Świerząbek (Chaerophyllum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. Obejmuje co najmniej 46–65 gatunków. Występują one w Europie (12 gatunków), w północnej Afryce i w Azji (w Chinach na wschodzie tego kontynentu rosną dwa gatunki). W Polsce jako rodzime rosną cztery gatunki: świerząbek bulwiasty Ch. bulbosum, świerząbek gajowy Ch. temulum, świerząbek korzenny Ch. aromaticum i świerząbek orzęsiony Ch. hirsutum. Poza tym jako antropofit zadomowiony notowany jest świerząbek złotawy Ch. aureum.

Rośliny te rosną zwykle w widnych lasach i na siedliskach antropogenicznych, np. na przydrożach. Świerząbek bulwiasty Ch. bulbosum ma jadalny korzeń palowy i bywa uprawiany jako warzywo. Świerząbek orzęsiony Ch. hirsutum bywa uprawiany jako roślina ozdobna, zwłaszcza odmiana o kwiatach różowych – 'Roseum'.

Morfologia thumb|Świerząbek gajowy Pokrój Rośliny jednoroczne, dwuletnie i byliny osiągające ponad 1 m wysokości. Łodygi prosto wzniesione, rozgałęziające się, często zgrubiałe pod węzłami i owłosione szorstkimi, skierowanymi w dół włoskami barwy białej lub szarej. Liście 2- i 3-krotnie pierzaste. Ogonkowe, pochwiastą nasadą obejmujące łodygę. Kwiaty Zebrane w baldachy złożone. Pokryw brak lub są one nieliczne, podczas gdy pokrywki składają się z wielu listków. Kielich drobny, ze słabo widocznymi ząbkami działek lub brak ich zupełnie. Płatki korony białe, żółtawe lub różowe, odwrotnie jajowate, wycięte na końcach, w kwiatach brzeżnych płatki często nieco większe od tych znajdujących się wewnątrz baldachów. Pręciki w liczbie 5. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem. Słupki dwa o szyjkach równej długości lub dłuższych jak stożkowaty krążek miodnikowy. Owoce Rozłupnia rozpadająca się na dwie rozłupki, wydłużone, walcowate lub wąsko elipsoidalne, spłaszczone z boku, bez dzióbka na końcu, na powierzchni nagie, z 5 żebrami mniej lub bardziej widocznymi.

Systematyka Pozycja systematyczna W obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae rodzaj klasyfikowany jest do podrodziny Apioideae, plemienia Scandiceae i podplemienia Scandicinae.

Wykaz gatunków

Przypisy

Kategoria:Selerowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza