Edmund Harwas (ur. 23 grudnia 1912 w Hagen, zm. 27 kwietnia 1996 w Poznaniu) – polski filozof, pedagog społeczny, andragog, docent UAM, specjalista z dziedziny oświaty dorosłych i kierownik zakładu na UAM zajmującego się tą problematyką, uczestnik kampanii wrześniowej.
Życiorys 1912–1945 Syn Jana Harwasa, urzędnika pocztowego, i jego żony Franciszki. Był młodszym z ich dwóch synów. Jego brat Jan Harwas zginął rozstrzelany przez Niemców w sierpniu 1944, jako działacz francuskiego podziemia – Resistance.
Edmund Harwas urodził się w Hagen, ponieważ jego rodzice zostali wcześniej przesiedleni w głąb Rzeszy. Po powrocie z Niemiec w 1918, rodzina zamieszkała w Rogoźnie Wielkopolskim. Tam Edmund Harwas chodził do szkoły elementarnej i gimnazjum klasycznego im. Przemysława. W 1930 roku zdał maturę i zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Poznańskiego. W 1936 obronił pracę magisterską z nauk filozoficznych. W latach 1938–1939 studiował pedagogikę na Wydziale Prawno-Ekonomicznym. W styczniu 1939 podjął pracę psychotechnika w Pracowni Psychotechnicznej DOKP w Poznaniu.
Jako podporucznik rezerwy (Korpus Oficerów Rezerwy 58. PP w Poznaniu) powołany został w sierpniu 1939 roku do służby wojskowej i walczył w kampanii wrześniowej. Dostawszy się do niemieckiej niewoli (30 września 1939), trafił do obozu jenieckiego dla polskich oficerów w Oflagu VII-A-Murnau, w bawarskim miasteczku Murnau am Staffelsee, skąd uwolniła go 23 kwietnia 1945 3. Armia Amerykańska gen. Pattona. Po uwolnieniu przebywał jeszcze rok we Francji, będąc oficerem w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA w Reims.
thumb|right|270px|Edmund Harwas (pierwszy od prawej) w Polskich Służbach Wartowniczych – Niemcy 1946 r.
1946–1996 W lipcu 1946 wrócił do Polski i zamieszkał w Poznaniu. We wrześniu 1946 podjął pracę jako asystent-wolontariusz w Zakładzie Pedagogiki Rolniczej Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie po roku został starszym asystentem. Ożenił się wówczas z Tomirą Suwałą, z którego to związku urodziła się w 1947 córka Barbara.
W roku 1949 uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim. Temat jego dysertacji pisanej pod kierunkiem prof. dr. Stanisława Tynca brzmiał: „Dorosły jako uczeń”.
W kwietniu 1955 roku E. Harwas, już jako adiunkt, otrzymał ministerialny tytuł „zastępcy profesora”. W grudniu 1956 CKK przyznała mu tytuł naukowy docenta.
W latach 1957–1972 E. Harwas był kierownikiem najpierw Eksternatu, a potem Studium zaocznego Pedagogiki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UAM. Przez 20 lat (1963–1983) był kierownikiem Zakładu Oświaty Dorosłych Instytutu Pedagogiki UAM. Wypromował 5 doktorów oraz ok. 500 magistrów. Aktywnie uczestniczył w pracach Towarzystwa Psychologicznego i Poznańskiego Towarzystwa Filozoficznego. Był wiceprzewodniczącym Filozoficznej Komisji PTPN oraz sekretarzem Komitetu Redakcyjnego tejże Komisji. Brał czynny udział w pracach prezydium Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. 30 września 1983 E. Harwas odszedł na emeryturę.
Rodzina Ojciec Barbary Harwas-Napierały i dziadek Piotra Napierały.
Niektóre prace Edmund Harwas, „Przedmiot i zadania pedagogiki muzealnej jako specjalnej dziedziny pedagogiki ogólnej”, [w:] Kazimierz Malinowski (red.), Działalność oświatowa muzeów. Założenia teoretyczne i praktyka, Poznań 1973. Edmund Harwas, Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania, Poznań PWN 1959. (The Teaching of adults and the social system of education) ASIN: B0018253BU. http://www.amazon.fr/Ksztacenie-dorosych-spoeczny-wychowania-education/dp/B0018253BU Edmund Harwas, Koncepcja człowieka a problem wychowalności dorosłych, [w:] „Oświata Dorosłych” 1970, nr 1. Edmund Harwas, O kształceniu światopoglądowym i indoktrynacji, „Ruch Pedagogiczny” 1960, nr 2.
Przypisy
Bibliografia Ryszard Urbański-Korż, „Edmund Harwas – filozof, pedagog społeczny, andragog (1912–1996)”, [w:] „Studia Edukacyjne Nr 3/1997, Poznań 1998. Ryszard Urbański, „Edmund Harwas. Na skrzyżowaniu filozoficznych i antropologicznych dróg myślenia o człowieku”, Poznań 1996. Ryszard Urbański-Korż, „Edmund Harwas – filozof, pedagog społeczny, andragog (1912–1996)”, [w:] Krystyna Zamiara (red.), Człowiek i Społeczeństwo, tom XXV – Tradycja jako wyznacznik współczesności. Przypomnienie dawnych profesorów Wydziału Nauk Społecznych UAM, Wydawnictwo UAM 2007.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Filozoficznego Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Ludzie urodzeni w Hagen Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Żołnierze Polskich Kompanii Wartowniczych Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1996