Wojciech Bystrzonowski (lub Bystrzanowski), Wojciech z Bystrzanowic herbu Sokola (ur. 13 kwietnia lub 15 sierpnia 1699 w , zm. 1782 w Lublinie) – filozof, jezuita, prowincjał małopolski, teolog, pedagog, matematyk i teoretyk wymowy.
Życiorys Urodził się w województwie lubelskim w rodzinie szlacheckiej. W 1713 wstąpił do zakonu jezuitów w Krakowie, w którym zdobył wykształcenie. Po ukończeniu studiów, przez 6 lat, nauczał w kolegiach jezuickich w klasach niższych. Przenosił się do Krasnegostawu i Lublina, gdzie wykładał matematykę, filozofię i teologię. Studiował też filozofię w Kaliszu oraz teologię w Poznaniu. W 1726 uzyskał święcenia kapłańskie. W latach 1730–1732 nauczał matematyki w Krasnymstawie. Od 1733 do 1745 wykładał matematykę i teologię w Lublinie. W 1745 został rektorem kolegium w Poznaniu, a od 1752 pełnił podobną funkcję w kolegium we Lwowie. W 1756 powrócił do Lublina, gdzie z 4-letnią przerwą (kolegium w Jarosławiu) pełnił funkcję rektora. W 1767 został powołany na prowincjała małopolskiego. W 1770 powrócił do pracy dydaktycznej. Był teoretykiem barokowej wymowy, przeciwnikiem Konarskiego a jednocześnie propagatorem zdobyczy nauk przyrodniczych.
Twórczość Polak, sensat w liście, w komplemencie polityk, humanista w dyskursie, w mowach statysta, na przykład dany szkolnej młodzi, Lublin 1730, (wyd. 12-krotnie wznawiane w latach 1732-1757) Thaumaturgus in Icone Lublinensis Sacelli Societatis Jesu S, Stanislaus Kostka Regum Regnique Patronus in peste, infirmitate, desperatis casibus certus tutelaris..., Lublin 1735 Thaumaturgae in sua aede prope oppidum Chodel Virgini Lauretanae in morte et variis infirmitatibus sospitatrici in peste, hostilitate et periculis praesidii Collegii Lublinensis S. J. domesticae tutelari..., Lublin 1735 Honor Najświętszej Marii historycznie wyrażony w opisaniu tajemnic, początku i czci, i świąt jej..., Kalisz 1741 Informacja matematyczna rozumie ciekawego Polaka świat cały, niebo i ziemię i co na nich jest w trudnych kwestiach i praktyce jemuż ułatwiająca, Lublin 1743, wyd. 2 – Lublin 1749, (autor występuje przeciwko systemowi Mikołaja Kopernika)
Opracowania nt. Bystrzonowskiego źródło: C. B. (Biernacki): Bystrzonowski (Wojciech). Encyklopedia powszechna Orgelbranda t. 4 (1860) J. Brown: Biblioteka pisarzów asystencji polskiej Tow. Jezusowego Przegląd Poznański 1861 t. 32 Bystrzonowski Wojciech. Encyklopedia kościelna Nowodworskiego t. 3 (1874) P. Chmielowski: Bystrzonowski Wojciech. Encyklopedia wychowawcza t. 2 (1882) W. Smoleński: Przewrót umysłowy w Polsce wieku XVIII. Studia historyczne Kraków 1891; wyd. 2 Warszawa 1923; wyd. 3 (Poznań) 1949
Bibliografia
Bednarski S., Bystrzonowski Wojciech w: Polski Słownik Biograficzny, t. III, s. 176. Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 69. Agnieszka Szczaus: Wykładniki obrazowości w "Informacyi Matematycznej" Wojciecha Bystrzonowskiego (1749), [w:] „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczen aspekty badań polszczyzny”. Szczecin 2013, 12, s. 207-220.
Przypisy
Linki zewnętrzne Dzieła Wojciecha Bystrzonowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni związani z Lublinem Kategoria:Filozofowie I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Matematycy I Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy jezuici (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVIII wieku Kategoria:Polscy pisarze religijni XVIII wieku Kategoria:Polscy prezbiterzy jezuiccy Kategoria:Teolodzy katoliccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1699 Kategoria:Zmarli w 1782