Ponadtlenki – nieorganiczne związki chemiczne o charakterze soli, zawierające jednowartościowy anion ponadtlenkowy . Ponadtlenki w stanie wolnym znane są tylko dla litowców (np. ponadtlenek potasu ). Powstają podczas spalania odpowiednich metali na powietrzu lub w atmosferze tlenu. Są to substancje krystaliczne o barwie od żółtej do pomarańczowej.
Budowa Długość wiązania O–O w ponadtlenkach jest podobna do długości wiązań w ozonie i wynosi 1,28 Å (dla ), co stanowi wartość pośrednią między wiązaniem podwójnym w tlenie (, 1,21 Å), a wiązaniem pojedynczym w nadtlenkach (, 1,49 Å). Strukturę jonu ponadtlenkowego można zapisać wzorem , gdzie między atomami tlenu występuje wiązanie trójelektronowe o rzędzie 1,5.
Reakcje Ponadtlenki litowców gwałtownie reagują z wodą z wydzieleniem wolnego tlenu, zapalają siarkę i większość substancji organicznych. Poza ponadtlenkami litowców znane są ponadtlenki berylowców oraz cynku i kadmu, które jednak występują tylko w małych stężeniach jako roztwory stałe w nadtlenkach.
Jon jest wolnym rodnikiem i może oddziaływać z kompleksami metali oraz z molekułami i układami biologicznymi. Wobec silnych utleniaczy wykazuje właściwości redukujące.
Ponadtlenki energicznie reagują z wodą:
Reakcję ponadtlenków z dwutlenkiem węgla wykorzystuje się do jego usuwania w układach zamkniętych i regeneracji tlenu, np. w okrętach podwodnych:
Zobacz też nadtlenki ozonki
Przypisy