200px|thumb|Mammillaria longimamma, ciernie 200px|thumb|Mammillaria sp., haczykowate ciernie thumb|200px|Mammillaria guelzowiana, kwiaty thumb|200px|Mammillaria nivosa, owoce thumb|200px|Mammillaria tetrancistra, owoce thumb|200px|Mammillaria duwei thumb|200px|Mammillaria hahniana thumb|200px|Mammillaria polythele subsp. durispina thumb|200px|Mammillaria gigantea thumb|200px|Mammillaria bocasana thumb|200px|Mammillaria geminispina thumb|200px|Owoce Mammillaria prolifera thumb|200px|Mammillaria painteri thumb|200px|Mammillaria vetula sub gracilis thumb|200px|Mammillaria elongata thumb|200px|Mammillaria camptotricha var. crispata thumb|200px|Mammillaria plumosa thumb|200px|Mammillaria spinosissima cv. un pico thumb|200px|Mammillaria magnimamma toluca thumb|200px|Mammillaria longimamma thumb|200px|Mammillaria spinosissima cv.un pico-crestata
Mamilaria (Mammillaria Haw.) – rodzaj sukulentów z rodziny kaktusowatych (Cactaceae). Czasem bywa stosowana polska nazwa wymion. Do rodzaju należy około 160 gatunków. Gatunki z tego rodzaju występują w większości w Meksyku, część z nich w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, na Karaibach, w Kolumbii, Wenezueli, Gwatemali i Hondurasie. Jako pierwszy Karol Linneusz opisał gatunek Cactus mammillaris w 1753. W 1812 Adrian Haworth opisał rodzaj Mammillaria jako obejmujący ten i inne spokrewnione gatunki.
Morfologia Nieduże kaktusy przeważnie o kulistych pędach, czasami tylko kolumnowych. Osiągają wysokość do 30 cm i wytwarzają odrosty pędowe. Nie posiadają żeber. Talerzykowate lub lejkowate kwiaty wyrastają na aksillach tworząc wianek wokół wierzchołka pędu. Owoce jasnozielone lub czerwone. Zagrożenia Szereg gatunków jest zagrożonych wyginięciem na naturalnych stanowiskach, w wyniku niszczenia siedlisk i nadmiernego pozyskiwania do hodowli. Dwa gatunki uznane zostały przez IUCN za wymarłe w naturze (kategoria zagrożenia EW): Mammillaria glochidiata, M. guillauminiana, dziewięć kolejnych za krytycznie zagrożone (kategoria zagrożenia CR): Mammillaria albiflora, M. anniana, M. berkiana, M. brachytrichion, M. guelzowiana, M. herrerae, M. marcosii, M. sanchez-mejoradae, M. schwarzii.
Systematyka Synonimy Bartschella Britton & Rose, Cactus L., Chilita Orcutt, Cochemiea (K. Brandegee) Walton, Dolichothele (K. Schum.) Britton & Rose, Ebnerella Buxb., Haagea Fric, Krainzia Backeb., Lactomammillaria Fric (nom. inval.), Leptocladia Buxb., Leptocladodia Buxb., Mamillaria F. Rchb. (orth. var.), Mamillopsis (E. Morren) F. A. C. Weber ex Britton & Rose, Mammariella Shafer (nom. inval.), Mammilaria Torr. & A. Gray (orth. var.), Neomammillaria Britton & Rose, Oehmea Buxb., Phellosperma Britton & Rose, Porfiria Boed., Pseudomammillaria Buxb., Solisia Britton & Rose.
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009) Należy do rodziny kaktusowatych (Cactaceae) Juss., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales) i klasy roślin okrytonasiennych. W obrębie kaktusowatych należy do plemienia Cacteae, podrodziny Cactoideae. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Cactineae Bessey in C.K. Adams, rodzina kaktusowate (Cactaceae Juss.), rodzaj mamilaria Mammillaria HawJames L. Reveal System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999. Systematyka rodzaju Mammillaria według Reveala.
Wykaz gatunków (wybór) Mammillaria albicans (Britton & Rose) A. Berger Mammillaria albicoma Boed. Mammillaria albifloraBackeb. Mammillaria albilanataBackeb. Mammillaria amajacensisBrachet & M. Lacoste Mammillaria anniana Glass & R.C. Foster Mammillaria armillata K. Brandegee Mammillaria aureilanata Backeb. Mammillaria aurihamata Boed. Mammillaria backebergiana F.G. Buchenau Mammillaria barbata Engelm. Mammillaria baumii Boed. Mammillaria beneckei Ehrenb. Mammillaria berkiana A.B. Lau Mammillaria blossfeldiana Boed. Mammillaria bocasana Poselger Mammillaria bocensis Craig Mammillaria boelderliana Wohlschl. Mammillaria bombycina Quehl Mammillaria boolii G.E. Linds. Mammillaria brandegeei (J.M. Coult.) K. Brandegee Mammillaria capensis (H.E. Gates) Craig Mammillaria carmenae Castañeda Mammillaria carnea Zucc. ex Pfeiff. Mammillaria carretii Rebut ex K. Schum. Mammillaria cerralboa (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria chionocephala J.A. Purpus Mammillaria coahuilensis (Boed.) Moran Mammillaria columbiana Salm-Dyck Mammillaria compressa DC. Mammillaria crinita DC. Mammillaria crucigera Mart. Mammillaria decipiens Scheidw. Mammillaria deherdtiana Farwig Mammillaria densispina (J.M. Coult.) Orcutt Mammillaria dioica K. Brandegee Mammillaria discolor Haw. Mammillaria dixanthocentron Backeb. Mammillaria duoformis R.T. Craig & E.Y. Dawson Mammillaria duwei Rogoz. & Appenz. Mammillaria elongata DC. Mammillaria eriacantha Link & Otto ex Pfeiff. Mammillaria erythrosperma Boed. Mammillaria evermanniana (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria fittkaui Glass & R.C. Foster Mammillaria flavescens (DC.) Pfeiff. Mammillaria formosa Galeotti ex Scheidw. Mammillaria gaumeri (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria geminispina Haw. Mammillaria gigantea Hildm. ex K. Schum. Mammillaria glassii R.A. Foster Mammillaria glochidiata Mart. Mammillaria goodridgii Scheer Mammillaria gracilis Pfeiff. Mammillaria grahamii Engelm. Mammillaria grusonii Runge Mammillaria guelzowiana Werderm. Mammillaria guerreronis (Bravo) Boed. Mammillaria guillauminiana Backeb.
Mammillaria haageana Pfeiff. Mammillaria hahniana Werderm. Mammillaria hamata Lehm. Mammillaria heidiae Krainz Mammillaria hernandezii Glass & R.C. Foster Mammillaria herrerae Werderm. Mammillaria hertrichiana R.T. Craig Mammillaria heyderi Muehlenpf. Mammillaria huitzilopochtli D.R. Hunt Mammillaria humboldtii Ehrenb. Mammillaria hutchisoniana (H.E. Gates) Boed. Mammillaria insularis H.E. Gates Mammillaria jaliscana (Britton & Rose) Boed. Mammillaria johnstonii (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria karwinskiana Mart. Mammillaria klissingiana Boed. Mammillaria knippeliana Quehl Mammillaria kraehenbuehlii (Krainz) Krainz Mammillaria lanata Orcutt Mammillaria lasiacantha Engelm. Mammillaria laui D.R. Hunt Mammillaria lenta K. Brandegee Mammillaria lindsayi R.T. Craig Mammillaria lloydii (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria longicoma (Britton & Rose) A. Berger Mammillaria longiflora (Britton & Rose) A. Berger Mammillaria longimamma DC. Mammillaria luethyi G.S. Hinton Mammillaria magallanii Schmoll ex R.T. Craig Mammillaria magnifica F.G. Buchenau Mammillaria magnimamma Haw. Mammillaria mainiae K. Brandegee Mammillaria mammillaris (L.) H.Karst. Mammillaria marksiana Krainz Mammillaria mathildae Kraehenb. & Krainz Mammillaria matudae Bravo Mammillaria mazatlanensis K. Schum. Mammillaria melaleuca Karw. ex Salm-Dyck Mammillaria melanocentra Poselger Mammillaria mercadensis Patoni Mammillaria meyranii Bravo Mammillaria microhelia Werderm. Mammillaria miegiana W. Earle Mammillaria mieheana Tiegel Mammillaria moelleriana Boed. Mammillaria morganiana Boed. Mammillaria multidigitata W.T. Marshall ex Linds. Mammillaria multihamata Boed. Mammillaria mystax Mart. Mammillaria nana Backeb. Mammillaria napina J.A. Purpus Mammillaria neopalmeri R.T. Craig Mammillaria nunezii (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria orcuttii Boed. Mammillaria ortegae (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria oteroi Glass & R. Foster Mammillaria pachycylindrica Backeb. Mammillaria parkinsonii Ehrenb. Mammillaria pectinifera F.A.C. Weber Mammillaria peninsularis (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria pennispinosa Krainz Mammillaria perbella Hildm. ex K. Schum. Mammillaria perezdelarosae Bravo & Scheinvar
Mammillaria petrophila K. Brandegee Mammillaria petterssonii Hildm. Mammillaria picta Meinsh. Mammillaria pilispina J.A. Purpus Mammillaria plumosa F.A.C. Weber Mammillaria polyedra Mart. Mammillaria polythele Mart. Mammillaria pottsii Scheer ex Salm-Dyck Mammillaria prolifera (Mill.) Haw. Mammillaria pseudocrucigera R.T. Craig Mammillaria rekoi Vaupel Mammillaria rettigiana Boed. Mammillaria rhodantha Link & Otto Mammillaria roseoalba Boed. Mammillaria saboae Glass Mammillaria sanchez-mejoradae R. Gonzalez G. Mammillaria sartorii J.A.Purpus Mammillaria schiedeana Ehrenb. ex Schltdl. Mammillaria schumanniiHildm. Mammillaria schwarziiShurly Mammillaria scrippsiana (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria sempervivi DC. Mammillaria senilis Lodd. ex Salm-Dyck Mammillaria sheldonii (Britton & Rose) Boed. Mammillaria sinistrohamata Boed. Mammillaria solisioides Backeb. Mammillaria sphacelata Mart. Mammillaria sphaerica A. Dietr. Mammillaria spinosissima Lem. Mammillaria standleyi (Britton & Rose) Orcutt Mammillaria stella-de-tacubaya Heese Mammillaria supertexta Mart. ex Pfeiff. Mammillaria surculosa Boed. Mammillaria tayloriorum Glass & R.A. Foster Mammillaria tepexicensis J. Meyrán Mammillaria tetrancistra Engelm. Mammillaria theresae Cutak Mammillaria thornberi Orcutt Mammillaria tonalensis D.R. Hunt Mammillaria uncinata Zucc. ex Pfeiff. Mammillaria varieaculeata Buchenau Mammillaria verhaertiana Boed. Mammillaria vetula Mart. Mammillaria viescensis Rogoz. & Appenz. Mammillaria viridiflora (Britton & Rose) Boed. Mammillaria voburnensis Scheer Mammillaria wagneriana Boed. Mammillaria weingartiana Boed. Mammillaria wiesingeri Boed. Mammillaria winterae Boed. Mammillaria wrightii Engelm. Mammillaria xaltianguensis Sánchez-Mej. Mammillaria zeilmanniana Boed. Mammillaria zephyranthoides Scheidw. Mammillaria zeyeriana Haage ex K. Schum.
Uprawa Wymagania Są łatwe w uprawie. Powinny być uprawiane w glebie dla kaktusów. Należy im zapewnić maksymalne oświetlenie i temperaturę powyżej 10 °C. Latem podlewa się rzadko, a zimą podlewanie ogranicza się do minimum (roślina przechodzi okres spoczynku). Do zakwitnięcia wymagają pełnego nasłonecznienia. Choroby i szkodniki Czasami zaczyna gnić u podstawy. Można ją wyleczyć usuwając zarażoną tkankę ostrym narzędziem.
Przypisy
Kategoria:Kaktusowate