Marian Grzegorz Gerlich (ur. 2 czerwca 1949 w Katowicach) – doktor habilitowany nauk humanistycznych, antropolog kultury, etnolog, muzealnik, publicysta. Badacz tożsamości kulturowej, etnicznej oraz tradycyjnej religijności, kultury śląskiej i romskiej, a także Polaków na Kresach. Autor kilkunastu książek i ponad 250 artykułów naukowych etnologia.uni.wroc.pl [dostęp 2017-05-10]. Wieloletni doradca Stowarzyszenia Romów w Polsce.
Życiorys Po ukończeniu liceum im. Stefana Batorego w Chorzowie podjął studia etnograficzne na Uniwersytecie Wrocławskim, które ukończył w 1974 roku (praca magisterska pod kierunkiem prof. Aleksandra Lecha Godlewskiego). Następnie podjął pracę jako socjolog w Hucie Pokój w Rudzie Śląskiej (1974–1975). Od 16 lutego 1975 roku do 31 grudnia 1992 roku pracował w Śląskim Instytucie Naukowym. W 1980 roku obronił pracę doktorską na temat religijności pod kierunkiem prof. Adolfa Dygacza na Uniwersytecie Wrocławskim.
W Śląskim Instytucie Naukowym pełnił funkcję zastępcy kierownika Zakładu Badań Socjologicznych (1985–1986) oraz sekretarza naukowego (od 1988 roku do likwidacji instytutu w 1992 roku). W 1993 roku był dyrektorem Ośrodka Badań Społeczno-Kulturowych Towarzystwa Zachęty Kultury w Katowicach. W latach 1994–1995 doradca medialny w firmach prywatnych. W latach 1996–1997 zastępca dyrektora Instytutu Holocaustu i Dziejów Romów w Europie Środkowej, potem dyrektor Romskiego Instytutu Historycznego. Od 1997 do 1998 roku kierownik Zakładu Kultury Ludowej Górnośląskiego Parku Etnograficznego w Chorzowie. W latach 1998–2003 dyrektor Muzeum Miejskiego w ZabrzuGerlich Marian Grzegorz [biogram], [w:] Who is who w Polsce. Encyklopedia biograficzna z życiorysami znanych Polek i Polaków, Zug 2002, s. 485. ISBN 3-7290-0034-9.. W latach 2003–2006 redaktor naczelny Zabrzańskiego Informatora Samorządowego (ośrodka prasowo-telewizyjnego). Od 2006 do 2007 roku dziekan Wydziały Dziennikarskiego Wyższej Szkoły Humanistycznej w Katowicach, w latach 2007–2008 docent na Wydziale Dziennikarstwa Małopolskiej Szkoły Zawodowej w Krakowie. W latach 2008–2013 pracował w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Śląskiego. W 2011 roku obronił habilitację na podstawie pracy „My, prawdziwi Górnoślązacy...”. Studium etnologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 2013–2016 pracownik Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.
W latach pracy poza ośrodkami naukowymi prowadził badania terenowe – zwłaszcza na obszarze Górnego i Dolnego Śląska oraz Litwy, Słowacji i Czech. Współpracował z ośrodkami uniwersyteckimi m.in. w Warszawie, Łodzi i we Wrocławiu, a także z placówkami muzealnymi (m.in. Muzeum Niepodległości w Warszawie).
Redaktor naczelny pism naukowych i kulturowych, w tym: „Zarania Śląskiego” (1984–1992), „Dialogu–Pheniben” (1995–2003), „Orbis Interior. Pisma Muzealno-Humanistycznego” (1999– 2003) oraz „Kronik Miasta Zabrza”.
Wybrane publikacje Prace zwarte Śląski witraż. Prawdy, złudzenia, mity, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2016. ISBN 978-83-7164-885-4. „My prawdziwi Górnoślązacy…”. Studium etnologiczne, DiG, Warszawa 2010, . Rytm i obyczaj. Cztery szkice o tradycyjnej kulturze górniczej, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 2003. . Zapisane na Borsigu, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 2002. ISBN 83-87436-24-0. Romowie. Przekraczanie granic własnego świata, Stowarzyszenie Romów w Polsce, Oświęcim 2001. ISSN 1425-3496. Sacrum – rodzina – tradycje. Świętowanie roku kościelnego w tradycyjnej kulturze plebejsko-miejskiej Górnego Śląska (współaut. Halina Gerlich), Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 1994. ISBN 83-85831-77-0. Wigilia śląska, Wydawnictwo PW G&R, Katowice 1990. Tradycyjne wierzenia śląskie. Świat nadzmysłowy, a życie codzienne, praca i obrzęd, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław–Warszawa, 1992. ISBN 83-85218-36-X. Strachy. W kręgu tradycyjnych wierzeń śląskich, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1989. .
Redaktor Wacław Długoborski. Księga Jubileuszowa (współred. T. Sierny), Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2020. Sacrum i jego otoczka kulturowa w realiach górnośląskich. Między dawnymi i nowymi czasy, Instytut Myśli Polskiej im. W. Korfantego, Katowice 2020. Tożsamość społeczno-kulturowa miasta, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 2002. Zabrze. Tożsamość, ciągłość, zmiana (współred. T. Schäppe), Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach, Zabrze 2000. J. Kubisz, Pamiętnik starego nauczyciela (reprint), Wydawnictwo Polskie, Katowice–Warszawa 1992. Zaolzie. Studia i materiały z dziejów społeczności polskiej w Czecho-Słowacji (współred. D. Kadłubiec), Wydawnictwo Społeczne Centrum Badań Naukowych i Dokumentacji, Katowice 1992. J. Ligęza. Dzieła, t. II, Ludowa literatura górnicza. Śladami tradycji. Studia nad folklorem górniczym. Podania górnicze z Górnego Śląska, Towarzystwo Zachęty Kultury, Katowice 1992. J. Ligęza. Dzieła, t. I, Bajki, (współred. D. Czubala), Towarzystwo Zachęty Kultury, Katowice 1991. Śpiewaj ludu, śpiewaj złoty. Księga jubileuszowa śpiewactwa śląskiego 1910–1985, Śląski Instytut Naukowy‚ Katowice 1986.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Chorzowie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Polscy etnolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Humanistycznej w Katowicach Kategoria:Urodzeni w 1949