Operacje korekty płci (ang. gender confirmation surgeries lub gender-affirming surgery (GAS), dawniej sex reassignment surgery), niekiedy błędnie określane jako operacja zmiany płci – grupa zabiegów chirurgicznych, poprzez które zmienia się wygląd fizyczny i funkcje posiadanych przez osobę transpłciową cech płciowych, tak aby przypominały one te, które są społecznie przypisywane płci, z którą się utożsamia. Jest to część leczenia w przypadku dysforii płciowej u osób transpłciowych.
Operacja korekty płci jest częścią szerszego procesu tranzycji płciowej. W Polsce operacje korekty płci nie są wymagane, by przejść prawny proces korekty płci i zmienić płeć w dokumentach.
Historia W USA w 1917 roku dr Alan L. Hart, amerykański specjalista w dziedzinie gruźlicy, stał się jedną z pierwszych osób transpłciowych, które poddały się histerektomii i gonadektomii w celu złagodzenia dysforii płciowej. W Berlinie w 1931 r. Dora Richter jako pierwsza znana transpłciowa kobieta poddała się zabiegowi waginoplastyki. Następnie, w latach 1930–1931, w Dreźnie, poddała się jej Lili Elbe. Rozpoczęto od usunięcia jej oryginalnych narządów płciowych, a operację nadzorował dr Magnus Hirschfeld. Lili przeprowadziła jeszcze cztery kolejne operacje, które obejmowały orchidektomię, przeszczep jajnika, penektomię, a ostatecznie nieudaną transplantację macicy, której odrzucenie doprowadziło do jej śmierci. W 1951 roku dr Harold Gillies, chirurg plastyczny działający w czasie II wojny światowej, podjął się opracowania pierwszej techniki operacji korekty płci z żeńskiej na męską, tworząc tym samym metodę, która stała się współczesnym standardem, czyli falloplastykę. Następnie w 1999 roku opracowany został przez dr Lebovica i Lauba zabieg metoidioplastyki w celu chirurgicznej korekty płci z żeńskiej na męską. Uważana za wariant falloplastyki, metoidioplastyka polega na stworzeniu penisa z istniejącej łechtaczki pacjenta. Pozwala to pacjentowi na uzyskanie czucia w żołędzi penisa.
W Polsce przeprowadzono operację korekty płci (na męską) po raz pierwszy w 1937 roku – operacji tej poddał się interpłciowy i uznany przy urodzeniu za kobietę Witold Smętek, oszczepnik, zawodnik klubu sportowego „Warszawianka”. Pierwszą operację korekty płci z męskiej na żeńską w Polsce przeprowadzono w 1963 w Centralnym Szpitalu Kolejowym w Warszawie – Międzylesiu.
Przebieg operacji U transmężczyzn W skład operacji korekty płci, które są dostępne dla transmężczyzn (osób o przypisanej przy urodzeniu płci żeńskiej), wchodzą mastektomia, panhisterektomia oraz wytworzenie prącia. Jedną z opcji wytworzenia prącia jest falloplastyka, która wymaga utworzeniu futerału na protezę prącia z płata mięśni brzucha. Drugą możliwością jest metoidioplastyka, gdzie prącie tworzy się łechtaczki, która pod wpływem zażywania testosteronu rośnie. Mosznę na silikonowe protezy jąder modeluje się z warg sromowych większych.
U transkobiet U transkobiet (osób o przypisanej przy urodzeniu płci męskiej) przeprowadza się operację plastyki piersi, orchidektomię i utworzenie pochwy, przy czym można poprzestać na wytworzeniu zewnętrznych narządów (wargi sromowe, łechtaczka) bez głębokiej pochwy (brak możliwości wprowadzenia członka) lub też utworzyć pochwę wystarczająco głęboką do odbycia stosunku.
Warunki przeprowadzenia operacji Polskie Towarzystwo Seksuologiczne 19 czerwca 2020 roku wydało zalecenia dotyczące opieki nad zdrowiem dorosłych osób transpłciowych, w których zalecają, by przed zabiegami w obrębie klatki piersiowej lekarze wymagali jedynie oceny zespołu dwóch specjalistów. Nie jest niezbędna wcześniejsza terapia hormonalna, choć wielu lekarzy nadal jej wymaga. W przypadku panhisterektomii i orchidektomii niezbędne są zarówno takie oceny, jak i zakończenie postępowania sądowego mającego na celu (prawne) uzgodnienie płci (są to operacje pozbawiające płodności, więc przeprowadzenie ich wcześniej może być niezgodne z prawem) oraz 12 miesięcy funkcjonowania w roli zgodnej z odczuwaną tożsamością. W wypadku rozpoczęcia terapii hormonalnej pacjent powinien stosować ją przez co najmniej rok przed przejściem takiej operacji.
Wyniki operacji
Trans kobiety (M/K) były bardziej zadowolone z rezultatów operacji, jednak trans mężczyźni (K/M) równie dobrze przystosowali się do swojej roli płciowej. W przypadku mężczyzn dokonujących korekty płci, bardziej zadowoleni z rezultatów są osoby homoseksualne niż heteroseksualne. Oczekiwania zostają spełnione w aspekcie emocjonalnym i społecznym, a w mniejszym stopniu seksualnym i fizycznym, chociaż 80% osób stwierdziło poprawę w zakresie seksualności. Po operacji osoby K/M są bardziej zadowolone z życia seksualnego i łatwiej osiągają orgazm niż osoby M/K. Większość osób po operacji odczuwa orgazmy inaczej. Stają się silniejsze i krótsze u osób K/M, a u osób M/K dłuższe i bardziej intensywne. U ponad dwóch trzecich osób M/K dochodzi podczas podniecenia seksualnego do wydzielania płynu pochwowego pochodzącego z pozostawionych gruczołów opuszkowo-cewkowych.
Z powikłań operacji u transpłciowych mężczyzn (TS k/m) mogą często wystąpić (pogarszane terapią testosteronem) efekty niepożądane wynikające z użytych technik operacji mikrochirurgicznych, a także zwężenia i przetoki cewki moczowej. U transpłciowych kobiet (TS m/k) mogą wystąpić przetoki rektoneowaginalne. Różne powikłania występują dodatkowo w związku ze stosowaniem terapii hormonalnej. Przy obecnym stanie medycyny, jednym z efektów ubocznych operacyjnej korekty płci jest kastracja.
Zobacz też zagadnienia medyczne dotyczące społeczności LGBT terapia korekty płci
Przypisy
Linki zewnętrzne Zmiana płci w polskim prawie Zmiana płci w świetle prawa polskiego Stwierdzenie transpłciowości w przypadku osoby pozostającej w związku małżeńskim Charakter prawny powództwa o zmianę płci Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8 Standardy opieki zdrowotnej dla osób transseksualnych, transpłciowych i różnorodnych płciowo, wersja 7
Kategoria:Zabiegi operacyjne *