Zbędni ludzie (ros. Лишний человек (czyt. lisznij cziełowiek) – zbędny człowiek/ dziwny bohater/ człowiek niepotrzebny) – XIX-wieczny typ bohatera literatury rosyjskiej charakteryzujący się szlacheckim pochodzeniem (książę, hrabia, szlachcic), dominacją intelektu nad zdolnością do czynu, bezczynnością, zagubieniem w życiu, wyniosłością, poszukiwaniem przygody. Bohaterowie ci sądzili, że ich wysoki iloraz inteligencji zapewni im świetlaną przyszłość, a kończyli tragicznie, niekiedy przedwczesną śmiercią. Ich postawa bezczynności była świadomym wyborem, odpowiedzią na bezsilność, często wynikającą z braku możliwości zmieniania ówczesnej rzeczywistości społeczno-politycznej.
Tytuły literatury rosyjskiej, w której występują znani zbędni ludzie: Eugeniusz Oniegin „Eugeniusz Oniegin” Puszkina; Pieczorin „Bohater naszych czasów” Lermontowa; „Kto winien?” Hercena; „Sasza” Niekrasowa; „Szlacheckie gniazdo” Turgieniewa; Dymitr Mikołajewicz Rudin „Rudin” Turgieniewa; „Hamlet powiatu szczygrowskiego” Turgieniewa; „Dziennik człowieka niepotrzebnego” Turgieniewa; Bazarow „Ojcowie i dzieci” Turgieniewa; Ilia Iljicz Obłomow „Obłomow” Gonczarowa; Pierre Bezuchow „Wojna i pokój” Tołstoja; Mikołaj Stawrogin „Biesy” Dostojewskiego; Książę Myszkin „Idiota” Dostojewskiego.
Przypisy
Linki zewnętrzne „Zbędni ludzie” z prozy rosyjskiej XIX wieku – felieton
Kategoria:Archetypy postaci