Stanisław WałachZnany także jako Stanisław Zdich-Wałach., ps. „Zdzich” (ur. 30 kwietnia 1919 w Żarkach, zm. 12 stycznia 1999) – uczestnik II wojny światowej w szeregach Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, pułkownik Służby Bezpieczeństwa PRL, członek Polskiej Zjednoczonej Partii RobotniczejRyszard Terlecki, Tarcza i miecz komunizmu. Historia aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944-1990, Kraków 2007, s. 370., publicysta.
Życiorys Syn Szczepana i Julii. Do 1939 przebywał w domu rodzinnym. Z konspiracyjnym ruchem komunistycznym związał się związał się od 1941 roku. Od jesieni 1942 partyzant oddziału GL im. Jarosława Dąbrowskiego dowodzonego przez Stanisława Barana. Od 1943 członek byczyńskiej grupy wypadowej, uczestniczył w akcjach kolejowych, m.in. w nocy z 24 na 25 listopada 1943 kierował wykolejeniem transportu wojskowego na odcinku Ciężkowice-Balin. Od 27 stycznia 1945 był zastępcą szefa, a od 20 kwietnia szefem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Chrzanowie, od 1 lutego 1946 pełnił funkcję szefa PUBP w Limanowej, od 1 kwietnia 1947 szefa PUBP w Nowym Sączu. 1 września 1948 został naczelnikiem Wydziału III Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie, a 1 maja 1952 inspektorem przy kierownictwie WUBP w Krakowie. Od 24 listopada 1952 był słuchaczem Kursu Aktywu Kierowniczego przy MBP, od 12 sierpnia 1953 w dyspozycji dyrektora Departamentu Kadr MBP. Od 15 sierpnia 1953 był zastępcą szefa WUBP w Kielcach, od 1 listopada 1954 został p.o. szefa WUBP w Kielcach.
1 stycznia 1955 został zastępcą i p.o. kierownika WUdsBP w Kielcach, a od 1 grudnia 1955 szefem WUdsBP w Kielcach, od 22 listopada 1956 w dyspozycji dyrektora Departamentu Kadr i Szkolenia KdsBP. Od 16 stycznia 1957 zastępca komendanta wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej ds. Służby Bezpieczeństwa w Białymstoku, od 1 sierpnia 1959 II zastępca komendanta wojewódzkiego MO ds. SB w Krakowie, od 15 marca 1969 I zastępca komendanta wojewódzkiego ds. SB w Krakowie, od 3 września 1974 w dyspozycji dyrektora Departamentu Kadr SB Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zwolniony z resortu 15 lutego 1976.
Autor trzech książek pt. „Był w Polsce czas”, „Partyzanckie noce” i „Świadectwo tamtym dniom” (wydanych w 1969, 1970 i 1976), ukazujących walkę o władzę w powojennej Polsce między komunistami a podziemiem zbrojnymStanisław Wałach, Świadectwo tamtym dniom, Kraków 1969.. Opinia wielu polskich komunistów o członkach polskiego podziemia zbrojnego różniła się od ich oceny wydanej przez Stanisława Wałacha, cyt.
W latach 1971–1974 był prezesem Gwardyjskiego Towarzystwa Sportowego „Wisła” Kraków. Jego siostra Bronisława była żoną ministra spraw wewnętrznych PRL Franciszka Szlachcica.
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasyhttps://2.bp.blogspot.com/-2ySCpi0SgIg/WLSZtAXr0AI/AAAAAAAAdiw/ZuEgdh4xD50G71SPqIxzLHfjYfcPnQivACLcB/s1600/stanis%25C5%2582aw%2Bwa%25C5%2582ach.jpg Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia PolskiDziennik Polski, rok XXV, nr 171 (7907), s. 2. Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych Krzyż Partyzancki Srebrny Krzyż ZasługiMonitor Polski, nr 29, 1947. Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Wielka złota odznaka honorowa „Zasłużonemu w rozwoju województwa katowickiego” (1985)W 40 rocznicę historycznych decyzji [w:] "Wiadomości Zagłębia", nr 3 (1496), 18-24 stycznia 1985, s. 1, 4. i inne
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Wojciech Frazik, Filip Musiał, Mateusz Szpytma, Twarze krakowskiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Krakowie., Kraków 2006, s. 382–383. . Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971. Aleksander Mazur, Order Krzyża Grunwaldu 1943-1985, Warszawa 1988.
Linki zewnętrzne Profil służbowy w BIP IPN
Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Dowódcy obwodów Gwardii Ludowej Kategoria:Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej Kategoria:Funkcjonariusze związani z Białymstokiem Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Prezesi Wisły Kraków Kategoria:Szefowie Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Żołnierze Armii Ludowej