Społeczna szkodliwość czynu – jeden z podstawowych elementów dogmatycznej struktury przestępstwa oznaczający, iż dany czyn jest społecznie niepożądany (karygodny). Dawniej, w dogmatyce niemieckiej, zwana była też materialną bezprawnością, a pod rządami Kodeksu karnego z 1969 roku społecznym niebezpieczeństwem czynu.
Elementy Społeczna szkodliwość czynu jest stopniowalna, a ocena jej stopnia należy do sądu. Aby mówić o przestępstwie, społeczna szkodliwość musi być większa niż znikoma ( – nie ma przestępstwa bez społecznej szkodliwości w stopniu większym od znikomego, co wyraża art. 1 § 2 k.k.). Brak jednak wyraźnych wskazówek, w jaki sposób stopniować społeczną szkodliwość. Sąd bierze pod uwagę (art. 115 § 2 k.k.):
elementy przedmiotowe: rodzaj i charakter naruszonego dobra rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody sposób i okoliczności popełnienia czynu wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków elementy podmiotowe: postać zamiaru motywację sprawcy rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
Koncepcje Koncepcja przedmiotowa (uwzględnia się tylko elementy dotyczące samego czynu) Koncepcja całościowa (uwzględnia elementy podmiotowe, przedmiotowe i wszystko, co dotyczy sprawcy, np. sposób dotychczasowego życia) Koncepcja przedmiotowo-podmiotowa (kompleksowa) – uwzględnia elementy podmiotowe i przedmiotowe, ale nie obejmuje w pełni osoby sprawcy (uznaje, że np. sposób życia przed popełnieniem czynu nie wpływa na większą bądź mniejszą społeczną szkodliwość samego czynu).
Polski Kodeks karny z 1997 roku przyjął koncepcję kompleksową; nie podając zarazem definicji pojęcia społecznej szkodliwości. Warunkiem ewentualnego umorzenia postępowania jest wymaganie, aby stopień społecznej szkodliwości był znikomy, zgodnie z art. 17 § 1 pkt 3 KPK. Wpływ stopnia społecznej szkodliwości ma znaczenie nie tylko w przypadku instytucji warunkowego zawieszenia postępowania, ale także podczas orzekania zastosowania środka karnego zamiast kary (wymagane jest, aby stopień społecznej szkodliwości nie był „znaczny”) – art. 53 § 1, 59, 66 Kodeksu karnego.
Przypisy
Kategoria:Prawo karne