Jerzy Lanc (ur. 21 września 1901 w Kostkowicach, zm. 1 marca 1932Jan Boenigk, Śladami kroniki polskiej szkoły w Piasutnie (relacje naocznego świadka) Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3, 1969, s. 385-394. w Łęgu k. Piasutna) – polski nauczyciel.
Życiorys Urodził się w ewangelickiej rodzinie w miejscowości Kostkowice na Śląsku Cieszyńskim, jako szóste z dwanaściorga dzieci, jakie posiadali Jerzy Lanc senior (1864–1927) i jego żona Ewa Lanc z Kowalów (1870–1929). Był żonaty z Anną Ernestyną (ur. 1900), z domu Funda, z którą miał dwóch synów: Bogusława (1929–2002) i Jerzego juniora (ur. 1932), który urodził się już po śmierci ojca.
W 1920 ukończył seminarium nauczycielskie w Cieszynie i zaczął uczyć w Szkole Podstawowej w Rudzicy, w powiecie bielskim. W 1922 został kierownikiem szkoły powszechnej w Szklarce Śląskiej w Wielkopolsce. Do pracy w ówczesnym powiecie odolanowskim namawiał go brat cioteczny Jan Cieńciała, który był tam inspektorem szkolnymK. Kajzer, Zginął jak bohater, „Kalendarz Cieszyński 2001”, Cieszyn 2000, s. 248.. Lanc zaczął prowadzić tam działalność społeczną i kulturalną. Organizował kursy języka polskiego, geografii i historii Polski. W Szklarce założył Kółko Rolnicze, Klub Piłki Nożnej (26 kwietnia 1925), Oddział Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego oraz Spółkę Rolną (23 lutego 1925).
W lutym 1931 wyjechał do Piasutna w Prusach Wschodnich, gdzie zorganizował jedyną w okresie międzywojennym polską szkołę na Mazurach, która została otwarta 13 kwietnia 1931 jako Polsko-Ewangelicka Szkoła w Piasutnie-Łęgu. Od początku był brutalnie zwalczany przez Niemców (napaści, prowokacje, donosy, oskarżenia)J. Golec, S. Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 173; K. Kajzer, Zginął jak bohater, „Kalendarz Cieszyński 2001”, Cieszyn 2000, s. 249..
Jerzy Lanc zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach, znaleziono go martwego we własnym pokoju. Według pierwszej diagnozy postawionej przez niemieckiego lekarza zmarł na zapalenie płuc. Sekcja zwłok wykazała, że zmarł w wyniku zatrucia czadem. Ówczesna opinia polska podejrzewała stronę niemiecką o skryte morderstwo popełnione na Lancu, nauczycielu jedynej polskiej szkoły na Mazurach.
Pogrzeb Jerzego Lanca odbył się 8 marca 1932. Został pochowany na ewangelickim cmentarzu w Szklarce Śląskiej.
Sprawa Lanca była głośna w Polsce lat 30., zwłaszcza po tym jak Melchior Wańkowicz przedstawił jego postać i okoliczności śmierci w książce Na tropach Smętka.
Ordery i odznaczenia Order Krzyża Grunwaldu III klasy (pośmiertnie, 29 maja 1946) „za wybitne zasługi w pracy narodowej, społecznej i kulturalno-oświatowej na Warmii i Mazurach”. Srebrny Krzyż Zasługi (pośmiertnie, 9 listopada 1932) „za zasługi na polu pracy społecznej”.
Upamiętnienie prawo|bezramki|400x400px|Tablica pamiątkowa w Szklarce Śląskiej Jego imieniem nazwano ulice w Olsztynie, Szczytnie, Kętrzynie, Świętajnie oraz w miejscowości Sośnie (wylot w kierunku Szklarki Śląskiej).
26 kwietnia 2010 Rada Powiatu w Szczytnie podjęła uchwałę o nadaniu filii Środowiskowego Domu Samopomocy w Piasutnie imienia Jerzego Lanca (tablicę pamiątkową odsłonięto 25 września 2010).
22 maja 2012 w Szklarce Śląskiej na szkole, w której uczył Jerzy Lanc, została również odsłonięta tablica pamiątkowa.
W 2019 staraniem Nadleśnictwa Spychowo przed leśniczówką Leśnictwa Strużki (budynkiem dawnej szkoły) został umieszczony kamień z pamiątkowym napisem: „W tym domu uczył i zmarł 1931–1932 Jerzy Lanc”.
Przypisy
Bibliografia Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 173. Kajzer K., Zginął jak bohater, „Kalendarz Cieszyński 2001”, Cieszyn 2000, s. 247–250.
Kategoria:Ludzie związani ze Śląskiem Cieszyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1932