thumb thumb Buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris (L.) Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny buławkowatych (Clavariadelphaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavariadelphus, Clavariadelphaceae, Gomphales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1753 Karol Linneusz nadając mu nazwę Clavaria pistillaris. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1933 Marinus Anton Donk, przenosząc go do rodzaju Clavariadelphus. Niektóre synonimy naukowe: Clavaria herculeana Lightf. 1777 Clavaria pulvinata Pers. 1797. Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako goździeniec pałkowaty, goździeniec pałka, buławnik pałeczkowaty.
Morfologia Owocnik Wysokość 7–20 cm, grubość 2–7 cm, kształt młodych okazów walcowaty, starszych pałeczkowaty lub maczugowaty. Wierzchołek tępo zaokrąglony. Powierzchnia gładka, później wzdłużnie pomarszczona. U młodych okazów ma barwę cytrynowożółtą, jasnożółtej, z wiekiem ciemnieje do ochrowordzawej i ochrowobrunatnej. Czasami posiada purpurowofioletowy odcień. Przy dotknięciu przebarwia się na kolor brunatny lub winnobrunatny. Podstawa zwężona z jaśniejszą nasadą. Hymenofor Pokrywa cała zewnętrzną powierzchnię owocnika. Miąższ U młodych owocników sprężysty i spoisty, u starszych miękki. Barwa biaława, na przekroju zmienia się na brązowopurpurową. Ma słaby zapach i gorzkawy smak. Wysyp zarodników Biały. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, z żółtawymi kroplami, o średnicy 10–13(16) × 5–7(10) µm. Podstawki czasem 2-zarodnikowe. Gatunki podobne Buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus), rosnąca w lasach iglastych, której owocnik na szczycie jest spłaszczony lub wklęsły i buławka spłaszczona (Clavariadelphus ligula), która ma mniejsze owocniki i rośnie gromadnie w lasach świerkowych. Podobna jest również buławka rurkowata (Typhula fistulosa). Odróżnia się dłuższymi i bardziej smukłymi owocnikami (osiągają wysokość do 30 cm i średnicę do 0,8 cm) oraz siedliskiem – rozwija się głównie na drewnie olszy i brzozy.
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, w Polsce również. Podano tu ponad 50 jego stanowisk. W latach 1995–2004 był objęty ochroną częściową, w latach 2004–2014 – ochroną ścisłą, a od 2014 roku znów ochroną częściową. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Czechach, Litwie, Holandii.
Naziemny grzyb mykoryzowy tworzący symbiozę z drzewami liściastymi, głównie z bukiem. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada, najczęściej na glebach wapiennych w lasach liściastych, głównie bukowych, pojedynczo lub w grupach po kilkanaście; miejscami dość częsty. Grzyb niejadalny z powodu gorzkiego smaku.
Przypisy
Kategoria:Buławkowate Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza