowa.

2 stycznia 1969 roku batalion stacjonujący w Budowie (1968-1981) przystąpił do szkolenia programowego już w nowej strukturze organizacyjnej. 9 czerwca 1969 roku na podstawie uchwały Rady Państwa batalionowi został nadany sztandar, który był wręczony w dniu 31 sierpnia 1969 roku. W 1970 roku w strukturze batalionu powstała kompania specjalnaŻołnierzom kompanii specjalnej, tak samo jak żołnierzom wojsk powietrznodesantowych przysługiwało prawo noszenia beretu w kolorze bordowym oraz prawo używania tytułu skoczka spadochronowego i noszenia odznaki skoczka spadochronowego wojsk powietrznodesantowych. Zadaniem było rozpoznanie dalekie w pasie do 100 kilometrów od przedniego skraju. W związku z tym od 1968 r. w kompanii tej prowadzono, aż do początku lat 90., regularne szkolenie spadochronowe, które odbywali na lotnisku w Pile i Bydgoszczy, a szkolenie narciarskie w Zieleńcu, w Górach Orlickich. Zimą i latem kompania specjalna odbywała szkolenie poligonowe na Jaworzu, w Wędrzynie, w ośrodku rozpoznawczym i zurbanizowanym „Nowy Mur”., której dowódcą został por. Karol Machaj, a po nim por. Adam Wierzejewski. Kompania ta składała się z pięciu grup specjalnych po pięciu żołnierzy i dowódcy-żołnierza zawodowego. Na czas wykonywania zadań do grupy specjalnej przydzielano radiotelegrafistę z plutonu łączności batalionu. Zwiadowcy kompanii uczyli się skrytego przenikania, dywersji, łączności specjalnej, walki wręcz czy sztuki przetrwania, występowali na ćwiczeniach zgrywających 20 DP jako dywersanci przeciwnika.

W 1975 roku na stan uzbrojenia 2 kompanii rozpoznawczej 8 br, stacjonującego w Budowie, weszły BWP-1 zamiast czołgów pływających PT-76.

13 grudnia 1981, po ogłoszeniu stanu wojennego, batalion stacjonujący w Budowie otrzymał rozkaz przegrupowania się w rejon Pieczysk i Koronowa nad jeziorem Koronowskim. W Bydgoszczy wykonywał zadania postawione przez przełożonych związane ze stanem wojennym. mały|lewo|Stargard Szczeciński – w tym kompleksie stacjonował 8 batalion rozpoznawczy w latach 1982 - 1989

W kwietniu 1982 roku, po wykonaniu zadania związanego ze stanem wojennym, 8 batalion rozpoznawczy został przegrupowany z Bydgoszczy i z Budowa do Stargardu Szczecińskiego.

Zwolnione budynki w kompleksie wojskowym czerwone koszary z rozformowanego w 1981 roku 104 pułku artylerii przeciwlotniczej zajęły pododdziały 8 batalionu rozpoznawczego.

W 1985 roku w Stargardzie Szczecińskim uroczyście obchodzono 30-lecie powstania JW 1200. Z tej okazji wydano medal pamiątkowy, którym 10 października uhonorowano żołnierzy i pracowników 8br.

W 1987 roku na stan uzbrojenia 1plr 2 kompanii rozpoznawczej 8 br, stacjonującego w Stargardzie Szczecińskim, weszły BWR zamiast BWP-1.

W 1989 roku jednostki 20 DPanc przejęły tradycje i numery rozformowywanej 2 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej. 8 batalion rozpoznawczy przejął numer 10 batalionu rozpoznawczego z Nysy. Od 1 stycznia 1995 roku batalion po raz kolejny zmienił numer, tym razem na „2".

Struktura organizacyjna Skład, dyslokacja w 1955 mały|Wałcz - w tym kompleksie stacjonował 8 batalion rozpoznawczy w latach 1955 - 1957 W składzie 14 DP batalion stacjonujący w Wałczu składał się z:

dowództwo i sztab 1 kompania rozpoznawcza 2 kompania czołgów średnich 3 kompania piechoty zmotoryzowanej pluton przeciwlotniczy pluton motocykli i samochodów osobowo-terenowych pluton łączności pluton saperów pluton zaopatrzenia Sprzęt bojowy batalionu między innymi stanowiły czołgi średnie T-34/85, od 1957 roku też czołgi pływające PT-76, transportery opancerzone BTR-40, motocykle M-72.

Skład, dyslokacja w 1961 W składzie 20 DPanc batalion został dyslokowany do Czarne i tu przeformowany w 19 kompanię rozpoznawczą, składała się z: pluton transporterów opancerzonych – (6 trop BTR-40) pluton motocykli pluton czołgów średnich – (3 czołgi) pluton czołgów pływających – (3 czołgi pływające PT-76) drużyna naprawy wozów bojowych i samochodów drużyna gospodarcza 19 kompania rozpoznawcza według etatu nr 2/92 liczyła 52 żołnierzy

Skład, dyslokacja w 1968 W składzie 20 DPanc powstał 8 batalion w Budowie przeformowany z 19 kompanii rozpoznawczej i składał się z:

dowództwo i sztab 1 kompania rozpoznawcza na transporterach BRDM-1 2 kompania rozpoznawcza na czołgach pływających PT-76 3 kompania rozpoznania specjalnego 4 kompania rozpoznania elektronicznego pluton dowodzenia z sekcją analizy informacji pluton łączności pluton zaopatrzenia

Struktura organizacyjna w latach 70/80. XX w

W składzie 20 DPanc batalion stacjonujący w Budowie i w Stargardzie Szczecińskim składał się z:

dowództwo i sztab 1 kompania rozpoznawcza na BRDM-2 2 plutony rozpoznawcze pluton rozpoznawczy płetwonurków 2 kompania rozpoznawcza na PT-76 od 1975 roku na BWP-1 3 plutony rozpoznawcze 3 kompania specjalna grupa dowodzenia 5 grup rozpoznawczych grupa płetwonurków grupa łączności instruktor spadochronowy + układacz spadochronów kompania rozpoznania radioelektronicznego grupa analizy informacji (autobus sztabowy AS-1) pluton rozpoznania systemów radiolokacyjnych prawo|Znak na pojazdach 8 Batalionu Rozpoznawczego|mały pluton rozpoznania radiowego UKF pluton namierzania radiowego UKF pluton technicznego rozpoznania pola walki (3 PSNR-1 na BRDM-1) pluton łączności pluton remontowy pluton zaopatrzenia pluton medyczny Znakiem taktycznym 8br malowanym na sprzęcie bojowym i samochodach była malowana w kolorze białym duża litera Z wpisana w koło o średnicy ok. 20 cm z białą obwódką o szerokości ok. 1 cm.

Uzbrojenie, sprzęt

Na uzbrojeniu batalionu znajdowały się: czołgi T-34/85 transportery opancerzone BTR-40 pływające PT-76 bojowe wozy piechoty BWP-1 rozpoznawcze samochody opancerzone BRDM-1, BRDM-2 pojazdy ciężarowe Star samochody terenowo-osobowe GAZ-69, Honker.

Inny sprzęt to: R-363 na pojeździe ZIŁ 137K z odbiornikiem UKF typu Orlenok, R323, AROKU na pojeździe STAR-660 z odbiornikami UKF UP3MA typu Panorama i KF typu Stoika, NRS na pojeździe GAZ–69, TRPW (technicznego rozpoznania pola walki) na BRDM-2, wcześniej na BRDM-1 wyposażony w przenośne stacje radiotechniczne: Filip-1 i Filip-2.

Dowódcy batalionu mały|D-ca 8br mjr Zdzisław Żurawski (P)Stargard Szczeciński, 23.11.1989r. Uroczystość wojskowa w sali tradycji 8 br. Z lewej mjr Augustyn Maćkowiak, wpisu dokonuje były dowódca 24 pcz ppłk Zdzisław Goral, w tle mjr Antoni Słomiński ? — (1955-1957) ? — (1957-1960) ? — (1961) ppłk Zbigniew Stefański (1968-1974) ppłk/mjr Andrzej Prus (1974-1976) ppłk/mjr Wincenty Jędrzejczak (1976-1978) ppłk dypl. Zbigniew Urbaniak (1978-1983) mjr dypl. Edward Rogowski (1983-1986) ppłk dypl. Zdzisław Żurawski (1986-1989)

Obiekty szkoleniowe ośrodek szkolenia rozpoznawczego

plac szkolenia spadochronowego plac szkolenia ogniowego hala sportowa plac apelowy (musztry)

Przeformowania 14 kompania wywiadowcza (1945) ↘ (rozformowana) * 19 kompania zwiadu (1949–1955) → 8 batalion rozpoznawczy → 8 szkolny batalion rozpoznawczy (1955–1961) → 19 kompania rozpoznawcza (1961–1968) → 8 batalion rozpoznawczy (1968 – 1989) → 10 batalion rozpoznawczy (1989 – 1995) → 2 batalion rozpoznawczy Szwoleżerów Rokitniańskich (1995 – 1998)

Zobacz też Jednostki rozpoznawcze Wojska Polskiego Czerwone koszary w Stargardzie Garnizon Stargard Szczeciński

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie bataliony rozpoznawcze Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Stargardzie Szczecińskim Kategoria:Wojsko Polskie w Pile Kategoria:Oddziały 14 Dywizji Piechoty (LWP) Kategoria:Oddziały 20 Warszawskiej Dywizji Pancernej