Dobrzyca (niem. Dobberschütz) – miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobrzyca. Jest to druga pod względem liczby mieszkańców miejscowość powiatu pleszewskiego.
Położenie Położona na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad rzeczką Potoka (do XVI wieku nosiła nazwę Dobrzyca), która wpływa do rzeki Lutyni. 11 km na wschód od Koźmina Wielkopolskiego, 17 km na południowy wschód od Jarocina, 12 km na południowy zachód od Pleszewa. Leży na skrzyżowaniu dróg powiatowych z Ostrowa Wlkp. do Jarocina i z Pleszewa do Krotoszyna i Koźmina Wlkp. W miasteczku znajdowała się stacja Dobrzyca rozebranego odcinka Krotoszyn – Pleszew Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej.
Pociągi skończyły kursować 12 stycznia 1986 r. Obecnie, najbliższy czynny przystanek kolejowy jest w Kotlinie, około 10 km w kierunku północny wschód i obsługuje połączenia ze stacjami Poznań Główny, Kępno, Ostrów Wielkopolski, Łódź Kaliska, Odolanów, Ostrów w godzinach 4:40 – 22:57.
Połączenia z innymi miejscowościami zapewniają Jarocińskie Linie Autobusowe, Pleszewskie Linie Autobusowe i MZK Ostrów Wlkp. Stacja kolejowa obsługująca połączenia regionalne i ogólnopolskie to stacja Pleszew w Kowalewie, znajdująca się w odległości około 10 km. Przez Dobrzycę przebiega lokalny łącznik Transwielkopolskiej Trasy Rowerowej. Oznaczony jest jako szlak niebieski . Prowadzi z Twardowa przez Kotlin, Strzyżew, Dobrzycę do Pleszewa.
Historia Wykopaliska archeologiczne dokumentują przeszłość Dobrzycy już na czasy rzymskie.
Dobrzyca przyjęła nazwę od pierwszego właściciela Mikołaja Dobrzyckiego herbu herbu Leszczyc, którego wpis do ksiąg ziemskich pochodzi z 1327 r. Osada rozwijała się dzięki traktowi handlowemu biegnącemu z Koźmina do Kalisza. Lokacja miasta (na Prawie magdeburskim) nastąpiła prawdopodobnie przed rokiem 1440. Dziś przyjmuje się, że prawa miejskie i herb otrzymała 8 maja 1440 od króla Władysława, zwanego później Warneńczykiem.
Z chwilą otrzymania praw miejskich nastąpił podział Dobrzycy. Dzieliła się wtedy ona na Dobrzycę miasto i Dobrzycę wieś zwaną również Klonowem. Dobrzycę i Klonów oddzielała rzeczka Patoka. Otrzymanie praw miejskich przyczyniło się również do rozkwitu gospodarczego (duże znaczenie miało prawo na targi i jarmarki). Miasto w bardzo szybkim tempie stało się bardzo zamożne, dzięki korzystnemu położeniu przy szlaku handlowym wiodącym z Koźmina Wlkp. do Kalisza. Mieszkańcom pozwolono zakładać sady między wsią Dobrzycą a młynem obok sadzawki. Zostali zwolnieni od wszelkiej pracy na rzecz dworu. Mieli również prawo użytkować dworskie pastwiska, zbierać chrust na opał i wycinać drewno budulcowe z wyłączeniem pańskiej kniei. W czasie wojny trzynastoletniej Dobrzyca wystawiła w 1458 roku 1 pieszego na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w MalborkuKodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182..
O zamożności miasta może świadczyć zapis w Księdze Miejskiej z roku 1618, w którym dochód wyniósł 15 florenów i 24 grosze. thumb|left|Kościół parafialny pw. Św. Tekli, widok na zakrystię Była wtedy niewielkim miasteczkiem rolniczym. Księga chrztów kościoła parafialnego z lat 1603–1640 podaje liczne rzemiosła wykonywane przez mieszkańców: młynarstwo, piekarstwo, rzeźnictwo, olejnictwo, stolarstwo, ciesielstwo, bednarstwo, kowalstwo, węglarstwo, kołodziejstwo, szewstwo, sukiennictwo, garbarstwo i garncarstwo. Mimo tak rozległego rzemiosła miasto liczyło nie więcej niż tysiąc mieszkańców.
W XVI w. pojawili się Bracia czescy. W XVII wieku, w czasie potopu szwedzkiego, Dobrzyca została zniszczona.
W 1655 roku Dobrzyca i okoliczne miejscowości jak Budy, Koźmin Wlkp., Galew i Borzęcice stały się miejscem postoju wojsk hetmana polnego Jerzego Lubomirskiego (jak głosi legenda, sam Lubomirski nocował w dobrzyckim pałacu), który pobił wojska królewskie pod Częstochową 10 sierpnia, ale sam poniósłszy znaczne straty cofnął się do Wielkopolski.
Dobrzycę nawiedzały różne klęski, jak epidemie cholery w latach 1624 i 1707-1712, a także pożary m.in. w 1545, 1611, 1752, 1753, 1756, 1777 i w 1820 oraz 23 września 1838 r.
Pod koniec XVIII wieku następuje ożywienie gospodarcze. Po pożarze w 1777 r. odbudowano miasto i nadano mu czytelny wyraz architektoniczny z czworobocznym rynkiem. W 1778 r. zbudowany został obecny kościół drewniany posiadający piękne wyposażenie wnętrza, jednolite rokokowe z lat 1780-1783, wykonane przez rzeźbiarza kaliskiego Franciszka Eytnera.
Miasto otrzymało nowe przywileje m.in. organizowało dwanaście jarmarków w ciągu roku, przybywało również rzemieślników. W czasie zaboru pruskiego Dobrzyca należała do powiatu Krotoszyn (1793-1919). Według spisu urzędowego z 1837 roku miasto liczyło 937 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 122 dymy (domostwa).
W czasie Wiosny Ludów w 1848 r. mieszczanie wystąpili przeciwko władzom pruskim. Na czele Powiatowego Komitetu Narodowego stał dziedzic Sośnicy, patriota – Michał Chłapowski.
W ręce polskie dobra dobrzyckie wróciły w 1890 r. Koniec XIX w. to okres, w którym na terenie Dobrzycy powstały pierwsze zakłady przemysłowe, np. mleczarnia, zakład produkcji pantofli, także Kółko Rolnicze, bank ludowy, organizacje społeczno-kulturalne jak Koło Śpiewacze, nadal działające Bractwo Kurkowe oraz OSP. thumb|Pomnik poległym w walce o niepodległość i obronę ojczyzny Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Dobrzyca miała charakter ośrodka rzemieślniczo-usługowego. Działało Towarzystwo Przemysłowców.
Powstawały liczne organizacje o charakterze świeckim i kościelnym np. Towarzystwo Wincentek, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Żeńskiej, Koło Włościanek, OSP, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich. thumb|left|Ratusz Miejski z przełomu lat 20 i 30 XX wieku Dobrzyca utraciła prawa miejskie w 1934 r. z powodów zbyt małej liczby ludności (1187, Rada Ministrów uznała wówczas za minimalny poziom 3000 osób).
W 1939 r. rozpoczęła się w Dobrzycy okupacja niemiecka (okupacyjna administracja niemiecka narzuciła nazwę Dobberschütz / Wartheland, która obowiązywała do wkroczenia wojsk radzieckich 24 stycznia 1945 r.)
W okresie powojennym rozwijała się spółdzielczość (m.in. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, Gminna Spółdzielnia, Spółdzielcze Kółka Rolnicze, spółdzielczość mleczarska). Powstało wiele obiektów, jak: Gminny Ośrodek Zdrowia, Szkoła Podstawowa, Bank Spółdzielczy. W wyremontowanych i rozbudowanych obiektach znalazły siedzibę Gminny Ośrodek Kultury i Gminna Biblioteka Publiczna.
Zawiązała się Spółdzielnia Mieszkaniowa w Dobrzycy. Dzięki wyprowadzeniu lokatorów z pałacu Gorzeńskich mogło powstać Muzeum: Zespół Pałacowo-Parkowy w Dobrzycy.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego. Z dniem reformy administracyjnej w 1999 r. Dobrzyca została włączona do powiatu pleszewskiego i znalazła się w granicach województwa wielkopolskiego.
Z okolic Dobrzycy pochodził Stanisław Mikołajczyk. W kronice parafialnej kościoła pw. św. Tekli w Dobrzycy pod datą 3 grudnia 1945 roku ówczesny proboszcz, ks. Stanisław Śniatała wpisał: W poniedziałek, dnia 3 grudnia odbył się chrzest Kazimierza Józefa Ignasiaka, syna gospodarza Antoniego, którego do chrztu świętego trzymał wicepremier Rządu obecnego p. Stanisław Mikołajczyk, prezes PSL, szwagier Ignasiaka. Mimo że dopiero dziś rano dostojny chrzestny swój przyjazd zaanonsował, zebrało się gapiów w Kościele dużo, miasto przybrało się we flagi. Po chrzcie p. Premier z ojcem chrzestnięcia, kumoszką (kumoszka – matka chrzestna, którą była Joanna Dutkiewicz – Mielcarz, mieszkająca do dziś w Dobrzycy) i swym adjutantem wstąpili na probostwo i zabawili pół godziny. Jest moim dawnym znajomym, bo pochodzi ze Strzyżewa, uczęszczał do mnie na naukę katechizmową, brał ode mnie książki do czytania, gdy jeszcze biblioteka KSM była niewielką – a także dawałem mu ślub 21.10.1924 z Cecylią Ignasiakówną. Miło mi stwierdzić, że p. Mikołajczykowi kariera polityczna w głowie nie przewróciła i przynajmniej wobec mnie zachował się jak dawniejszy uczeń i wychowanek, a nie jak dostojna eminencja i działacz głośny nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie.
Wieloletnią posługę proboszcza dobrzyckiej parafii pełnił ksiądz Stanisław Śniatała, autor publikacji Dobrzyca – monografija historyczna.
Od 1990 r. istnieje Towarzystwo Miłośników Ziemi Dobrzyckiej, które było inicjatorem i wydawcą lokalnego miesięcznika Notatki Dobrzyckie. W 1997 r. otwarto filię Wielkopolskiego Uniwersytetu Ludowego.
W 2014 r. odzyskała prawa miejskie.
Nadanie Dobrzycy statusu miasta w 2014 roku było pierwszym w XXI wieku nadaniem praw miejskich miejscowości położonej na terenie Wielkopolski. Poprzedni taki akt nastąpił w 2000 i dotyczył miejscowości Nekla (pow. wrzesiński). Za przykładem Dobrzycy kolejne wielkopolskie miejscowości rozpoczęły starania aby odzyskać prawa miejskie. W 2015 roku status miasta odzyskał Chocz, w 2016 Jaraczewo a w 2017 Opatówek.
Właściciele Od średniowiecza do czasów Odrodzenia thumb|Pałac Gorzeńskich – elewacja frontowa, obecnie Muzeum Ziemiaństwa Po raz pierwszy nazwa Dobrzyca pojawiła się w dokumencie z 1327 roku, wydanym przez sędziego kaliskiego Jakuba; wystąpił tam świadek – Nicolao de Dobrycia (Mikołaj Dobrzycki) herbu Leszczyc. Osada rozwijała się dzięki traktowi handlowemu biegnącemu z Koźmina do Kalisza. Lokacja miasta (na Prawie magdeburskim) nastąpiła prawdopodobnie przed rokiem 1440, z tego roku bowiem pochodził dokument potwierdzający prawa dobrzyckich mieszczan, wydany przez ówczesnego dziedzica, Tumlina z Dobrzycy. Z Dobrzycy pisali w XV w. Przybysław, Jan Grzymek, jego matka Chwałka, potem Maciej i Tomisław, aż wreszcie wspomniany Tumlin, występujący w źródłach w latach 1435-1453. Tumlin był osobą zaufaną ówczesnego wojewody poznańskiego Łukasza Górki. W latach 1447–1448 i 1451-1452 był burgrabią kaliskim, a następnie reprezentował wojewodę w jego różnych funkcjach.
Z roku 1491 pochodzi wzmianka o kolejnym Dobrzyckim: Grzymale z Dobrzycy, sędzi kaliskim. Dobrzyca stanowiła wówczas centrum dóbr, na które składały się miasto Dobrzyca, dwa folwarki oraz wieś Strzyżew. Bardzo szybko nastąpił jednak podział majętności. W 1510 roku dobra podzielone zostały pomiędzy Grzymisława a jego bratanków Jana i Mikołaja. Ożeniony w 1513 r. z Katarzyną Świańczyńską Jan, przejmuje całe przypadłe mu po ojcu części dobrzyckiego majątku, rezygnując na rzecz brata z części wsi Lgoty, z którą przez parę następnych stuleci związana będzie zapoczątkowana przez Mikołaja linii rodu Dobrzyckich. Jan Dobrzycki odziedziczonym majątkiem zawiadywał przez około 20 lat i zmarł prawdopodobnie około 1532 r. Kolejnym właścicielem został syn Jana urodzony z drugiego związku z Dorotą Zdunowską – Wojciech.
Stan ten trwał co najmniej do 1550 roku. W 1579 r. połowę dóbr przejął Dobrogost Cielecki herbu Zaręba. Taki podział utrzymał się przez następne lata.
Siedemnasty i osiemnasty wiek