64 Zbiorcza Dywizja Wojsk Wewnętrznych NKWD () – jedna z radzieckich dywizji w strukturze wojsk wewnętrznych NKWD z okresu II wojny światowej. Utworzono ją głównie w celu zwalczania polskiego podziemia niepodległościowegoG. Motyka, R. Wnuk, Pany i rezuny. Współpraca AK-WiN i UPA 1945-1947, Warszawa 1997, s. 17..
Sformowana rozkazem NKWD ZSRR nr 001266 z dnia 13 października 1944 w Lublinie, operowała głównie na terenie Lubelszczyzny i Rzeszowszczyzny. Jej dowódcą został gen. mjr Sieriebriakow.
Działalność dywizji W II połowie października 1944 na terenie powiatu zamojskiego, a także w Krasnymstawie, rozpoczął działalność I, II i III batalion 98 Pułku Pogranicznego 64 Zbiorczej Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD. Od tego czasu przez Zamojszczyznę zaczęły przechodzić fale obław, rewizji i aresztowań. NKWD wspólnie z MO i UB dostarczał setki osób do zamojskiego więzienia i aresztu PUBP.
Od 20 października 1944 w Lublinie stacjonował sztab Dywizji, 145 Pułk Strzelecki, 198 samodzielny batalion piechoty zmotoryzowanej i 107 Samodzielna Grupa Manewrowa. Miejscem dyslokacji pozostałych jednostek Dywizji były: Piaski k. Lublina, Kraśnik, Zamość, Siedlce, Przemyśl, Rzeszów i Białystok.
Jak wynika z meldunku gen. Gorbatiuka, w dniach 14-20 października, czyli w okresie formowania Dywizji jej jednostki zatrzymały 740 osób. Natomiast pierwsze starcie bojowe pododdziałów Dywizji z oddziałami AK miało miejsce 25 października 1944 w rejonie Zaraszowa i Bystrzycy.
64 Zbiorcza Dywizja Wojsk Wewnętrznych NKWD istniała do końca 1946, została rozformowana rozkazem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (poprzednio NKWD) ZSRR nr 00970 z 1 listopada 1946.
Skład 20 października 1944 dowództwo – 38 ludzi
2 Pułk Pograniczny NKWD bez dwóch batalionów – 512 ludzi 11 Pułk Pograniczny NKWD – 1237 ludzi 18 Pułk Pograniczny NKWD bez jednego batalionu – 549 ludzi 98 Pułk Pograniczny NKWD bez jednego batalionu – 712 ludzi 108 Pułk Pograniczny NKWD 145 Pułk Strzelecki Wojsk Wewnętrznych NKWD – 1093 ludzi 104 Oddział Pograniczny NKWD bez dwóch komendantur – 655 ludzi 107 samodzielna grupa manewrowa Zarządu Wojsk NKWD – 128 ludzi 198 samodzielny batalion piechoty zmotoryzowanej Wojsk Wewnętrznych NKWD – 831 ludzi
Na czas formowania nie przybyło jedynie Dowództwo 9 Dywizji Strzeleckiej Wojsk Wewnętrznych NKWD.
Dyslokacja jednostek 20 października 1944 Lublin: sztab dywizji, 145 Pułk Strzelecki Wojsk Wewnętrznych NKWD, 198 samodzielny batalion piechoty zmotoryzowanej Wojsk Wewnętrznych NKWD, 107 samodzielna grupa manewrowa Zarządu Wojsk NKWD
Białystok: 108 Pułk Pograniczny NKWD Budzyń: 2 Pułk Pograniczny NKWD (3 batalion strzelecki) Jarosław: 11 Pułk Pograniczny NKWD (sztab pułku, 2 i 3 batalion strzelecki) Krasnystaw: 98 Pułk Pograniczny NKWD (sztab pułku, 2 i 3 batalion strzelecki) Kraśnik: 2 Pułk Pograniczny NKWD (1 batalion strzelecki) Piaski k. Lublina: 2 Pułk Pograniczny NKWD (sztab pułku, 2 batalion strzelecki) Przemyśl: 11 Pułk Pograniczny NKWD (1 batalion strzelecki) Rzeszów: 104 Oddział Pograniczny NKWD Siedlce: 18 Pułk Pograniczny NKWD (1 batalion strzelecki) Świdry k. Łukowa: 18 Pułk Pograniczny NKWD (sztab pułku, 2 i 3 batalion strzelecki) Zamość: 98 Pułk Pograniczny NKWD (1 batalion strzelecki)
Dowódcy gen. mjr Borys P. Sieriebriakow – od 13 października 1944 (podlegał szefowi Zarządu Wojsk Wewn. NKWD ds. ochrony tyłów działającej Armii Czerwonej; w lutym 1945 mianowany dowódcą GO Głównego Doradcy MBP Polski) gen. mjr Paweł W. Browkin – od lutego 1945 ppłk Jewgienij P. Goriełow (p.o.)
Szefowie sztabu ppłk Sierow ppłk Goriełow ppłk Ostanin (p.o.) ppłk Goriełow ppłk Szczemielew mjr Szedulko (p.o.)
Liczebność 16 października 1944 – 6864 17 października 1944 – 6906 18 października 1944 – 7902 19 października 1944 – 7904 20 października 1944 – 9754
Przypisy
Bibliografia Heller M., Niekricz A., Historia Rosji 1917-1995. Utopia u władzy. 4 t. .
Linki zewnętrzne
dostęp 12.09.2008 dostęp 24.12.2019 Внутренние Войска НКВД против польского подполья (Российский государственный военный архив)
Kategoria:Dywizje strzeleckie NKWD Kategoria:Wojsko w Krasnymstawie Kategoria:Wojsko w Białymstoku Kategoria:Wojsko w Lublinie Kategoria:Wojsko w Przemyślu Kategoria:Wojsko w Rzeszowie Kategoria:Wojsko w Zamościu Kategoria:Historia Piask (miasta) Kategoria:Wojska NKWD w Polsce