Powiat głogowski – powiat w Polsce, położony w północnej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Głogów.
Powiat wchodzi w skład Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Jego terytorium leży nad rzeką Odrą, na pograniczu Pradoliny Barucko-Głogowskiej i Wzgórz Dalkowskich.
Obszar powiatu jest usytuowany na skrzyżowaniu linii kolejowych 273 (Wrocław Główny–Szczecin Główny) i 14 (Tuplice–Łódź Kaliska) oraz drogi ekspresowej S3 (Szczecin–Zielona Góra–Legnica) i drogi krajowej nr 12 (Łęknica–Głogów–Leszno–Kalisz–Piotrków Trybunalski).
Podział administracyjny Powiat głogowski powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa legnickiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmniejszonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodzące wówczas w jego skład gminy Gaworzyce, Grębocice i Radwanice weszły w 1999 roku w skład powiatu polkowickiego. Dodatkowo, od 1999 roku w skład powiatu wszedł obszar przysiółka Dębinki, który w 1987 roku został przyłączony do gminy Pęcław (w 1975 roku należał do powiatu lubińskiego)Uchwała nr XVIII/132/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Legnicy z dnia 26 czerwca 1987 r. w sprawie zmiany granic gmin Pęcław i Rudna ().. Sam powiat przestał być zarządzany z Zielonej Góry, a zamiast tego dołączył do województwa kierowanego z Wrocławia.
Z powiatem głogowskim graniczą jednostki: powiat wschowski w województwie lubuskim od północy, powiat górowski od wschodu, powiaty lubiński i polkowicki od południa, powiaty nowosolski i żagański w województwie lubuskim od zachodu.
W skład powiatu wchodzi 6 gmin: 1 miejska oraz 5 wiejskich. Na jego terenie położone jest jedno miasto – GłogówRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0203011 miejska 25x25px Głogów — 0203022 wiejska 25x25px Głogów 0203032 wiejska 25x25px Jerzmanowa Jerzmanowa 0203042 wiejska 25x25px Kotla Kotla 0203052 wiejska 25x25px Pęcław Pęcław 0203062 wiejska 25x25px Żukowice Żukowice
Granice powiatu głogowskiego uległy zmianie jednokrotnie. 1 stycznia 2002 roku z gminy Żukowice wyłączono niezamieszkałą część obrębu ewidencyjnego Dankowice o powierzchni 30,74 ha, włączając ją jednocześnie do gminy Radwanice w powiecie polkowickimRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast ()..
Oprócz tej zmiany, od powstania powiatu doszło do jednej próby dokonania kolejnej zmiany: w 2000 roku mieszkańcy gminy Grębocice w powiecie polkowickim wyrazili władzom wolę przyłączenia do powiatu głogowskiego, za czym jednak nie poszły żadne formalne wnioski władz lokalnych.
Pokrycie terenu Powiat głogowski według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 443,21 km², co stanowiło 2,2% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 23. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 294. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (64,1%) oraz leśne (23,1%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 8,6% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 2,2%.
Demografia
Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie głogowskim zamieszkiwało 84 387 mieszkańców: 43 564 kobiety (51,6% ludności) i 40 823 mężczyzn (48,4%), czyli 2,9% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 190 osób na km². Pod względem ludności powiat głogowski zajął w 2024 roku 9. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 104. lokatę wśród 314 powiatów Polski.
Wskaźnik urbanizacji wyniósł 72,5% (czwarta najwyższa wartość w Polsce); w miastach w tym dniu mieszkało 61 206 osób, zaś na wsi 23 181 osób.
Historia
Teren dzisiejszego powiatu głogowskiego był od pradziejów jednym z głównych skupisk osadniczych na Śląsku. Zawdzięcza to występowaniu żyznych gleb w pasie nadodrzańskim i na przedpolu Wzgórz Dalkowskich. Odra, jako życiodajna arteria, oraz znajdujący się na niej bród, przez który kierował się ważny szlak handlowy, stały się we wczesnym średniowieczu czynnikami o kapitalnym znaczeniu dla rozwoju dużego ośrodka osadniczego, jakim stał się Głogów. Wymieniony już w r. 1010, jako jeden z kluczowych grodów w monarchii piastowskiej, a od r. 1253 miasto na prawie magdeburskim, Głogów odegrał z kolei determinującą rolę w kształtowaniu się, rozwoju i charakterze osadnictwa wiejskiego w okolicy. Od schyłku XIII w. Głogów był ośrodkiem tzw. weichbildu, czyli okręgu prawa miejskiego.
Księstwo głogowskie po osiągnięciu w latach 1306–1312 swojej największej powierzchni (około 39 000 km kw.), systematycznie kurczyło się. W czasach nowożytnych powierzchnia księstwa głogowskiego wynosiła 4560 km kw. Szacuje się, że w drugiej połowie XVI w. zamieszkiwało je około 137 tys. mieszkańców (30 osób na 1 km kw.). Dwieście lat później było ich około 20% więcej.
Społeczeństwo stanowe księstwa (stany: mieszczaństwo, szlachta, duchowieństwo) posiadało własne organy (reprezentacje), które występowały wobec władzy monarszej oraz uczestniczyły w rozwijających się od drugiej połowy XV w. reprezentacjach ogólnośląskich. Najważniejszym z nich było zgromadzenie stanów, zwane później sejmikami.
Ustrój polityczny księstwa głogowskiego przetrwał do 1742 r. Wraz z podbojem Śląska, król pruski zlikwidował, a w części zmodyfikował system urzędów księstwa. Dotyczyło to również zgromadzeń stanowych. Ich kontynuacją w powołanych wówczas powiatach (Kreise) były jedynie sejmiki (Kreistage).Sam Głogów był w latach 1741 – 1808 stolicą jednego z dwóch departamentów kameralnych na Śląsku (następnie siedzibę władz zachodniej części Śląska przeniesiono do Legnicy). W okresie pruskim granice ziemskiego powiatu głogowskiego zmieniały się, m.in. powiat przejściowo nie obejmował Bytomia Odrzańskiego. Z obszaru powiatu ziemskiego w 1920 r. został wyłączony Głogów, ustanowiony powiatem miejskim. W 1932 r. powiat ziemski został powiększony, m.in. o miasta Bytom Odrzański i Sławę. Jego obszar wynosił odtąd 1243,5 km kw., dzielił się na 11 gmin wiejskich i 3 miasta (Bytom O., Polkowice, Sława). Ludność przekraczała liczbę 60 tysięcy.
Po II wojnie światowej administracja powiatu tworzona była od maja 1945 r. Siedziba Pełnomocnika Rządu na Obwód III mieściła się początkowo w Sławie; od zimy 1946/47 poszczególne wydziały przenoszone były do Głogowa. W lipcu 1945 r. utworzono województwo wrocławskie, liczące 38 powiatów. Powiat głogowski, w dawnych granicach, podzielony został na 9 gmin wiejskich : Białołęka, Bytom O., Dębina (Jakubów; siedziba gminy w 1946 r. przeniesiona została do Radwanic), Gaworzyce, Grębocice, Kotla, Nosocice, Polkowice (utraciły prawa miejskie; odzyskały je w 1967 r.), Sława. Na podstawie ustawy z 20 marca 1950 r. utworzono 17 województw. Powiat głogowski wcielono do nowo powstałego województwa zielonogórskiego.
W dniu 31 grudnia 1954 r. nastąpiła zmiana granic powiatu, redukująca jego powierzchnię o ponad 1/3. Powiat liczył odtąd 776, 4 tys. km kw. Poza jego granicami znalazły się historycznie z nim związane miasta: Sława, Bytom i Polkowice. Równocześnie w miejsce gmin utworzono Gromadzkie Rady Narodowe. Od 1 stycznia 1955 r. powiat tworzyły 23 GRN i 1 MRN. Liczba gromad systematycznie się zmniejszała. W 1972 r. ponownie utworzono gminy (gmina miejska Głogów i gminy wiejskie: Gaworzyce, Głogów, Grębocice, Jerzmanowa, Kotla, Pęcław, Radwanice, Żukowice). W kształcie jaki uzyskał powiat w 1954 r., nie licząc niewielkich uszczupleń, powiat funkcjonował do r. 1975, w którym zlikwidowano w strukturze administracyjnej państwa szczebel powiatowy. W 1990 r. weszły w życie ustawy o samorządzie terytorialnym i o terenowych organach rządowej administracji ogólnej. Urząd Rejonowy w Głogowie objął swym działaniem 8 gmin wiejskich (dawny powiat głogowski), miasto i gminę Przemków i miasto Głogów.
Mocą wprowadzonej w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. reformy administracji państwowej przywrócony został szczebel administracyjny powiatów, jako jednostek samorządowych. Znajdujący się w ramach województwa dolnośląskiego powiat głogowski zajmuje obecnie powierzchnię 443,37 km kw. Liczba mieszkańców przekracza 90 tys., z czego na Głogów przypada 68 tysięcy. Dziś niewielki powiat stanowi obszar silniej niż dawniej skupiony wokół miasta i bardziej z nim powiązany.
Źródło: oficjalna strona Powiatu Głogowskiego
Gospodarka Głównymi czynnikami określającymi charakter gospodarki Powiatu Głogowskiego są: położenie geograficzne, funkcjonowanie dużego ośrodka przemysłowego (Głogów) oraz dominacja przemysłu miedziowego. W powiecie działa około 7 tys. podmiotów gospodarczych, z których 97% stanowi własność prywatna. W Głogowie, gdzie istnieje ponad 6 tys. firm, występuje największe zróżnicowanie sektorowe. W gminach wiejskich dominuje produkcja rolna i usługi związane z rolnictwem. Zatrudnienie obejmuje 22,5 tys. osób, z czego w przemyśle i budownictwie zatrudnionych jest 43%, w usługach 53% zawodowo czynnych osób.
W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 2,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 7,3% do aktywnych zawodowo.
Władze samorządowe powiatu i gmin deklarują zdecydowane otwarcie na inwestorów zewnętrznych. Prowadzą działania promocyjne i szeroko pojętą politykę informacyjną. Powiat głogowski znajduje się m.in. w bazie informacyjnej Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych. Gmina miejska Głogów realizuje od 1999 r. program zwiększenia aktywności gospodarczej poprzez korzyści dla inwestorów. Ulgi w postaci zwolnień z podatku od nieruchomości, sięgają 100%. Corocznie w Głogowie mają miejsce imprezy wystawiennicze z Głogowskimi Targami Wielobranżowymi na czele.
Przemysł miedziowy: Przemysł miedziowy posiada nadal największe znaczenie dla gospodarki i struktury zatrudnienia w powiecie. W subregionie dominują kopalnie, a na terenie Głogowa znajduje się Huta Miedzi Głogów, będąca jednym z największych na świecie zakładów produkujących miedź (srebro – największym w Europie). Ziemia, oprócz rud miedzi, kryje inne cenne kopaliny, co tworzy pomyślne prognozy dla dalszego rozwoju przemysłu wydobywczego i związanego z nim przetwórstwa.
Zasoby kopalin naturalnych obejmują wszystkie trzy grupy surowców: energetyczne, metaliczne i skalne. Największe znaczenie gospodarcze mają surowce metaliczne. Tworzą je rudy miedzi, którym towarzyszą liczne pierwiastki: srebro, złoto, kobalt, nikiel, wanad, molibden, siarka, selen, cynk i ołów. Zasoby soli kamiennej szacowane są na 7 mld. ton. Ze złożami miedzi występują również anhydryt i węgiel brunatny. Grupa surowców energetycznych obejmuje gaz ziemny i hel. Kopaliny skalne to: surowce ilaste ceramiki budowlanej i kruszywo naturalne. Obecnie eksploatuje się oprócz surowców metalicznych gaz ziemny i hel (2 złoża) oraz kruszywo naturalne (12 złóż).
Rolnictwo i leśnictwo: