thumb|250px|Jedząca ostrygi (1658-60), Mauritshuis, Haga thumb|250px|Chora z miłości ok. 1660, Stara Pinakoteka, Monachium thumb|250px|Wybór pomiędzy bogactwem a młodością (1661-63), Muzeum Narodowe w Warszawie thumb|250px|Wnętrze chłopskiej chaty (1663) thumb|250px|Jak starzy śpiewają, tak młodzi zagrają (ok. 1665) thumb|250px|Kobieta przy toalecie ok. 1659–1660 cm, Rijksmuseum, Amsterdam thumb|250px|Szkoła dla chłopców i dziewcząt (1670)
Jan Havickszoon SteenSteen – hol. kamień. (ur. 1626 w Lejdzie, poch. 3 lutego 1679 tamże) – holenderski malarz okresu baroku.
Życiorys Był synem bogatego handlarza piwem. Malarstwa uczył się prawdopodobnie u Nicolausa Knupfera w Utrechcie oraz u Adriaena van Ostadego w Haarlemie i swojego teścia – pejzażysty Jana van Goyena w Hadze. Imał się różnych zajęć, stale miał kłopoty finansowe, które rozwiązywał spłacając długi obrazami. W latach 1654–1657 prowadził dzierżawiony w Delfcie browar, następnie mieszkał w Warmond (do 1660) i w Haarlemie (1661–1670), a po 1670 w Lejdzie, gdzie prowadził oberżę. W 1648 został przyjęty jako uczeń do lejdejskiej gildii św. Łukasza, a w 1674 był jej dziekanem. Był dwukrotnie żonaty, z pierwszą żoną Margriet van Goyen miał ośmioro dzieci.
Twórczość Jan Steen malował głównie sceny rodzajowe, alegorie i portrety, poruszał także tematy historyczne, religijne i mitologiczne. Największą popularność zdobył jako twórca pełnych humoru i satyry, przedstawień ilustrujących życie codzienne w XVII w. Jego obrazy cechuje swoisty nieporządek. Powiedzenie domostwo Jana Steena jest w Holandii synonimem bałaganu .. Pomimo lekkiej tematyki dzieła Steena cechuje nienaganny warsztat i kompozycja. Doskonale opanował technikę posługiwania się światłem i kolorem, przywiązywał drobiazgową uwagę do szczegółów, przede wszystkim w tekstyliach. Steen był płodnym artystą, namalował blisko 800 obrazów, z których około 350 przetrwało.
Wybrane dzieła
Kiermasz wiejski – 1650-55, 47 × 66 cm, Mauritshuis, Haga Wieśniacy grający w kręgle – ok. 1655, 67 × 85,5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Wypędzenie Hagar – 1655-57, 136 × 109 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie Młoda kobieta grająca na klawikordzie – 1659, 42 × 33 cm, National Gallery w Londynie Modlitwa przed posiłkiem – 1660, 51 × 44,5 cm, Sudeley Castle, Gloucestershire Posiłek – 1650-60, 41 × 50 cm, Uffizi, Florencja Jedząca ostrygi – 1658-60, 20,5 × 14,5 cm, Mauritshuis, Haga Piknik – 1660, 68 × 58 cm, Gemäldegalerie, Berlin Podwórko – 1660, 107,5 × 81,5 cm, Mauritshuis, Haga Chora z miłości – ok. 1660, 62,5 × 52 cm, Stara Pinakoteka, Monachium Ogród tawerny – ok. 1660, 68 × 58 cm, Gemäldegalerie, Berlin Pijacy (Próżniacy) – ok. 1660, 39 × 30 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Wizyta doktora – ok. 1660, 63 × 51 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Zwariowane gospodarstwo – ok. 1660, 80,5 × 89 cm, Apsley House Trustees of the Victoria and Albert Museum, Londyn Erysichton sprzedaje swoją córkę Mestrę – 1660, 66 × 64 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Szarlatan – 1660, 37,5 × 52 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Tobiasz i Sara z Archaniołem Rafaelem – 1660, 146,5 × 125 Museum Bredius, Haga Łatwo przyszło, łatwo poszło – 1661, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam Mojżesz uderza w skałę – 1660-61, 95 × 98,5 cm, Museum of Art, Filadelfia Wieczór Trzech Króli – 1662, 131 × 164,5 cm, Museum of Fine Arts, Boston Chora z miłości – ok. 1662, 61 × 52 cm, Stara Pinakoteka, Monachium Poranna toaleta – 1663, 65 × 53 cm, Royal Collection, London Skutki pijaństwa – 1663, 76 × 106,5 cm, National Gallery w Londynie Świat stanął na głowie (W czasach pomyślności, miejcie się na baczności) – 1663, 105 × 145 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Tańcząca para – 1663, 102,5 × 142,5 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Gra w kręgle przed gospodą – 1660-63, 34 × 27 cm, National Gallery w Londynie Wybór pomiędzy bogactwem a młodością – ok. 1661-63, 63,5 × 51,5 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie Scena w gospodzie – 1661-65, 44 × 37 cm, Muzeum Thyssen-Bornemisza, Madryt Grająca na cytrze – 1662-65, 31 × 27,5 cm, Mauritshuis, Haga Chora dziewczyna – 1663-65, 58 × 46,5 cm, Mauritshuis, Haga Jak starzy śpiewają, tak młodzi zagrają – 1663-65, 134 × 163 cm, Mauritshuis, Haga Jak starzy śpiewają, tak młodzi zagrają – 1663-65, 94,5 × 81 cm, Musée Fabre, Montpellier Lekcja rysunku – 1663-65, 49 × 41 cm, J. Paul Getty Museum, Malibu Rodzina artysty – ok. 1665, 134 × 163 cm, Mauritshuis, Haga Kobieta przy toalecie – ok. 1659–1660 cm, 37 × 28 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Wiejska szkoła – ok. 1665, 110,5 × 80 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin Wizyta doktora – po 1665, 30 × 24,5 cm, Museum der Bildenden Kuenste, Lipsk Retorzy w oknie – 1661-66, 76 × 59 cm, Museum of Art, Filadelfia Dzieci uczą kota tańczyć lub Lekcja tańca – ok. 1666, 68,5 × 59 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Życie człowieka – 1665-67, 68,2 × 82 cm, Mauritshuis, Haga Grający w tryktraka (Partia tryktraka) – 1667, 45,5 × 39 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Dzień św. Mikołaja – 1665-68, 82 × 70,5 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Wesoła rodzina – 1668, 110,5 × 141 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Wieczerza w Emaus – 1668, 134 × 104 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Chora – 1660-70, 76 × 63 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Estera przed Aswerusem – 1660-70, 106 × 83,5 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg W gospodzie – 1660-70, 50 × 51 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Amnon i Tamar – 1661-70, 67 × 83 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Batszeba po kąpieli – 1665-70, J. Paul Getty Museum, Malibu Gody w Kanie Galilejskiej – 1665-70, 63,5 × 82,5 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin Samson i Dalila – 1667-70, 134 × 199 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Klatka z papugą – 1670, 50 × 40 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Szkoła dla chłopców i dziewcząt – 1670, 82 × 108 cm, National Gallery of Scotland, Edynburg Autoportret – ok. 1670, 73 × 62 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Mojżesz depcze koronę faraona – ok. 1670, 78 × 79 cm, Kolekcja prywatna, Amsterdam Chłopskie święto w oberży – 1674, 118 × 161 cm, Luwr, Paryż Nocna serenada – 40 × 31 cm, 1675, Narodowa Galeria, Praga Chrzciny – 83 × 99 cm, Gemäldegalerie, Berlin Gody w Kanie Galilejskiej – 59 × 48 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie Kłótnia karciarzy – 90 × 119 cm, Gemäldegalerie, Berlin Kłótnia wieśniaków w gospodzie 33 × 44 cm, Museum der Bildenden Kuenste, Lipsk Matka z dzieckiem – 29 × 24,5 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie Miłosna propozycja – 79 × 64 cm, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela Opuszczanie gospody – 84 × 109 cm, Staatsgalerie, Stuttgart Pijąca para – 1679, 24,5 × 21 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Pokłon pasterzy – 1679, 53 × 64 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Rodzinny posiłek – 82 × 68,5 cm, Luwr, Paryż Święto fasolowe – 80 × 105 cm, Staatliche Museen, Kassel Wesołe towarzystwo przy posiłku – 41,5 × 59 cm, Museum der Bildenden Kuenste, Lipsk Złe towarzystwo – 41,5 × 35,5 cm, Luwr, Paryż
Zobacz też (10586) Jansteen
Przypisy
Bibliografia
Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba, Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wyd. Naukowe PWN, 2001. . Wouter Kloek, Jan Steen (1626-1679), Amsterdam: Rijksmuseum, 2005, . Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, . Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, . Maria Rzepińska, Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1688, . Sztuka świata, t. 13, Leksykon L-Z, Warszawa: Arkady, 2000, . 1000 arcydzieł malarstwa, Warszawa: Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk, 2006, . Zuffi Stefano, Vermeer, Warszawa: HPS, 2006 (rozdz. Jan Steen: humor i morał), . Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 4, Warszawa: HPS, 2006, .
Linki zewnętrzne Answers.com – biografia Art Renewal Center – galeria Galeria
Kategoria:Artyści związani z Lejdą Kategoria:Holenderscy malarze barokowi Kategoria:Jan Steen Kategoria:Ludzie urodzeni w Lejdzie Kategoria:Urodzeni w 1626 Kategoria:Zmarli w 1679