thumb|Tablica upamiętniająca Lucjana Szenwalda na budynku przy placu Konstytucji 6 w Warszawie thumb|Grób na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Lucjan Szenwald (ur. 13 marca 1909 w Warszawie, zm. 22 sierpnia 1944 pod Kurowem) – polski poeta, żołnierz, działacz komunistyczny.

Życiorys Urodził się w rodzinie inteligenckiej, przesiąkniętej kultem sztuki. Uczęszczał do I Gimnazjum w Warszawie przy ul. Żurawiej 49. Debiutował w 1925 roku w Skamandrze wierszami Infekcja i Garnek. Wcześniej młody poeta publikował w szkolnych czasopismach. Zamieszczał tam swoje wiersze, przekłady i artykuły. Już jako uczeń gimnazjum wykazywał lingwistyczne zainteresowania: w wieku szkolnym podjął się tłumaczenia Williama Szekspira, Percy’ego Bysshego Shelleya, Władimira Majakowskiego.

Po zdaniu matury w 1926 roku, Szenwald rozpoczął studia na Filologii Klasycznej pod kierunkiem prof. Tadeusza Zielińskiego, któremu później poświęcił jeden ze swoich wierszy Ku czci filologa. W czasie studiów poznał późniejszych członków grupy Kwadryga, którą później współtworzył od 1927 roku: Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego, Mieczysława Bibrowskiego, Stefana Flukowskiego, Władysława Sebyłę, Stanisława Ciesielczuka, Włodzimierza Słobodnika, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i Aleksandra Maliszewskiego. W drugim numerze czasopisma wydawaną przez tę grupę, o tym samym tytule, Szenwald opublikował artykuł programowy całej grupy O śmierci. Po upadku pisma w 1931 roku Szenwald nawiązał współpracę z lewicą komunistyczną. W 1932 wstąpił do KPP. Dwa lata później zaczyna publikować agitacyjne wiersze, zostaje redaktorem Na Przełaj. Teksty podpisuje pseudonimami: Adam Greczan, Max i Marian Wohl. W 1935 roku powstaje jego najobszerniejszy utwór Scena przy strumieniu.

Następny okres w życiu poety przypada na lata 1937–1939 i wiąże się z twórczością dramaturgiczną: Krzysztof Kolumb na morzu Sargassowym, Ptaki i gady; pierwszy utwór był emitowany jako słuchowisko. Ogromna część utworów z tego okresu nie zachowała się.

Po wybuchu II wojny światowej udał się do Kowla, a następnie w grudniu 1939 wyjechał do Lwowa, gdzie znalazł pracę w polskiej redakcji radia dziecięcego. We Lwowie pisał zaginiony później dramat o Jarosławie Dąbrowskim, poemat o Mikołaju Koperniku, tłumaczył też utwory Michaiła Tyczyny, Maksyma Rylskiego i Aleksandra Puszkina, które również się nie zachowały. W tym okresie poeta złożył podanie z prośbą o przyjęcie do Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). W czerwcu brał udział w manewrach oddziału Armii Czerwonej. Do 1943 przebywał na Syberii, gdzie powstał jego wiersz Pożegnanie Syberii. Od 1943 prowadził kroniki 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki. Był uczestnikiem bitwy pod Lenino z 12–13 października 1943. Poetyckim upamiętnieniem udziału w tej bitwie jest Ballada o pierwszym batalionie, napisana w tym samym miesiącu i dotycząca 1 pułku piechoty (w jej tekście dwie zwrotki poświęcił dowódcy batalionu, poległemu wówczas mjr. Bronisławowi Lachowiczowi).

W 1944 roku po awansie do stopnia kapitana Szenwald dostał rozkaz podjęcia pracy w szkole Oficerów Polityczno-Wychowawczych. W tym samym roku zmarł w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku pod Kurowem 22 sierpnia 1944 roku. Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A28-tuje-3).

Twórczość W poematach i wierszach nawiązywał do tradycji klasycznej i romantycznej; dokonywał także przekładów z literatury angielskiej i rosyjskiej. Autor tekstu znanej do dziś piosenki Niech żyje wojna, śpiewanej po wojnie m.in. przez Stanisława Grzesiuka i Macieja Maleńczuka, a także wiersza z frontu Ballada o pierwszym batalionie. Utwór Niech żyje wojna znalazł się także na płycie Luksus, śpiewany przez Muńka Staszczyka z zespołu Szwagierkolaska.

Upamiętnienia Inowrocław: Szkoła Podstawowa nr 14 im Lucjana Szenwalda (od 1963r do 2002r, potem gimnazjum nr 4 im Zygmunta Wilkońskiego) Bielsko-Biała: Szkoła Podstawowa nr 18 (upamiętnienie nieistniejące, nowym patronem został Cyprian Kamil Norwid w 2014) Bydgoszcz: IV Liceum Ogólnokształcące (od 1963, upamiętnienie nieistniejące, w 1997 nowym patronem został Kazimierz III Wielki) Dąbrowa Górnicza: III Liceum Ogólnokształcące (upamiętnienie nieistniejące, nowym patronem został Wladysław Anders) Gdańsk: Szkoła Podstawowa nr 68 (upamiętnienie nieistniejące, zlikwidowana w 2000), ul. Gwiazdowskiego nosiła nazwę Szenwalda Gdynia: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 1991 nowym jej patronem został bp Konstantyn Dominik) Grudziądz: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2018 nowym jej patronem został Czesław Szachnitowski) Kalisz: ulica (osiedle Majków, upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Cyprian Kamil Norwid) Katowice: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Bolesław Prus) Kędzierzyn-Koźle: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nazwę zmieniono na Koszarową) Kluczbork: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Bolesław Prus) Kraków: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Stefan Janus) Lędziny: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nazwę zmieniono na Lipową) Łańcut: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nazwę zmieniono na Zieloną) Łódź: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2018 nowym jej patronem został Mieczysław Hertz) Mielec: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został mjr Walerian Tumanowicz) Poznań: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Kazimierz Wasela) Radom: Szkoła Podstawowa nr 34 (upamiętnienie nieistniejące, brak informacji o patronie na stronie PSP 34) Szczecin: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem został Jerzy Zimowski) Świnoujście: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 1996 nowym jej patronem został Zbigniew Herbert) Tarnów ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 2017 nowym jej patronem została św. Faustyna Kowalska) Warszawa: tablica pamiątkowa od pierwszej połowy lat 50. XX wieku, na budynku przy placu Konstytucji 6 Wrocław: ulica (upamiętnienie nieistniejące, w 1992 nowym jej patronem został płk Józef Beck) statek handlowy MS Lucjan Szenwald, zezłomowany w latach 1998–2002

Odznaczenia Krzyż Bitwy pod Lenino (pośmiertnie, 1989)

Dzieła Kuchnia mojej matki 1931 Scena przy strumieniu 1936

Przypisy Anna Milska, Pisarze polscy: wybór sylwetek, 1543–1944. Wydawnictwo Związkowe CRZZ 1968, s. 499.

Henryk Janczewski „Całe życie z Warszawą” PIW 1986, , s. 47.

Pośmiertne odznaczenia dla uczestników bitwy pod Lenino, „Za Wolność i Lud”, nr 9, 4 marca 1989, s. 10.

PSP 34 w Radomiu (Historia Szkoły) https://www.psp34.radom.pl/index.php/historia-szkoly [dostęp 2023-09-11] (pol.).

Dekomunizacja ulic w Szczecinie. Onet Szczecin [dostęp 2017-11-03].

Tarczałowicz J.,Od Warszawy do szosy pod Kurowem,[w:] Lucjan Szenwald, Warszawa 1977, s. 15. Tarczałowicz J.,Od Warszawy do szosy pod Kurowem,[w:] Lucjan Szenwald, Warszawa 1977, s. 17. Tarczałowicz J.,Od Warszawy do szosy pod Kurowem,[w:] Lucjan Szenwald, Warszawa 1977, s. 27. Tarczałowicz J.,Od Warszawy do szosy pod Kurowem,[w:] Lucjan Szenwald, Warszawa 1977, s. 33.

Wspomnienia o Lucjanie Szenwaldzie, pod red. Gabrieli Pauszer-Klonowskiej, Warszawa 1963, s. 386.

Linki zewnętrzne

Nazwy do zmiany / ul. Szenwalda Lucjana na stronie IPN Dzieła Lucjana Szenwalda w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lenino (1943) Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie