thumb|300px|Fazy wyoblania
thumb|250px|Kula wyoblona z blachy miedzianej thumb|250px|Plafoniera – wyrób oparty na elementach wykonanych metodą wyoblania.
Wyoblanie – rodzaj plastycznej obróbki blachy. Dawniej nazywane „drykowanie” – jest to germanizm od niemieckiego drücken. Ta metoda obróbki plastycznej wykorzystuje podatność materiałów do odkształceń (po przekroczeniu granicy plastyczności), bez przerwania ciągłości kształtowanej blachy. W efekcie uzyskujemy z materiału wyjściowego (np. krążka blachy) cienkościenną bryłę obrotową nieraz o bardzo skomplikowanym kształcie. W zależności od sposobu kształtowania materiału rozróżniamy: wyoblanie ręczne – (na wyoblarce ręcznej), wyoblanie mechaniczne – (na wyoblarkach automatycznych), zgniatanie obrotowe – (kształtowanie blach na wyoblarkach automatycznych, zgniatarkach obrotowych i wyoblarko-zgniatarkach obrotowych). Na skutek działania przyrządami kształtującymi (wyoblak, rolka do wyoblania), materiał zmienia postać uzyskując kształt wirującego wzornika. Wzornik, na którym układany jest materiał w postaci krążka blachy wiruje razem z obrabianą blachą, dzięki czemu za pomocą tej metody można wykonywać głównie wyroby w kształcie brył obrotowych. Istnieją również metody wyoblania wyrobów asymetrycznych (metoda polega na synchronicznych ruchach odjeżdżających i zbliżających. Proces obróbki blachy za pomocą wyoblania odbywa się np. na obrabiarce nazywanej wyoblarką.
Wykonanie pojedynczego wyrobu za pomocą tłoczenia jest nieraz zbyt kosztowne. Wiąże się to z koniecznością wykonania w metalu całych przyrządów, nadto szereg wyrobów musi być obrabiany w kilku przyrządach po sobie, a wyoblanie umożliwia takie kształtowanie w jednej operacji. Wykonanie tego samego wyrobu za pomocą wyoblania może trwać kilka minut, a koszt oprzyrządowania jest niższy (nawet kilkaset razy w porównaniu z tłocznikami). Do niekorzystnych zjawisk występujących w czasie wyoblania można zaliczyć: anizotropię, nadmierne pocienienie grubości ścianki (nieplanowane), fałdowanie promieniowe i obwodowe (np. na kołnierzu wytłoczki).
Materiałem wyjściowym do wyoblania są najczęściej krążki z blachy.
Kształtowanie blachy odbywa się za pomocą wyspecjalizowanych narzędzi: wyoblakami ręcznymi – (w czasie wyoblania ręcznego), przyrządami dźwigniowymi do wyoblania, rolkami do wyoblania: w czasie wyoblania mechanicznego na wyoblarkach automatycznych, w czasie zgniatania obrotowego na zgniatarkach obrotowych, w czasie wyoblania ręcznego (zamiennie z wyoblakami ręcznymi).
Metodą wyoblania kształtuje się wyroby najczęściej z: aluminium i jego stopów, miedzi i jej stopów (przede wszystkim mosiądze, rzadziej brązy), stali czarna – (blacha stalowa głęboko tłoczna), stal nierdzewna, stal kwasoodporna, metali szlachetnych złoto – (przede wszystkim stopy złota, czyste złoto jest zbyt miękkie), srebro – (używamy stopów srebra z tego samego powodu co złota), platyna, niklu, stopów tytanu, stopów tantalu, cynku i jego stopów.
Bibliografia polskojęzyczna poświęcona wyoblaniu Kazimierz Szopski, "Wyoblanie" – Instytut Wydawniczy SIMP, Warszawa 1948 Kazimierz Szopski, "Wyrób naczyń metodą wyoblania" – Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1955 Kazimierz Szopski, "Obróbka metali na wyoblarkach" – Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1957 Paweł Szwedowski, "Wyoblanie ręczne" – Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2007
Linki zewnętrzne Film – przykłady wyoblania na wyoblarce automatycznej Film – przykład wyoblania na wyoblarce ręcznej
Kategoria:Obróbka plastyczna