Wanda Krystyna Frontczakowa, z domu Polakowska (ur. 23 czerwca 1927 w Łodzi, zm. 13 grudnia 1999 w Łodzi) – bibliotekarka polska, bibliotekoznawca i bibliograf, starszy kustosz dyplomowany, kierownik Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi.
Życiorys Urodzona w rodzinie nauczycielskiej, była córką Józefa (1894–1978) i Kunegundy z Ciupińskich (1906–1934). Ojciec uczestniczył w polskim ruchu niepodległościowym, należał do Polskiej Partii Socjalistycznej, walczył w czasie I wojny światowej i wojny z Rosją radziecką; z zamiłowania bibliofil, zgromadził liczny, kilkutysięczny księgozbiór. Matka Wandy, po ślubie z Józefem Polakowskim w 1926 roku, rozpoczęła wspólnie z mężem w październiku 1928 roku studia na Wydziale Humanistycznym Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi. Sprawy zawodowe i rodzinne nie pozwoliły im ukończyć edukacji. Jesienią 1933 roku Kunegunda zaczęła chorować i zmarła 8 marca 1934 roku. Do osieroconego domu przyjechała matka Józefa Polakowskiego - Katarzyna i pozostała z nimi do końca swego życia.
Młodsze dziecko Polakowskich, syn Przedzisław (1932-2022), został lekarzem i farmakologiem, profesorem Akademii Medycznej w Łodzi.
W 1937 roku rodzina przeniosła się do własnego domu położonego w ówczesnej wsi Doły, tuż za wschodnimi granicami miasta.
Do wybuchu II wojny światowej Wanda Polakowska ukończyła pięć klas szkoły powszechnej. Naukę kontynuowała na tajnych kompletach, pracując zarazem w czasie okupacji jako ekspedientka w niemieckiej piekarni. Od 1945 uczęszczała do IV Gimnazjum i Liceum im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi, uzyskując świadectwo dojrzałości w 1949. Uczyła się znakomicie i wiele czasu poświęcała na prace społeczne w kole PCK, w Szkolnym Społecznym Komitecie Radiofonizacji Kraju oraz w szkolnej świetlicy.
Nie mogąc zrealizować ze względów politycznych swoich planów studiów medycznych, w latach 1949–1952 studiowała filologię angielską na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Łódzkiego, a następnie – wobec likwidacji dotychczasowego kierunku studiów w Łodzi – ukończyła studia magisterskie w zakresie bibliotekoznawstwa, pracę Działalność Stanisława Wyspiańskiego w zakresie zdobnictwa książki na tle prądów epoki broniąc w 1954. Pracę tę Polakowska przygotowywała pod kierunkiem prof. Jana Muszkowskiego, a po jego śmierci w 1953 pod kierunkiem prof. Heleny Więckowskiej.
Od marca 1954 zatrudniona była w Bibliotece Uniwersyteckiej w Łodzi. W ciągu 36 lat pracy zawodowej w tej instytucji przeszła kolejne szczeble kariery, od pracownika godzinowego, przez asystenta bibliotecznego (1954–1956), bibliotekarza (1956–1958), starszego bibliotekarza (1958–1961), adiunkta bibliotecznego (1962–1970), kustosza dyplomowanego (1971–1979) po starszego kustosza dyplomowanego (1979–1990). Pierwsze miesiące pracy spędziła w Oddziale Udostępniania Zbiorów, by w sierpniu 1954 przejść do Oddziału Informacji Bibliograficznej (przemianowanego następnie na Oddział Informacji Naukowej). W agendzie tej pracowała do 1956 pod kierownictwem Jadwigi Kaczanowskiej, a w latach 1956–1959 pod kierownictwem Ireny Treichel. 1 lutego 1959 Wanda została mianowana kierownikiem Oddziału Informacji, pozostając na tym stanowisku do końca pracy zawodowej w grudniu 1990 (w tym ostatnie trzy miesiące już jako emerytka zatrudniona na 3/4 etatu).
Na swoim stanowisku Wanda Polakowska (od września 1959 r. Frontczakowa) zajmowała się organizacją i realizacją zadań informacji naukowej na potrzeby uczelni, a także praktycznym przygotowaniem zawodowym młodszych kadr informacji naukowej. Prowadziła praktyki wakacyjne dla studentów bibliotekoznawstwa, uczestniczyła w zajęciach przysposobienia bibliotecznego dla studentów pierwszych lat wszystkich kierunków, a w latach 1971-1976 przejęła po prof. Marii Dembowskiej wykłady z bibliografii (historia, teoria, metodyka) w Międzywydziałowym Studium Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Łódzkiego. W ramach swoich obowiązków zawodowych pełniła także dyżury w czytelni Oddziału Informacji Naukowej i przy katalogach bibliotecznych oraz oprowadzała wycieczki, prezentując „drogę książki” i „drogę czytelnika” zwiedzającym Bibliotekę Uniwersytecką w Łodzi (również cudzoziemcom). Planowała pokazy bibliografii i wystawy.
Jednocześnie prowadziła prace bibliograficzne. Najważniejszym dziełem Wandy Frontczakowej była Łódzka bibliografia regionalna, której dwa tomy ukazały się w 1976 (za lata 1945–1970) i w 1990 (za lata 1971–1980) pod naukową redakcją prof. Bolesława Świderskiego. Frontczakowa była inicjatorką i główną realizatorką dzieła, obejmującego niemal 25 tysięcy drukowanych pozycji, a w prace nad nim włączyła nie tylko męża-bibliotekarza, ale nawet córki – jedna z nich poddała pomysł obwoluty. W dorobku Frontczakowa miała też mniejsze bibliografie – prac Władysława Strzemińskiego (1957, na potrzeby katalogu wystawienniczego, wspólnie z Ireną Treichel) oraz Łódź i region łódzki w nauce polskiej 1945–1956: bibliografia (1958). Na łamach „Przeglądu Bibliotecznego”, „Prac Polonistycznych”, „Rocznika Łódzkiego”, „Wędrownika”, „Łódzkiego Czasopisma Gospodarczego” oraz czechosłowackiego pisma „Čitateľ” ogłosiła łącznie kilkanaście artykułów i recenzji, m.in. O „Pustelniku Londyńskim z Ulicy Pickadilli” pierwszym czasopiśmie anglistycznym w Polsce („Prace Polonistyczne”, 1958), W obronie Katedry Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Łódzkiego („Przegląd Biblioteczny”, 1954), Warsztat pracy bibliotecznej służby informacyjnej („Przegląd Biblioteczny”, 1966, referat na sesję Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich „Biblioteczna służba informacyjna”, z Janiną Jaworską) i Współpraca bibliotek w zakresie informacji na terenie Łodzi („Przegląd Biblioteczny”, 1970). Przygotowała też informator dla czytelników o Bibliotece Uniwersyteckiej (1966, z Janiną Jaworską).
Przez kilkadziesiąt lat należała do Związku Nauczycielstwa Polskiego, krótko przewodnicząc grupie związkowej w Bibliotece Uniwersyteckiej. Na uczelni brała udział w pracach m.in. Rady Bibliotecznej, Komisji Dyscyplinarnej dla nauczycieli akademickich, Komisji Wyborczej. Odebrała siedem nagród indywidualnych rektora Uniwersytetu Łódzkiego (w tym w 1977 nagrodę I stopnia), była odznaczona m.in. Złotą Odznaką Uniwersytetu Łódzkiego (1974), Złotym Krzyżem Zasługi (1976), Medalem „Uniwersytet łódzki w Służbie Społeczeństwa i Nauki” (1979), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1986), Medalem im. Adama Łysakowskiego (1989), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1990).
Prywatnie kontynuowała pasję bibliofilską ojca, gromadząc dzieła z anglistyki, historii Polski, językoznawstwa, matematyki, sztuki, muzyki, a także dzieła literatury pięknej. Chętnie wędrowała po górach. „Wiele wymagała od swoich współpracowników, ale najwięcej od siebie. Była odważna w wypowiedziach, sprawiedliwa, zrównoważona, pogodna z usposobienia. Wysoka, sympatyczna, uśmiechnięta. (...) Niezwykle pracowita i bardzo dokładna.” (Ryszard Żmuda, Zarys biograficzny oraz bibliografia publikacji [w:] Wanda Frontczakowa (1927–1999). Bibliotekoznawca, bibliograf. 2002, s. 14).
3 września 1959 r. Wanda wyszła za mąż za Wacława Frontczaka (1908–1976), nauczyciela i bibliotekarza, który jako starszy kustosz dyplomowany kierował Oddziałem Magazynów i Konserwacji Zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi. Małżonkowie zamieszkali w domu przy ul. Narutowicza, który graniczył z nowym gmachem Biblioteki i należał do Uniwersytetu Łódzkiego, jednak po narodzinach pierwszego dziecka to lokum okazało się zbyt małe i rodzina Frontczaków przeprowadziła się do nowego mieszkania na osiedlu Doły-Wschód.
Z małżeństwa tego urodziły się dwie córki – Maria (ur. 1960), dr nauk matematycznych, adiunkt w Katedrze Funkcji Analitycznych i Równań Różniczkowych Uniwersytetu Łódzkiego, oraz Zofia (1966–1982). Lata 70. zapoczątkowały tragiczne wydarzenia w życiu Wandy. Najpierw ciężko zachorował jej mąż, który zmarł w 1976 roku, a 2 lata później odszedł jej ojciec, z którym była bardzo związana. Niedługo potem młodsza córka Zosia zmarła na białaczkę w wieku 16 lat jako uczennica XXVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Broniewskiego w Łodzi. Wanda opracowała i podarowała lekarzom ze szpitala, w który chorowała jej córka bibliografię pod tytułem: "Ostra białaczka limfoblastyczna u dzieci w piśmiennictwie polskim i zagranicznym za lata 1971-83" w nadziei, że pomoże to innym chorym dzieciom.
Wanda Frontczakowa zmarła 13 grudnia 1999 r. w Łodzi. Pochowana została w grobie rodzinnym na cmentarzu na Dołach.
Przypisy
Bibliografia Wanda Frontczakowa (1927–1999). Bibliotekoznawca, bibliograf (pod redakcją Ryszarda Żmudy). Częstochowa-Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, 2002. Bibliotekoznawca, bibliograf. Wanda Frontczakowa (1927–1999). Małgorzata Galicka - Jabłońska. Kronika Miasta Łodzi 2/2010. Wydawca: Urząd Miasta Łodzi 2010, ISSN 1231-5354.
Kategoria:Polscy bibliografowie Kategoria:Bibliotekarze Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Doły w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej