thumb|Zinnia acerosa Cynia, jakobinka (Zinnia L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należą do niego 23 gatunki. Rośliny te występują w Ameryce Północnej i Południowej od południowej części Stanów Zjednoczonych po Argentynę. Występują w siedliskach nasłonecznionych i suchych.
Różne gatunki w wielu odmianach o intensywnie zabarwionych, pełnych i wielobarwnych kwiatach są uprawiane jako ozdobne. Nazwa rodzajowa upamiętnia Johanna Gottfrieda Zinna (1727–1759), niemieckiego lekarza i botanika.
Morfologia Pokrój Wzniesione lub płożące się rośliny jednoroczne, byliny lub półkrzewy osiągające od ok. 10 cm do ponad 2 m wysokości, przy czym większość gatunków i mieszańców osiąga niższe rozmiary. Liście Naprzeciwległe, połączone nasadami, o blaszkach całobrzegich, jajowatych, lancetowatych lub równowąskich, owłosionych z obu stron. Kwiaty Zebrane w koszyczki powstające pojedynczo na szczytach pędów. Okrywy są zwykle półkoliste, dzwonkowate, do walcowatych, o średnicy od 5 do 25 mm. Listków okrywy jest od kilkunastu do kilkudziesięciu w kilku rzędach. Dno koszyczka jest stożkowate, z plewinkami. W koszyczkach brzeżne kwiaty języczkowe, w liczbie od 5 do 21, są żeńskie i płodne. Ich korony są okazałe, często jaskrawo zabarwione, zwłaszcza u odmian, od białego poprzez żółty, purpurowy i czerwony do fioletowego, też dwubarwne, zwijane, podzielone. Kwiaty rurkowe wewnątrz koszyczka są obupłciowe i płodne, występują w liczbie od 20 do ponad 150. Ich korony są zwykle żółte do czerwonych lub purpurowe. Owoce Trójkanciaste lub spłaszczone niełupki pozbawione puchu kielichowego lub ze zredukowanym do pojedynczych ości lub łusek.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny astrowatych Asteraceae, w obrębie której klasyfikowany jest do podrodziny Asteroideae i plemienia Heliantheae.
Wykaz gatunków Zinnia acerosa (DC.) A.Gray Zinnia americana (Mill.) Olorode & A.M.Torres Zinnia angustifolia Kunth – cynia wąskolistna Zinnia anomala A.Gray Zinnia bicolor Hemsl. Zinnia citrea A.M.Torres Zinnia elegans Jacq. – cynia wytworna Zinnia flavicoma (DC.) Olorode & A.M.Torres Zinnia grandiflora Nutt. – cynia wielkokwiatowa Zinnia guanajuatensis (Calderón & Rzed.) B.L.Turner Zinnia haageana Regel – cynia Haagiego Zinnia juniperifolia A.Gray Zinnia leucoglossa S.F.Blake Zinnia maritima Kunth Zinnia marylandica D.M.Spooner, Stimart & T.H.Boyle Zinnia microglossa (DC.) McVaugh Zinnia oligantha I.M.Johnst. Zinnia peruviana (L.) L. – cynia peruwiańska Zinnia purpusii Brandegee Zinnia tenuis (S.Watson) Strother Zinnia venusta (A.M.Torres) Olorode & A.M.Torres Zinnia zamudiana Calderón & Rzed. Zinnia zinnioides (Kunth) Olorode & A.M.Torres
Zastosowanie Niektóre gatunki są uprawiane jako ogrodowe rośliny ozdobne. Uprawia się również wyhodowane przez ogrodników mieszańce różnych gatunków określone wspólną nazwą jako „cynia ogrodowa”. Nadają się na rabaty i kwiat cięty. W Polsce uprawia się głównie gatunki jednoroczne (cynia wytworna i wąskolistna). Niektóre gatunki wieloletnie (np. cynia wielkokwiatowa) są w Polsce w pełni mrozoodporne (strefy mrozoodporności 4-10). Cynie wymagają słonecznych stanowisk, żyznych i przepuszczalnych gleb. Rozmnaża się je przez nasiona wysiewane wiosną wprost do gruntu, lub lepiej z wcześniej przygotowanej pod osłonami rozsady (przedłuża to okres ich kwitnienia). Po przekwitnięciu kwiatostany ścina się.
Przypisy
Kategoria:Asteroideae Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza