William Cuthbert Faulkner (właśc. nazwisko Falkner, ur. 25 września 1897 w New Albany w stanie Missisipi, zm. 6 lipca 1962 w Oxford) – amerykański powieściopisarz, autor opowiadań i poeta. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1949.

Życiorys Życie Faulknera związane było z amerykańskim Południem, a bogata twórczość pisarza była literacką rekonstrukcją jego dziejów od czasów wojny secesyjnej po współczesność.

Jego rodzicami byli Murry Cuthbert i Maud Butler Falknerowie. Pochodzili oni z rodzin niegdyś zamożnych, ale poważnie zubożonych przez wojnę domową. Był najstarszym z czterech synów. Pradziadkiem pisarza był wojskowy i literat William Clark Falkner. Szkołę średnią opuścił bez dyplomu. Krótko służył w Royal Canadian Air Force. Wcześniej został odrzucony przez amerykańską komisję werbunkową jako zbyt lekki i niski (miał 5 stóp i 5 cali wzrostu, czyli 165 cm). W drodze wyjątku został przyjęty na , ale odszedł z uczelni po trzech zaledwie semestrach. Na studiach wstąpił do bractwa Sigma Alpha Epsilon. Wybrał drogę niezależnego pisarza. Jego żoną była od 1929 Estelle Oldham, przyjaciółka z dzieciństwa. Mieli córkę Jill.

Zmarł na atak serca w wieku 64 lat.

Twórczość Twórczość Faulknera uchodzi za stawiającą czytelnikowi wysokie wymagania. Jest on uznawany za jednego z najważniejszych amerykańskich pisarzy. Utwory Amerykanina, o sporej głębi emocjonalnej i często dotyczące konfliktów psychologicznych, cechują się długimi zdaniami i wyszukanym tokiem narracji – w przeciwieństwie do dzieł długoletniego rywala Faulknera, Ernesta Hemingwaya, znanego z oszczędnego w wyrazie, wręcz minimalistycznego stylu. Niektórzy uznają Faulknera za jedynego prawdziwego amerykańskiego reprezentanta prozy modernistycznej lat 30. XX w., stawiając go w jednym szeregu z Jamesem Joyce’em, Virginią Woolf i Marcelem Proustem. Zwie się Faulknera współczesnym Dostojewskim, głównie z uwagi na powieść Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury, 1929), w której, jak pisze Bieńkowski, Faulkner "zszedł do piekła patologii i ukazał współczesny świat w całym chaosie, w całym wrzasku, w całej wściekłości"Zbigniew Bieńkowski, Notatnik amerykański, Warszawa, 1983, s.215.. Faulkner w swoich utworach stosował technikę znaną pod nazwą strumienia świadomości, liczne retrospekcje, a także wykorzystywał kilku narratorów jednocześnie. Akcja wielu jego utworów rozgrywa się w fikcyjnym hrabstwie Yoknapatawpha, będącym synekdochą (pars pro toto) amerykańskiego Południa. Na początku kariery pisarskiej Faulkner pisał także wiersze i tłumaczył lirykę Paula Verlaine’a.

Dzieła 1925 New Orleans Sketches – opowiadania wydrukowane w nowoorleańskich czasopismach „Times-Picayune” i „The Double Dealer” 1926 Żołnierska zapłata (Soldiers' Pay) – powieść, pol. wyd. 1965 1927 Moskity (Mosquitoes) – powieść, pol. wyd. 1994 1929 Sartoris (Sartoris) – powieść, pol. wyd. 1960 1929 Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury) – powieść, pol. wyd. 1971 1930 Kiedy umieram (As I Lay Dying) – powieść, pol. wyd. 1968 (w 2024 wydana w nowym przekładzie Jacka Dehnela jako Gdy leżę, konając) 1931 These 13 – tom opowiadań 1931 (Sanctuary) – powieść, pol. wyd. 1957 (w 2025 wydana w nowym przekładzie Michała Tabaczyńskiego jako Schronienie) 1932 (Light in August) – powieść, pol. wyd. 1959 (w 2023 wydana w nowym przekładzie Piotra Tarczyńskiego) 1934 Doctor Martino and Other Stories – tom opowiadań 1935 Punkt zwrotny (Pylon) – powieść, pol. wyd. 1967 1936 Absalomie, Absalomie (Absalom, Absalom!) – powieść, pol. wyd. 1959 1938 (The Unvanquished) – powieść, pol. wyd. 1961 1939 Dzikie palmy (The Wild Palms • If I Forget Thee Jerusalem) – powieść, pol. wyd. 1958 1940 (The Hamlet) – powieść, pol. wyd. 1964 1942 (Go Down, Moses) – powieść, pol. wyd. 1966 1946 The Portable Faulkner – zbiór opowiadań 1948 Intruz (Intruder in the Dust) – powieść, pol. wyd. 1961 1949 Gambit (Knight’s Gambit) – powieść, pol. wyd. 1963 1950 Opowiadania (Collected Stories of William Faulkner) – zbiór opowiadań, pol. wyd. 1958 1951 (Requiem for a Nun) – powieść, pol. wyd. 1980 (wystawiana od 1962 na polskich scenach w adaptacji Alberta Camusa) 1954 Przypowieść (A Fable) – powieść, pol. wyd. 1968 1955 Wielki las (Big Woods: The Hunting Stories) – tom opowiadań, pol. wyd. 1962 1957 Miasto (The Town) – powieść, pol. wyd. 1966 1958 Three Famous Short Novels – opowiadania będące, każde z osobna, fragmentami wcześniej wydanych powieści 1959 Rezydencja (The Mansion) – powieść, pol. wyd. 1967 1962 Koniokrady (The Reivers) – powieść, pol. wyd. 1966 1963 Czerwone liście – zbiór opowiadań 1973 Flags in the Dust (Flags in the Dust to pierwsza, choć nieopublikowana w oryginalnej formie za jego życia, powieść Faulknera której akcja ma miejsce w Yoknapatawpha County. Wydana w drastycznie skróconej formie jako Sartoris w 1929), pol. wydanie 2023: Flagi pokrył kurz, tłum. Maciej Płaza, PIW, Warszawa 2023,

Opowiadania 1925 Kłamca (The Liar) 1925 Yo Ho i dwie butelki rumu (Yo Ho and Two Bottles of Rum) 1930 Róża dla Emilii (A Rose for Emily) 1930 Honor (Honor) 1930 Czerwone liście (Red Leaves) 1931 Ad Astra (Ad Astra) 1931 Tamto wieczorne słońce (That Evening Sun) 1931 Rozwód w Neapolu (Divorce in Naples) 1931 Mistral (Mistral) 1934 Pennsylvania Station (Pennsylvania Station) 1935 Wujek Willy (Uncle Willy) 1942 Dwóch żołnierzy (Two Soldiers) 1954 Mississippi (Mississippi) 1955 Poranny wyścig (Race at Morning)

Tomiki poetyckie 1921 Vision in Spring 1924 The Marble Faun 1932 This Earth, a Poem 1933 A Green Bough

Scenariusze Pisarz wziął udział w pisaniu scenariuszy filmów Howarda Hawksa Wielki sen oraz Mieć i nie mieć.

Nagrody William Faulkner otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za 1949, którą odebrał rok później. Dostał też Legion of Honor w Nowym Orleanie. W 1951 zdobył National Book Award za The Collected Stories of William Faulkner. W 1955 otrzymał Nagrodę Pulitzera i kolejną National Book Award za powieść A Fable. W 1963 pośmiertnie otrzymał jeszcze raz Nagrodę Pulitzera. Jan Lechoń poświęcił amerykańskiemu pisarzowi, którego podziwiał i spotkał osobiście liryk Wiersz do Williama Faulknera spotkanego w Hotelu Waldorf-Astoria.

Przekłady Na język polski utwory Williama Faulknera tłumaczyli, między innymi: Zofia Kierszys, Jędrzej Polak, Maria Skibniewska, Maciej Słomczyński, Anna Przedpełska-Trzeciakowska, Kalina Wojciechowska, Ewa Życieńska, Piotr Tarczyński, Jacek Dehnel.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy nobliści Kategoria:Amerykańscy poeci XX wieku Kategoria:Amerykańscy prozaicy XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury Kategoria:Amerykańscy literaci upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Poeci anglojęzyczni Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera Kategoria:Zmarli w 1962