Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej – półbrygada piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne Dziśnieńska Półbrygada ON została sformowana na podstawie rozkazu L. dz. 1533/Tjn. ON Ministra Spraw Wojskowych z 18 lipca 1938 rokuWedług Jerzego Prochwicza Dzisnieńska Półbrygada ON utworzona została przez KOP 10 grudnia 1939 roku. w składzie dwóch batalionów: brasławskiego i postawskiego batalionu ON oraz oddziału zwiadowców. Etatowo liczyła 868 ludzi, w tym: 36 oficerów, 156 podoficerów, 3 pracowników cywilnych i 673 strzelców. Uzbrojona była w 4 ckm-y, 18 rkm-ów, 542 kb i 241 kbk. Dowódcą został mianowany ppłk. dypl. Edward Perkowicz. Półbrygada podporządkowana została pułkowi KOP „Głębokie”.

Półbrygada podporządkowana została dowódcy Okręgu Korpusu Nr III, a pod względem inspekcji, gen. dyw. Stefanowi Dąb-Biernackiemu.

Dowództwo stacjonowało w Postawach. Dowódca półbrygady pełnił równocześnie obowiązki kierownika Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz referenta dowódcy OK III do spraw Obrony Narodowej.

22 marca 1939 roku szef Departamentu Piechoty M.S.Wojsk. wyraził zgodę na wcielenie do półbrygady 20% Białorusinów "lojalnych wobec władzy państwowej". Było to spowodowane dużymi trudnościami z rekrutacją odpowiedniej liczby Polaków.

Wiosną tego roku oba bataliony ON przeformowane zostały według etatu batalionu ON typ I. Latem półbrygada podporządkowana została dowódcy Korpusu Ochrony PograniczaWedług Jerzego Prochwicza jednostka od początku formowania podlegała dowódcy KOP, który z kolei miał ją podporządkować dowódcy pułku KOP „Głębokie”., a teren powiatu postawskiego włączony do Rejonu PW KOP.

Dziśnieńska półbrygady w kampanii wrześniowej W kampanii wrześniowej półbrygada osłaniała granicę z Łotwą. 17 września 1939 około godz. 5 szef sztabu brygady kpt. Cyprian Chodźko ogłosił alarm. Pełniący obowiązki dowódcy kpt. Chodźko nawiązał też łączność z dowódcą pułku KOP „Głębokie” ppłk. Świątkowskim. Wobec niekorzystnego położenia batalionu ON „Brasław”, nakazał jego odwrót do Wilna. Podobny rozkaz otrzymał dowódca batalionu ON „Postawy”. Z batalionem kpt. Cadera wyruszyły z Postaw nadwyżki 23 puł rtm. Grzegorza Druhowino. W czasie marszu polskie pododdziały atakowane były przez sowieckie lotnictwo. Strat nie było. Wieczorem zgrupowanie dotarło do Hoduciszek. Tam oczekiwał na nie przybyły z Wilna płk dypl. Perkowicz. Nawiązał on kontakt telefoniczny z władzami dyrekcji kolejowej w Wilnie i zażądał transportu. Załadowanie batalionu kpt. Cadera oraz dywizjonu rtm. Druhowino zakończono 18 września o godz. 1:30. Batalion prowadził kpt. Chodźko, a płk dypl. Perkowicz udał się do batalionu ON „Brasław”. Postawski batalion ON dotarł do Wilna 18 września około godz. 6. wziął udział w ostatnie fazie obrony Wilna. W związku z rezygnacją z obrony Wilna, już wieczorem tego samego dnia wymaszerował na Grodno.

Dowództwo półbrygady i Brasławski batalion ON nie mogąc dotrzeć do Wilna dotarły do m. Dukszty. W związku z zajęciem Wilna przez Armię Czerwoną 20 września dowództwo i batalion przeszły na Łotwę gdzie zostały internowane.

21 września Postawski batalion ON po przybyciu do Grodna natychmiast wszedł do walki o miasto. Wykonał natarcie dwoma kompaniami na sowiecki 119 pułk strzelców, który usiłował wedrzeć się do miasta. Zadał oddziałowi sowieckiemu znaczne straty. Następnie bronił miasta odpierając sowieckie natarcia, w trakcie których zniszczył dwa sowieckie czołgi. Następnie w składzie „Zgrupowania Wołkowysk” gen. bryg. Wacława Przeździeckiego wymaszerował z miasta na przeprawę przez Niemen w m. Hoża. W rejonie przeprawy stoczył walkę z sowietami po czym wycofał się na Kalety. 23 września pod Kaletami odparł natarcie sowieckiej kawalerii. Tego samego dnia, wieczorem, po wyczerpaniu amunicji i możliwości walki, zwolniono żołnierzy, którzy chcieli pozostać w kraju, a pozostali przeszli na Litwę

.

Struktura organizacyjna brygady Dowództwo Dziśnieńskiej Półbrygady ON w Postawach Brasławski batalion ON Postawski batalion ON w Postawach oddział zwiadowców w Postawach.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wiktor Krzysztof Cygan, Działania wojenne na Nowogródczyźnie, Wileńszczyźnie i Grodzieńszczyźnie po 17.9.1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 1-2 (131-132) z 1990, ss. 60-78.

Kategoria:Brygady Obrony Narodowej Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1938 Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Postawach Kategoria:Oddziały pułku KOP „Głębokie”