Powiat proszowicki – powiat w Polsce (województwo małopolskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą są Proszowice.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwały 43 222 osoby. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 43 160 osób.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Proszowice, Nowe Brzesko, Koszyce gminy wiejskie: Koniusza, Pałecznica, Radziemice miasta: Proszowice, Nowe Brzesko, Koszyce
GminaLudnośćPowierzchnia24px Proszowice(w tym miasto) 16 424(5984) 100 km²(7,21 km²)24px Nowe Brzesko(w tym miasto) 5741(1621) 54,53 km²(7,26 km²)28x28px Koszyce(w tym miasto) 5618 (769) 65,96 km² (3,25 km²)24px Koniusza 9006 88,5 km²24px Pałecznica 3656 47,95 km²24px Radziemice 3440 57,85 km²Razem 43 057 414,57 km²
Historia 1954–1972 Powiat proszowicki został powołany 1 października 1954 roku w województwie krakowskim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat proszowicki złożyły się 1 miasto i 24 gromady, które wyłączono z trzech ościennych powiatów (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni):
z powiatu miechowskiego (woj. krakowskie): miasto Proszowice gromady Biórków Wielkioryginalna pisownia przez „u”, obowiązująca w latach 1950, Brzesko Noweoryginalna pisownia odwrotna, obowiązująca w latach 1950, Dobranowice, Glewiec, Igołomia, Karwin, Klimontów, Koniusza, Kowala, Makociceoryginalna pisownia przez „ą”, obowiązująca w latach 1950, Mniszów, Niegardów, Ostrów, Pałecznica, Pieczonogi, Radziemice, Smoniowice, Śmiłowice, Wawrzeńczyce i Wierzbno z powiatu krakowskiego (woj. krakowskie)od 1 stycznia 1956 z powrotem w powiecie krakowskim (): gromady Czulice i Wyciążeod 1973 roku część Krakowa z powiatu pińczowskiego (woj. kieleckie): gromady Bobin i Kościelec (zmiana przynależności wojewódzkiej)
1 stycznia 1956 roku gromady Czulice i Wyciąże powróciły do powiatu krakowskiego, natomiast do powiatu proszowickiego przyłączono gromady Łętkowice i Waganowice z powiatu miechowskiego. 31 grudnia 1961 roku zniesiono gromady Dobranowice (włączono do gromad Wawrzeńczyce, Brzesko Nowe i Kowala) i Mniszów (do gromad Brzesko Nowe i Kowala)Uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr 13/3/61 z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim. 1 stycznia 1969 roku zniesiono gromadę Śmiłowice a jej obszar włączono do gromady Nowe BrzeskoUchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr XIV/78/68 z dnia 13 maja 1968 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim.
1973–1975 Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin 1 stycznia 1973 roku powiat proszowicki podzielono na 1 miasto i 8 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974: miasto Proszowice gminy Igołomia-Wawrzeńczyce, KościelecGmina Kościelec została zniesiona 15 stycznia 1976 roku a jej obszar włączony do gmin Nowe Brzesko i Proszowice – , NiegardówGmina Niegardów została zniesiona 2 lipca 1976 roku a z jej terenów oraz ze znoszonej gmina Wierzbno utworzono gminę Koniusza; jedynie sołectwo Skrzeszowice z gminy Niegardów włączono do gminy Kocmyrzów-Luborzyca – , Nowe Brzesko, PałecznicaGmina Pałecznica została zniesiona 1 lipca 1976 roku przez włączenie do dychotomicznej gminy Racławice-Pałecznica – ; gmina Pałecznica została jednakże przywrócona 2 kwietnia 1991 roku – , Proszowice, Radziemice i WierzbnoGmina Wierzbno została zniesiona 2 lipca 1976 roku a z jej terenów oraz ze znoszonej gmina Niegardów utworzono gminę Koniusza –
1975–1998 Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu proszowickiego zostało włączono do nowego województwa miejskiego krakowskiego; jedynie gmina Pałecznica znalazła się w nowym (mniejszym) województwie kieleckim.
W 1976 roku zniesiono cztery gminy: 15 stycznia – gminę Kościelec 1 lipca – gminę Pałecznica (weszła w skład dychotomicznej gminy Racławice-Pałecznica) 2 lipca – gminy Niegardów i Wierzbno Gmina Pałecznica została odtworzona 2 kwietnia 1991 roku.
1999 do dziś W wyniku reformy administracyjnej z 1999 roku powiat przywrócono w województwie małopolskim, lecz w innym kształcie niż zniesiony w 1975 roku: gminę Igołomia-Wawrzeńczyce przyłączono do powiatu krakowskiego gmin Kościelec, Niegardów i Wierzbno nie reaktywowano. miasto i gminę Proszowice połączono 1 stycznia 1992 roku we wspólną gminę miejsko-wiejską powiat proszowicki zwiększył się natomiast o: gminę Koszyce (do 1954 roku w powiecie pińczowskim w woj. kieleckim, w latach 1973–1975 w powiecie kazimierskim w tymże województwie, a następnie w „małym” woj. kieleckim do końca 1998 roku) gminę Koniusza (do 1954 roku w powiecie miechowskim w woj. krakowskim, odtworzonej 2 lipca 1976 roku w woj. miejskim krakowskim – tamże do 1998 roku)
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu proszowickiego w 2014 roku
Transport
Drogowy Najważniejszym odcinkiem komunikacyjnym, położonym na południu powiatu proszowickiego jest droga krajowa nr 79, łącząca drogę ekspresową S2 w Warszawie (Ursynów) z DK94 w Bytomiu. Przez tereny powiatu biegną również drogi wojewódzkie o następującym przebiegu:.
Jędrzejów (DK78) - Działoszyce - Skalbmierz - Kazimierza Wielka - Koszyce (DK79) - Brzesko (DK75) Słomniki - Proszkowice - Nowe Brzesko - Ispina Kraków (DK79) - Proszowice - Kazimierza Wielka - Wiślica - Busko-Zdrój
Na północy powiatu, na granicy z powiatem kazimierskim, przebiega droga wojewódzka nr 783 relacji Olkusz (DK94) - Skalbmierz (DW786). Również na wschodzie od powiatu zlokalizowana jest, budowana droga ekspresowa S7, a na południu autostrada A4 łącząca Jędrzychowice (na granicy niemieckiej) z Korczową (na granicy ukraińskiej), przebiegająca m.in. Legnicę, Wrocław, aglomerację Katowicką, Kraków oraz Rzeszów.
Powiat posiada 43 drogi powiatowe.
Administracja i samorząd Siedzibą władz powiatu są Proszowice. Organem uchwałodawczym samorządu jest Rada Powiatu Proszowickiego, w której skład wchodzi 17 radnych. Rada wybiera organ wykonawczy, którym jest Zarząd Powiatu Proszowickiego składający się z 4 członków. Na czele zarządu stoi Starosta Proszowicki.
Urząd Starosty Proszowickiego od 1999 r. sprawowali:
Krzysztof Wilk (1999–2002) Bogusław Nowak (2002–2006) Zbigniew Wójcik (2006–2014) Grzegorz Pióro (2014–2021) Krystian Hytroś (2021–2024) Wojciech Rzadkowski (od 2024)
Religia Kościół rzymskokatolicki 17 parafii. Świadkowie Jehowy zbory w Proszowicach i Majkowicach (gm. Nowe Brzesko).
Użytkowanie terenu Powiat o charakterze rolniczym, w okolicy żyzne gleby: użytki rolne stanowią 88,8% powierzchni powiatu lasy i tereny leśne stanowią zaledwie 1,6% powierzchni powiatu; stopień zalesienia waha się w poszczególnych gminach od 0,4% (Gmina Pałecznica) do 3,8% (Gmina Koszyce).
Sąsiednie powiaty powiat brzeski powiat bocheński powiat kazimierski (świętokrzyskie) powiat krakowski Kraków (miasto na prawach powiatu) powiat miechowski powiat tarnowski
Przypisy
Linki zewnętrzne
proszowicki